Terk nedeniyle boşanma davası, Türk Medeni Kanunu’nun 164. maddesinde düzenlenen özel bir boşanma sebebine dayanır. Eşlerden biri evlilik yükümlülüklerinden kaçmak amacıyla ortak konutu bırakırsa ya da haklı sebep olmadan geri dönmezse bu madde devreye girer. Ayrılık en az altı ay sürer ve hâkim veya noter ihtarı da sonuçsuz kalırsa terk edilen eş dava açma hakkına sahiptir. Kanun ayrıca ihtar için dördüncü ayın bitmesini ve ihtardan sonra iki ay geçmesini arar.
Kısaca
- Dayanak: TMK m. 164. Terk özel bir boşanma sebebidir; davacı ayrıca evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ispat etmez.
- Altı ay: Ayrılık dava tarihinde en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olmalıdır.
- Dördüncü ay: Ayrılığın dördüncü ayı bitmeden ihtar istenemez.
- İki ay: İhtar, terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesini bildirir. Dava için de ihtardan sonra iki ay geçmelidir; Yargıtay bu süreyi ihtarın tebliğinden hesaplar.
- Kim açar: Yalnız terk edilen eş. Kanun, diğerini evden ayrılmaya zorlayan veya dönmesini engelleyen eşi de terk eden eş kabul eder.
- Risk: Yargıtay, ihtar gönderen eşin ihtar tarihinden önceki olayları affettiğini veya hoşgördüğünü kabul eder.
Terk Nedeniyle Boşanma Davası Nedir?
Terk nedeniyle boşanma davası, terk edilen eşin TMK m. 164’e dayanarak açtığı davadır. Davalı, ortak konutu terk eden veya haklı sebep olmadan dönmeyen eştir. Kanun bu davayı belirli sürelere ve hâkim ya da noter ihtarına bağlar. Bu koşullardan biri eksikse mahkeme davayı terk sebebiyle kabul etmez.
Uygulamada herkes bu davayı “eve dön ihtarı” ile başlayan bir süreç olarak tanır. Çünkü terk edilen eş doğrudan dava açmaz; önce ihtar ister, sonra kanuni sürelerin dolmasını bekler. Ayrıca davaya yalnız aile mahkemesi bakar ve mahkeme ihtarın usulüne ve samimiyetine ayrıca bakar.
Terk nedeniyle boşanma: TMK 164’ün tam metni
Maddenin birinci fıkrası şöyledir: “Eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde ayrılık, en az altı ay sürmüş ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise; terk edilen eş boşanma davası açabilir. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır.”
İkinci fıkra ise ihtarın usulünü düzenler: “Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter, esası incelemeden yapacağı ihtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunur. Bu ihtar gerektiğinde ilân yoluyla yapılır. Ancak boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.”
Maddedeki “veya noter” ibaresini 6217 sayılı Kanun’un 19. maddesi (31.3.2011) ekledi. Bu nedenle eski kaynaklar yalnız hâkim ihtarından söz eder. Öte yandan bazı yazılar maddeye “ortak hayat yeniden kurulamamış” gibi kanunda bulunmayan ifadeler ekler. Madde metni yukarıdaki iki fıkradan ibarettir.
Terk “mutlak” bir boşanma sebebi mi?
Öğreti, terk için “özel ve mutlak boşanma sebebi” ifadesini kullanır. Bunun anlamı, davacının ayrıca evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ispat etmek zorunda olmamasıdır. Ancak bu ifade, koşullar görünüşte tamamlanınca mahkemenin otomatik olarak boşanmaya karar vereceği anlamına gelmez.
Yargıtay kararları, mahkemenin ihtarın samimiyetini, davalının dönmemekte haklı olup olmadığını ve kimin gerçekte terk eden eş olduğunu ayrıntılı biçimde incelediğini gösterir. Örneğin eşini evden çıkaran kişinin ihtarı, kanunun aradığı sonucu doğurmaz. Bu nedenle terk davası, takvimden çok bir ispat davasıdır.
Hukuken Terk Ne Demektir? Gerçek Terk ve Yapıntı Terk
Hukuken terk, eşin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konuttan ayrılması veya haklı sebep olmadan geri dönmemesidir. Kanun ayrıca diğer eşi evden ayrılmaya zorlayan veya dönmesini engelleyen eşi de terk etmiş sayar. Birinci hâle gerçek terk, ikinciye yapıntı terk denir.
Her evden ayrılma terk değildir. Kanun, ayrılığın yükümlülüklerden kaçma amacı taşımasını ve haklı bir sebebe dayanmamasını arar. Örneğin kısa bir ziyaret için ailesinin yanına giden eş ile evlilik birliğine dönmeme iradesiyle eşyasını toplayıp ayrılan eş aynı durumda değildir.
Gerçek terk
Bu türde eş, kendi iradesiyle ortak konutu bırakır veya bir sebeple ayrıldıktan sonra haklı sebep olmadan geri dönmez. Kanun iki davranışı aynı sonuca bağlar: ortak konutu terk etmek ve ortak konuta dönmemek. Bu yüzden haklı bir sebeple evden ayrılan eş için asıl soru, ihtardan sonra dönmemekte de haklı olup olmadığıdır.
Yapıntı (farazi) terk
Yapıntı terkte kanun, evden fiilen ayrılan eşi değil, onu ayrılmaya zorlayan veya dönüşünü engelleyen eşi terk eden eş kabul eder. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun incelediği dosyada erkek, birlik görevlerini yerine getirmemiş ve eşine ekonomik şiddet uygulamıştı. Bir tartışmada eşinin boğazını sıkmış, ardından kadının ailesini arayıp kızlarını boşadığını ve gelip götürmelerini söylemişti.
Taraflar sonra barıştı; ancak kadın yaklaşık dört ay sonra yeniden ailesinin yanına gitti. Erkek noterden eve dön ihtarı çekti ve terk davası açtı. Kurul, diğer eşi ortak konutu terke zorlayan veya haklı sebep olmaksızın dönmesini engelleyen eşin gerçekte terk eden eş olduğunu belirtti. Böyle bir eşin terke dayalı dava açma hakkı da yoktur. Ayrıca barışmanın süregelen kusurlu davranışları affetmediğini kabul etti (HGK, E. 2022/400, K. 2023/514, T. 24.05.2023).
Kilidi değiştirmek ve eşini eve almamak
Kanunun ikinci cümlesi, eşinin ortak konuta dönüşünü engelleyen kişiyi de terk eden eş olarak görür. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin incelediği dosyada erkek iki kez terk ihtarı göndermişti; ancak kadın evden ayrıldıktan sonra evin kilidini değiştirmişti. Daire, dönüşü bu şekilde engelleyen eşin ihtarının samimi olmadığını belirtti (2. HD, E. 2020/2658, K. 2021/1627, T. 24.02.2021).
Aynı evde ayrı odada yaşamak terk mi?
Kural olarak hayır. HGK’nın 2023 tarihli kararında aktardığı öğreti görüşüne göre aynı evde ayrı odada yaşamak veya eşle konuşmamak terk oluşturmaz. Çünkü terk, ortak konuttan ayrılmayı veya ortak konuta dönmemeyi ifade eder. Bununla birlikte bu tür bir ilişki, genel boşanma sebebi bakımından ayrıca önem taşır.
Terk Nedeniyle Boşanma Şartları
Terk nedeniyle boşanma için altı koşul birlikte aranır. Eş, yükümlülüklerden kaçmak için ayrılmış veya dönmemiş olmalı ve haklı sebebi bulunmamalıdır. Ayrılık en az altı ay sürmeli ve devam etmelidir. Ayrıca usulüne uygun ve samimi bir ihtara rağmen dönüş olmamalı ve davayı terk edilen eş açmalıdır. Bir koşulun eksikliği davanın reddine yol açar.
Yükümlülüklerden kaçma amacı
Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadır (TMK m. 185/3). Terk eden eşin ayrılığı, bu yükümlülükleri yerine getirmeme amacı taşımalıdır. Örneğin geçici bir iş, sağlık veya bakım ihtiyacı nedeniyle eşinin bilgisiyle başka bir şehirde kalan eş için mahkeme bu amacın varlığını ayrıca tartışır.
Haklı bir sebebin bulunmaması
Kanun, haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemeyi arar. Davalı şiddet, ağır hakaret veya kendisini evden çıkaran bir eş gibi haklı sebepleri ileri sürerse mahkeme bunları inceler. Yargıtay, dönmemekte haklılığı ispat yükünün davalı eşte olduğunu kabul eder; bu konuyu aşağıda ayrıca ele alıyoruz.
En az altı ay süren ve devam eden ayrılık
Ayrılık en az altı ay sürmeli ve dava tarihinde devam etmelidir. Kanun “bu durum devam etmekte” ifadesini kullanır. Dolayısıyla ayrılığın bir dönem altı ay sürmüş olması yeterli değildir. Terk eden eş ortak konuta gerçekten döndüyse terk hâli sona erer.
Usulüne uygun ve samimi ihtar
Terk edilen eşin, hâkim veya noter aracılığıyla terk eden eşe ihtar göndermesi gerekir. Terk edilen eş ihtarı dördüncü ay bittikten sonra istemelidir; ihtar iki aylık dönüş süresini içermeli ve terk eden eşe ulaşmalıdır. Mahkeme ayrıca ihtarın gerçekten ortak hayatı yeniden kurma amacı taşıyıp taşımadığına, yani samimiyetine bakar.
İhtara rağmen dönmeme
İhtardan sonra terk eden eş iki ay içinde ortak konuta dönmezse ihtar sonuçsuz kalır. Buna karşılık eş dönerse ve ortak hayat yeniden başlarsa terk sebebine dayanan dava şartı ortadan kalkar. Mahkeme, dönen eşin sonraki davranışlarını ise genel sebep bakımından ayrıca değerlendirir.
Terk nedeniyle boşanma davasını kim açar?
TMK m. 164 dava hakkını yalnız terk edilen eşe tanır. Bu nedenle evden ayrılan eş, karşı tarafı terk etmekle suçlayarak bu maddeye dayanamaz. Yapıntı terkte ise durum tersine döner. Eşini kovan veya dönüşünü engelleyen kişi terk eden eş konumundadır ve bu davayı açma hakkına sahip değildir.
Terk Nedeniyle Boşanmada Süreler: Altı Ay, Dördüncü Ay ve İki Ay
Terk nedeniyle boşanmada üç süre birlikte işler. Ayrılığın dördüncü ayı bitmeden ihtar istenemez. İhtar, terk eden eşe dönmesi için iki ay verir ve dava da ihtardan sonra iki ay geçmeden açılamaz. Dava tarihinde ise ayrılık en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olmalıdır.
| Süre | Ne zaman başlar? | Sonucu |
|---|---|---|
| Dördüncü ay | Ayrılığın başladığı tarihten | Bu süre bitmeden ihtar istenemez |
| İki aylık dönüş süresi | İhtar ile | İhtar, terk eden eşi bu sürede ortak konuta çağırır |
| İhtardan sonra iki ay | Yargıtay’a göre ihtarın tebliğinden | Mahkeme bu süre dolmadan açılan terk davasını reddeder |
| Altı ay | Ayrılığın başladığı tarihten | Dava tarihinde dolmuş ve ayrılık sürüyor olmalı |
Terk nedeniyle boşanma davasında erken ihtar ve erken dava
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin incelediği dosyada kadın 20.06.2014’te ortak konuttan ayrılmıştı. Erkek 13.08.2014’te ihtar istedi; ihtar 04.12.2014’te kadına ulaştı ve erkek terk davasını 19.01.2015’te açtı. Aile mahkemesi davayı kabul etti.
Daire ise kararı bozdu. Çünkü erkek ihtarı ayrılığın dördüncü ayı bitmeden istemişti. Üstelik davayı da ihtarın tebliğinden itibaren iki ay dolmadan açmıştı. Daire bu iki nedenle terk davasının reddi gerektiğini belirtti (2. HD, E. 2016/1616, K. 2017/7101, T. 08.06.2017). Bu karar, takvim hatalarının davayı tek başına sonuçsuz bıraktığını gösterir.
Terk nedeniyle boşanma takvimi: hesaplama örneği
Kurgusal bir örnekle anlatalım. Eş B, 10.01.2026’da ortak konuttan ayrılıyor. Dördüncü ay bittikten sonra Eş A, 11.05.2026’da ihtar istiyor. İhtar 20.05.2026’da Eş B’ye tebliğ ediliyor. Tebliğden itibaren iki ay dolduktan sonra, yani en erken 21.07.2026’da Eş A dava açıyor. Bu tarihte ayrılık altı ayı aşmış ve sürüyor.
Bu tarihler yalnız takvimin mantığını gösterir. Ay sonuna ve tatile denk gelen günlerde süre hesabı farklılaşır. Bu nedenle somut dosyada son günü usul kurallarına göre yeniden hesaplamak gerekir. Ayrıca ihtarın tebliğ tarihini kimse önceden bilemez; tebliğ geciktikçe en erken dava tarihi de ileri kayar.
Terk eden eş kısa süreliğine eve dönerse
Kanun ayrılığın “devam etmekte” olmasını arar; ancak kısa bir ziyaretin veya geçici bir barışmanın süreye etkisini açıkça düzenlemez. Bazı kaynaklar böyle bir dönüşte sürenin her durumda yeniden başladığını yazar. Bu konuda kesin bir kural vermek doğru olmaz; mahkeme ortak hayatın gerçekten yeniden kurulup kurulmadığını somut olaya göre değerlendirir.
Eve Dön İhtarı Nasıl Çekilir?
Eve dön ihtarını terk edilen eş, ayrılığın dördüncü ayı bittikten sonra hâkimden veya noterden ister. Kanun iki yolu eşit tutar; birini diğerinden daha geçerli saymaz. Hâkim veya noter esası incelemeden ihtarı yapar ve terk eden eşe tebliğ ettirir. Adresi bilinmeyen eşe ihtar gerektiğinde ilan yoluyla ulaşır.
Terk nedeniyle boşanma için mahkeme yoluyla ihtar
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, “terk eden eşin ortak konuta davet edilmesi” işini aile hukukundaki çekişmesiz yargı işleri arasında sayar (HMK m. 382/2-b-5). Uygulamada terk edilen eş bu talep için aile mahkemesine başvurur ve mahkeme bir “değişik iş” dosyası açar. Yargıtay’ın onadığı bir kararda aile mahkemesi ihtarı değişik iş dosyasıyla tebliğ ettirmişti (2. HD, E. 2022/5445, K. 2023/870, T. 07.03.2023).
Terk nedeniyle boşanma için noter yoluyla ihtar
Noter ihtarı da kanunda açıkça yer alır ve hâkim ihtarıyla aynı sonucu doğurur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun yukarıda andığımız 2023 tarihli kararındaki terk davası da bir noter ihtarına dayanıyordu. Noter ücretleri dönemsel olarak değiştiğinden güncel bedeli işlemi yapacak noterlikten öğrenmek gerekir.
İlan yoluyla ihtar
TMK m. 164/2, ihtarın gerektiğinde ilan yoluyla yapılmasına imkân tanır. Bu yol, özellikle terk eden eşin adresi bilinmediğinde gündeme gelir. İlan yoluyla ihtarın usulü ve hangi araştırmanın ardından ilana gidileceği, ihtarı yapan makamın değerlendirmesine bağlıdır.
WhatsApp mesajı veya avukat mektubu ihtar yerine geçer mi?
Hayır. Kanun ihtarı yapacak makamları açıkça hâkim ve noter olarak sayar. Bu nedenle telefonla yapılan çağrı, kısa mesaj, WhatsApp yazışması veya avukatın kendi gönderdiği bir mektup TMK m. 164 anlamında ihtar niteliği taşımaz. Bununla birlikte bu yazışmalar, ayrılık tarihini ve tarafların tutumunu göstermek için delil değeri taşır. Mesajların boşanma davasında nasıl kullanıldığını WhatsApp mesajlarının boşanma davalarında delil olarak kullanılması yazımızda anlattık.
Terk İhtarnamesi Örneği ve İhtarın İçeriği
Kanun, terk ihtarının iki unsurunu açıkça sayar. İhtar, terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiğini bildirir ve dönmemenin sonuçları hakkında uyarır. Bunların dışında kanunda zorunlu bir şablon yoktur. Uygulamada ise eşler davetin ciddiyetini göstermek için konut adresini ve anahtar bilgisini de ekler.
Kanunun aradığı unsurlar
- Dönüş çağrısı: Terk eden eşin ortak konuta dönmesi gerektiği.
- İki aylık süre: Dönüş için kanunun öngördüğü iki ay. İhtarda “iki hafta” veya “bir ay” gibi daha kısa bir süre yazmak kanuna aykırıdır.
- Sonuç uyarısı: Dönmemesi hâlinde terk sebebiyle boşanma davası açılabileceği.
- Zamanlama: İhtar talebinin ayrılığın dördüncü ayı bittikten sonra yapılması.
Uygulamada eklenen bilgiler
Kanun bunları ayrıca saymaz; ancak davetin samimi olduğunu ve konutun hazır bulunduğunu göstermeye yarar. Örneğin davet edilen konutun açık adresi, anahtarın nerede ve kimden alınacağı ve eşin ulaşabileceği iletişim bilgisi bu bilgilerdendir. Ayrıca ihtar metninde eşi aşağılayan, tehdit eden veya koşul dayatan ifadelere yer vermemek gerekir. Çünkü bu tür bir dil, ihtarın samimiyetini tartışmalı hâle getirir.
Örnek eve dön ihtarı metni (şablon)
İhtar eden: [Ad Soyad], [adres]
Muhatap: [Ad Soyad], [bilinen son adres]
Konu: TMK m. 164 uyarınca ortak konuta dönme ihtarı
[Tarih] tarihinden beri ortak konutumuz olan [açık adres] adresinden ayrı yaşıyorsunuz. Evlilik birliğini sürdürmek istiyorum. Bu ihtarın size tebliğinden itibaren iki ay içinde ortak konutumuza dönmenizi rica ederim. Konut kullanıma hazırdır; anahtarı [yer ve kişi] üzerinden teslim almanız mümkündür. Bana [iletişim bilgisi] üzerinden ulaşabilirsiniz.
Bu süre içinde ortak konuta dönmemeniz hâlinde, Türk Medeni Kanunu’nun 164. maddesi uyarınca terk sebebiyle boşanma davası açma hakkımı kullanacağımı bildiririm.
Bu şablon kişisel veri içermeyen genel bir örnektir. Metni hâkim yoluyla gönderecek eş, bunu aile mahkemesine sunacağı talep dilekçesine ekler; noter yoluyla gönderecek eş ise ihtarnameyi noterlikte düzenletir. Somut olayda konutun durumu, adres bilgisi ve tebliğ ihtimali farklı olduğu için metni dosyaya göre uyarlamak gerekir.
Davet edilen konut hazır ve bağımsız olmalı mı?
Terk eden eşi davet edilen konutun oturmaya hazır olması, davetin samimiyetinin göstergesidir. Davalı, davet edildiği konutun hazır veya bağımsız olmadığını ileri sürerse mahkeme bunu dönmemekte haklılık bakımından inceler. Ancak Yargıtay, davalının ileri sürmediği “bağımsız konut temin edilmedi” savunmasının hükme esas alınamayacağını belirtti (2. HD, E. 2017/656, K. 2017/8751, T. 11.07.2017).
Örneğin eşin ailesiyle aynı konutta oturmaya davet edilmesinin haklı sebep oluşturup oluşturmadığı, somut olayın koşullarına göre değişir. Bu nedenle ihtar alan eşin konutla ilgili itirazını cevap dilekçesinde açıkça yazması ve delillendirmesi önem taşır.
Terk nedeniyle boşanma davasında samimi olmayan ihtar
Samimi ihtar, ortak hayatı yeniden kurma iradesini yansıtan ihtardır. Eşini kovan, kilidi değiştiren veya şiddet uygulayan eşin ihtarı bu niteliği taşımaz. Yargıtay, ihtar gönderdikten sonra kilidi değiştirerek eşinin dönüşünü engelleyen erkeğin ihtarını samimi saymadı. Daire, terk davasını kabul eden kararı bu nedenle bozdu (2. HD, E. 2020/2658).
Terk İhtarının Sonuçları: Af, Eve Dönüş ve Karşı Dava
Terk ihtarı yalnız davanın ön koşulu değildir; gönderen eş için de sonuç doğurur. Yargıtay, ihtar gönderen eşin diğer eşin ihtar tarihinden önceki kusurlu davranışlarını affettiğini veya en azından hoşgördüğünü kabul eder. Bu nedenle ihtar, terk davası başarısız olursa eşlerin açacağı diğer davaları da etkiler.
Terk nedeniyle boşanma ihtarının af ve hoşgörü etkisi
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin incelediği bir dosyada erkek, önceki bir davada mahkeme aracılığıyla terk ihtarı göndermişti. Sonraki davada ilk derece mahkemesi kadını, evi ve çocuğu bırakıp gitmesi nedeniyle tam kusurlu saydı. Daire ise terk ihtarı gönderen eşin, eşinin ihtar tarihinden önceki kusurlu davranışlarını affetmiş, en azından hoşgörüyle karşılamış sayılacağını belirtti.
Buna göre ihtardan sonra yeni bir kusur ispatlanmadıkça kadının kusursuz kabul edilmesi gerekiyordu. Daire ayrıca dava tarihinden geçerli olmak üzere tedbir nafakasına re’sen hükmedilmesi gerektiğini belirtti. Bu nedenlerle kararı kadın yararına bozdu (2. HD, E. 2024/4860, K. 2025/7925, T. 29.09.2025). Aynı ilkeyi Daire 2021 tarihli kararında da uyguladı (2. HD, E. 2020/2658).
İhtar üzerine eve dönen eş
İhtar üzerine ortak konuta dönen eş, terk sebebine dayanan davanın koşullarını ortadan kaldırır. Bu durumda terk edilen eş TMK m. 164’e dayanamaz. Ancak mahkeme, ortak hayat yeniden başladıktan sonra yaşanan olayları evlilik birliğinin temelinden sarsılması bakımından ayrıca değerlendirir.
İhtar alan eşin şiddetli geçimsizlik davası açması
İhtar alan eş, iki aylık süre içinde veya sonrasında evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle dava açma hakkına sahiptir. HGK’nın 2023 tarihli kararına konu dosyada kadın, ihtardan iki ay geçtikten hemen sonra bu davayı açmıştı. Bölge adliye mahkemesi bu davranışı iyiniyet kurallarına aykırı bulmuştu.
Kurul ise kararı başka bir gerekçeyle, yani erkeğin kadını terke zorlamış olmasıyla bozdu; iyiniyet tartışmasını ayrıca bir ilkeye bağlamadı. Bu nedenle ihtar alan eşin karşı dava açmasının terk davasına etkisi konusunda kesin bir kural vermek doğru olmaz. Sonuç, her iki eşin davranışlarına ve ihtarın samimiyetine göre değişir.
Terk ihtarı ve süreler hakkında bilgi
İhtarın zamanı, içeriği ve tebliğ tarihi terk davasının sonucunu doğrudan etkiler. Ayrıca ihtar, gönderen eş için af sonucu da doğurur. Bu tür uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuki yol, olayın özelliklerine ve mevcut belgelere göre değiştiği için somut durumunuzu bir avukata danışabilirsiniz.
Terk Nedeniyle Boşanmada Haklı Sebep
Haklı sebep, terk eden eşin ortak konuta dönmemesini hukuken meşru kılan durumdur. Şiddet, ağır hakaret, tehdit veya eşin kendisini evden çıkarması bu sebeplerin tipik örnekleridir. Haklı sebep varsa mahkeme terk nedeniyle boşanma davasını reddeder. Ancak bu sebebi ispat yükü, dönmeyen davalı eştedir.
Terkte haklılık ile dönmemekte haklılık
Yargıtay iki soruyu birbirinden ayırır: eş evden ayrılırken haklı mıydı ve ihtardan sonra dönmemekte haklı mı? Örneğin bir tartışmanın ardından ayrılan eş, ihtar geldiğinde dönmesini engelleyen ciddi bir neden göstermelidir. Aksi hâlde ilk ayrılışının haklı olması tek başına yeterli olmaz. Buna karşılık şiddet tehlikesi sürüyorsa dönmemek de haklı hâle gelir.
Şiddet nedeniyle evden ayrılan eş
Yargıtay’ın onadığı bir bölge adliye mahkemesi kararında erkek, kadının ortak konutu terk ettiğini ve tebliğ edilen ihtara rağmen dönmediğini ileri sürmüştü. Kadın ise fiziksel, ekonomik ve psikolojik şiddet nedeniyle ayrıldığını ve ihtarın samimi olmadığını savundu. İlk derece mahkemesi terk davasını kabul edip erkeğe manevi tazminat verdi.
Bölge adliye mahkemesi bu kararı kaldırdı ve davayı reddetti. Gerekçeye göre terk davasının kabulü için usulüne uygun ve samimi bir ihtara rağmen haklı sebep olmadan dönmeme gerekir. Son olayda erkeğin fiziksel şiddeti sabit olduğundan kadın ortak konuta haklı sebeple dönmemişti. Yargıtay bu kararı onadı (2. HD, E. 2022/5445).
Şiddet gören eşin koruma ve boşanma seçeneklerini şiddet nedeniyle boşanma davası rehberimizde anlattık. Koruma kararının adımları ise eşe karşı uzaklaştırma kararı nasıl alınır yazımızda yer alıyor.
Terk nedeniyle boşanma davasında ispat yükü
Dönmemekte haklı olduğunu davalı eş ispat eder. Yargıtay, usulüne uygun tebliğ edilen ihtara ve davaya cevap vermeyen bir kadının dosyasında bu ilkeyi açıkça belirtti. Kanun, cevap vermeyen davalının vakıaları inkâr ettiğini kabul eder (HMK m. 128). Ancak mahkeme, davalının hiç ileri sürmediği bir savunmayı kendiliğinden hükme esas alamaz (2. HD, E. 2017/656).
Daire, terk davasının reddi için davalının ortak konuta dönmemekte haklı olduğunu ispatlaması gerektiğini vurguladı ve boşanmaya karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu. Dolayısıyla ihtar alan eşin cevap dilekçesi vermesi, haklı sebeplerini açıkça yazması ve delillerini göstermesi davanın sonucunu belirler.
Terk Davasının Açılamayacağı veya Reddedileceği Hâller
Terk nedeniyle boşanma davası bazı durumlarda sonuç vermez. Davacı aslında terk eden eşse veya ayrılık haklı bir sebebe dayanıyorsa mahkeme davayı reddeder. Erken istenen ihtar, iki ay dolmadan açılan dava ve samimi olmayan ihtar da aynı sonucu doğurur. Ortak hayat ihtardan sonra yeniden kurulmuşsa terk hâli de sona erer.
Kanunun tanıdığı ayrı yaşama hakkı
Ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düşen eş, bu süreçte ayrı yaşama hakkına sahiptir (TMK m. 197/1). Bu hakka dayanarak ayrı yaşayan eşin durumu, haklı sebep tartışmasında önem taşır. Ayrıca eşler, birlik yükümlülükleri yerine getirilmediğinde dava açmadan önce hâkimin müdahalesini isteme hakkına sahiptir (TMK m. 195).
Zorunlu ayrılıklar
Tutukluluk, zorunlu bir görev veya bakım ihtiyacı gibi nedenlerle eşinden ayrı kalan bir kişiyi düşünelim. Burada asıl soru, maddenin aradığı “yükümlülükleri yerine getirmemek maksadı”nın bulunup bulunmadığıdır. Bu tür hâllerde mahkeme ayrılığın sebebini ve eşin evlilik birliğine bakışını birlikte değerlendirir. Kesin bir liste vermek yerine somut olayın koşullarına bakmak gerekir.
Terk Nedeniyle Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Terk edilen eş, terk nedeniyle boşanma davasını ihtardan sonraki iki aylık süre dolunca aile mahkemesinde açar. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Davacı dilekçesine ihtar dosyasını, tebliğ belgesini ve ayrılığı gösteren delilleri ekler.
- Ayrılık tarihini belgeleyin: Tanık, mesaj veya taşınma kaydı gibi delilleri saklayın.
- Dördüncü ayın bitmesini bekleyin: İhtarı ancak bu tarihten sonra isteyin.
- İhtar isteyin: Aile mahkemesinden (HMK m. 382/2-b-5) veya noterden ihtar talep edin.
- Tebliği izleyin: Tebliğ tarihini öğrenin; gerekiyorsa ilan yoluyla ihtarı isteyin.
- İki ayı bekleyin: Tebliğden itibaren iki ay dolmadan dava açmayın; bu sürede eşin dönüp dönmediğini kayda geçirin.
- Davayı açın: Aile mahkemesinde TMK m. 164’e, gerekiyorsa terditli olarak TMK m. 166/1’e dayanın.
Terk nedeniyle boşanma davasında görevli mahkeme
Davaya aile mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 4). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davayı görür. Bu makalede andığımız kararların bir kısmı da “Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi” sıfatıyla bakılan davalara ilişkindir.
Terk nedeniyle boşanma dilekçesi ve terditli dava
Dilekçede ayrılık tarihi, ihtar talebinin tarihi, ihtarın tebliğ tarihi ve dava tarihine kadar dönüş olmadığı açıkça yazılmalıdır. Terk özel bir sebep olduğu için dilekçede ayrıca temelden sarsılma ispatına gerek yoktur. Bununla birlikte davacı, öncelikle TMK m. 164’e, bu sebep kabul edilmezse TMK m. 166/1’e dayanarak terditli dava açma hakkına sahiptir.
Yargıtay’ın 2021 tarihli kararına konu dosyada erkek, davasını bu şekilde terditli olarak açmıştı (2. HD, E. 2020/2658). Terditli talep, mahkeme terk sebebini reddetse bile onun aynı olayları genel sebep kapsamında incelemesini sağlar. Ancak ihtarın af etkisi nedeniyle ihtar öncesindeki olaylar genel sebep davasında da zayıflar.
Terk nedeniyle boşanma davasında deliller
Davacı ayrılığı ve ihtarı, davalı ise haklı sebebi ispat eder. Başlıca deliller ihtar dosyası veya noter ihtarnamesi ve tebliğ şerhidir. Davacı bunlara ayrılık tarihini bilen tanıkları, mesajları ve kolluk tutanaklarını ekler. Davet edilen konutun hazır olduğunu ise kira sözleşmesi veya tapu kaydı gösterir. Davalı açısından adli rapor, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir dosyası ve ceza dosyası önemlidir.
Terk nedeniyle boşanma davasında süre, harç ve arabuluculuk
Terk davasının ne kadar süreceği için genel geçer bir süre vermek mümkün değildir. Süre; tebligatlara, tanık sayısına ve kanun yollarına göre değişir. Harç ve masraf tutarları da her yıl değiştiği için güncel tutarı dava tarihinde kontrol etmek gerekir. Boşanma davası dava şartı arabuluculuğa tabi değildir. Ayrıca aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir (6325 sayılı Kanun m. 1/2).
Genel yargılama aşamalarını çekişmeli boşanma davası nasıl açılır rehberimizde anlattık. Taraflar dava sürerken boşanmanın sonuçlarında uzlaşırsa anlaşmalı boşanma yolu da gündeme gelir. Bu yol TMK m. 166/3’teki koşullara bağlıdır ve kanun evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını arar.
Terk Nedeniyle Boşanmanın Sonuçları: Kusur, Tazminat, Nafaka
Terk nedeniyle boşanma kararı verildiğinde mahkeme tazminat, nafaka ve velayet taleplerini de karara bağlar. Bu konularda tarafların kusuru belirleyicidir. Ancak terk olgusunun kusura etkisi, ihtarın af etkisi ve terk davasının açılıp açılmadığı gibi noktalara göre değişir. Mal paylaşımına ise boşanma davasında değil, ayrı bir davada mahkeme karar verir.
Evi terk eden eş kusurlu mu?
Terk davası kabul edildiğinde mahkemenin terk eden eşi kusurlu sayması mümkündür. Ancak “evi terk eden eş her durumda kusurludur” şeklindeki genel kanı doğru değildir. Yargıtay’ın incelediği bir dosyada ölen eşin davasını mirasçılar, TMK m. 181/2 uyarınca kusur tespiti için sürdürüyordu. Ölen eş, terk sebebine dayanan bir dava açmamıştı. Daire bu nedenle sağ kalan eşe terk vakıasının kusur olarak yüklenemeyeceğini belirtti (2. HD, E. 2025/5938, K. 2026/603, T. 20.01.2026).
Bu karar, ölen eşin davasının mirasçılarca sürdürüldüğü özel bir duruma ilişkindir. Bu nedenle kararı, evden ayrılmanın genel sebep davasında hiçbir zaman kusur sayılmayacağı şeklinde okumak yanlış olur. Karar yalnız, terk olgusunun otomatik olarak kusur sayılamayacağını ve somut olarak değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.
Terk nedeniyle boşanmada maddi ve manevi tazminat
Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş, kusurlu taraftan maddi tazminat ister (TMK m. 174/1). Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş ise manevi tazminat ister (TMK m. 174/2). Terk davasının kabulü, bu koşulların kendiliğinden gerçekleştiği anlamına gelmez.
Örneğin HGK’nın 2023 tarihli kararına konu dosyada bölge adliye mahkemesi, terk olgusunun tek başına kişilik haklarına saldırı sayılmayacağını belirterek manevi tazminatı reddetmişti. Kurul bu noktayı ayrıca tartışmadı. Bu nedenle manevi tazminat konusunda kesin bir sonuç vermek mümkün değildir. Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178). Miktar ölçütlerini boşanmada maddi ve manevi tazminat rehberimizde anlattık.
Terk nedeniyle boşanmada nafaka ve geçici önlemler
Dava açılınca hâkim, eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakımı için geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Yargıtay, dava tarihinden geçerli tedbir nafakasına hükmedilmemesini bozma sebebi yaptı (2. HD, E. 2024/4860). Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş ise kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yoksulluk nafakası ister (TMK m. 175).
Dolayısıyla terk eden eşin nafaka alıp alamayacağı, mahkemenin kusur belirlemesine bağlıdır. Nafaka hesabının ayrıntıları için nafaka davası ve hesaplaması yazımıza bakabilirsiniz.
Velayet ve aile konutu
Mahkeme velayeti çocuğun üstün yararına göre belirler. Ebeveynin evden ayrılmış olması, mahkemenin bu değerlendirmede dikkate aldığı olgulardan yalnızca biridir. Ayrıntıları boşanmada velayet rehberimizde anlattık.
Kanun aile konutunu ayrıca korur: TMK m. 194, aile konutuna ilişkin bazı hukuki işlemleri diğer eşin açık rızasına bağlar. Evi terk eden eşin aile konutunu devretme riskine karşı başvurulacak yolları aile konutu şerhi ve mahkeme süreci yazımızda inceledik.
Terk nedeniyle boşanmada mal paylaşımı
Mal rejiminin tasfiyesi boşanma hükmünün bir parçası değildir; katılma alacağı ve değer artış payı ayrı bir davada istenir. Bu dava boşanma davası sürerken de açılabilir. Boşanmaya karar verilirse mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olarak sona erer (TMK m. 225/2). Mahkeme tasfiye davasını reddetmez, boşanma davasını bekletici mesele yapar; boşanma davası reddedilirse tasfiye davası da reddedilir, kabul edilirse boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenir (Yargıtay HGK, E. 2012/8-268, K. 2012/420, T. 27.06.2012; Yargıtay 2. HD, E. 2023/6050, K. 2024/6103, T. 19.09.2024). Evi terk eden eşin bu davadaki durumu, boşanma davasından ayrı olarak mal rejimi kurallarına göre belirlenir. Tasfiye kurallarını boşanmada mal paylaşımı rehberimizde anlattık.
Terk ile Fiili Ayrılık ve Diğer Boşanma Sebepleri
TMK m. 164’teki terk, fiili ayrılık karinesi (TMK m. 166/4) ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) farklı sebeplerdir. Terk ihtar ve süre ister; fiili ayrılık ise reddedilen bir boşanma davasının kesinleşmesinden sonra bir yıl geçmesine bağlıdır. “Ne kadar ayrı yaşayan eşler boşanır” sorusunun cevabı bu ayrıma göre değişir.
| Konu | Terk (TMK m. 164) | Temelden sarsılma (m. 166/1) | Fiili ayrılık (m. 166/4) |
|---|---|---|---|
| Başlangıç | Ortak konuttan ayrılma veya dönmeme | Ortak hayatı çekilmez kılan olaylar | Önceki boşanma davasının reddi ve kesinleşmesi |
| Süre | En az altı ay ayrılık; dördüncü ay ve iki ay kuralları | Kanunda bu türden bir süre yok | Ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl |
| İhtar | Hâkim veya noter ihtarı şart | Gerekmez | Gerekmez |
| Kim açar? | Yalnız terk edilen eş | Eşlerden her biri | Eşlerden her biri |
Fiili ayrılık süresini 14.11.2024 tarihli 7532 sayılı Kanun bir yıla indirdi; bu nedenle “üç yıl” yazan eski kaynaklar güncel değildir. Terk davası reddedilen eşin seçeneklerini evlilik birliğinin temelinden sarsılması rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık. Zina da terk gibi özel bir sebeptir; ancak ihtar değil, hak düşürücü süre ve af kuralına bağlıdır. Bu farkı aldatma ve zina nedeniyle boşanma yazımızda inceledik.
Evi Terk Etmek Suç mu?
Evi terk etmek tek başına suç değildir. Ancak bazı davranışlar TCK m. 233 kapsamında suç oluşturur. Bunlar, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmemek ve hamile olduğunu bildiği eşini çaresiz durumda terk etmektir. Bu düzenleme, terk nedeniyle boşanma davasından bağımsızdır ve kendi koşullarına bağlıdır.
TCK m. 233/1, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiyi cezalandırır. Bu suçta soruşturma şikâyete bağlıdır ve ceza üç aydan iki yıla kadar hapistir. Aynı maddenin ikinci fıkrası, hamile olduğunu bildiği eşini çaresiz durumda terk eden kimse için altı aydan iki yıla kadar hapis öngörür. 08.08.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’un 3. maddesi bu fıkralardaki ceza sınırlarını artırdı.
TCK m. 97’deki “terk” suçu ise başka bir konudur. Bu suç, yaşı veya hastalığı nedeniyle kendini idare edemeyecek bir kişinin terk edilmesine ilişkindir ve eşin ortak konutu bırakmasıyla ilgili değildir. TCK m. 233’ün uygulamadaki sınırları somut olaya göre değiştiği için bu konuda ceza hukuku açısından ayrıca değerlendirme yapmak gerekir.
Terk Nedeniyle Boşanma Davasında Sık Yapılan Hatalar
Terk nedeniyle boşanma davalarında en sık hatalar takvimle ilgilidir: dördüncü ay bitmeden ihtar istemek ve tebliğden itibaren iki ay dolmadan dava açmak. Mesajı ihtar sanmak, eşini kovduktan sonra ihtar çekmek ve ihtarın af etkisini hesaba katmamak da sık görülür. Davalı açısından ise cevap vermemek ve haklı sebebi belgelememek sık rastlanan bir hatadır.
- Erken ihtar: Dördüncü ay bitmeden istenen ihtar davayı sonuçsuz bırakır (2. HD, E. 2016/1616).
- Erken dava: Mahkeme, ihtarın tebliğinden itibaren iki ay dolmadan açılan davayı reddeder.
- Kısa dönüş süresi: İhtarda kanundaki iki ay yerine “iki hafta” gibi bir süre yazmak.
- Mesajı ihtar sanmak: WhatsApp mesajı veya avukat mektubu hâkim ya da noter ihtarı değildir.
- Kovup ihtar çekmek: Kanun, eşini evden çıkaran veya kilidi değiştiren eşi terk eden eş kabul eder (HGK, E. 2022/400; 2. HD, E. 2020/2658).
- Af etkisini bilmemek: İhtar, gönderen eş için önceki olayları affetme sonucu doğurur (2. HD, E. 2024/4860).
- Terditli talepte bulunmamak: Yalnız TMK m. 164’e dayanan davacı, bu sebep reddedilirse davanın tümüyle reddi riskini alır.
- Cevap vermemek: Haklı sebebini ileri sürmeyen davalı, bu savunmadan yararlanamaz (2. HD, E. 2017/656).
- Şiddeti belgelememek: Şiddet nedeniyle ayrılan eş, rapor ve kolluk kaydı olmadan haklı sebebi ispatlamakta zorlanır.
- Mal paylaşımını boşanmada istemek: Eşler tasfiyeyi ayrı davada ister.
Terk Nedeniyle Boşanma: Kurgusal Bir Örnek
Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır ve gerçek bir dosyayı yansıtmaz. Amaç, terk nedeniyle boşanma davasında süre, ihtar, samimiyet ve haklı sebep kurallarının birlikte nasıl işlediğini göstermektir. Gerçek bir dosyada sonuç, delillere ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşır.
Eş B, bir tartışmanın ardından eşyalarını toplayıp ailesinin yanına gidiyor. Eş A, dördüncü ay bittikten sonra noterden ihtar çekiyor. İhtarda iki aylık dönüş süresini, ortak konutun adresini ve anahtarın kimden alınacağını yazıyor. İhtar tebliğ ediliyor; Eş B iki ay boyunca dönmüyor. Eş A, tebliğden itibaren iki ay dolduktan ve ayrılık altı ayı aştıktan sonra davayı açıyor.
Eş B, cevap dilekçesinde Eş A’nın kendisine şiddet uyguladığını ileri sürüyor; ancak hiçbir rapor, kayıt veya tanık göstermiyor. Bu durumda mahkemenin haklı sebebi ispatlanmamış bulması güçlü bir ihtimaldir. Buna karşılık Eş B ayrılmadan önceki olaya ilişkin adli rapor ve kolluk tutanağı sunsaydı, mahkeme dönmemekte haklılığı tartışırdı. Ayrıca Yargıtay’ın yaklaşımına göre Eş A, ihtar nedeniyle Eş B’nin ihtardan önceki kusurlarını affetmiş kabul edilirdi.
Terk nedeniyle boşanmada hukuki değerlendirme
Terk davasında ihtarın zamanı ve samimiyeti, haklı sebep ve kusur değerlendirmesi birbirine bağlıdır. Hem ihtar gönderen hem de ihtar alan eşin seçenekleri dosyadaki belgelere göre farklılaşır. Somut durumun hukuki açıdan değerlendirilmesi için bir avukata danışılması gerekebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Temel kavramlar: terk nedeniyle boşanma
Terk nedeniyle boşanma davası nedir?
Terk nedeniyle boşanma davası, ortak konutu terk eden veya haklı sebep olmadan dönmeyen eşe karşı terk edilen eşin TMK m. 164’e dayanarak açtığı davadır. Kanun bu davayı en az altı aylık ayrılığa ve hâkim ya da noter ihtarının sonuçsuz kalmasına bağlar.
TMK 164 ne diyor?
TMK m. 164, terk edilen eşe belirli koşullarla boşanma davası açma hakkı tanır. Ayrılık en az altı ay sürmeli ve devam etmeli, hâkim veya noter ihtarı sonuçsuz kalmalıdır. Madde ayrıca dördüncü ay bitmeden ihtar istenemeyeceğini ve ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamayacağını düzenler.
Hukuken terk ne demektir?
Hukuken terk, eşin evlilik yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konutu bırakması veya haklı sebep olmadan geri dönmemesidir. Kanun, diğer eşi evden ayrılmaya zorlayan veya dönüşünü engelleyen eşi de terk eden eş kabul eder.
Her evden ayrılma terk sayılır mı?
Hayır. Kanun, ayrılığın yükümlülüklerden kaçma amacı taşımasını ve haklı bir sebebe dayanmamasını arar. Mahkeme bu nedenle kısa bir ziyaret, zorunlu bir görev veya şiddetten kaçma gibi durumları ayrıca değerlendirir.
Aynı evde ayrı odalarda yaşamak terk sayılır mı?
Kural olarak hayır. HGK’nın 2023 tarihli kararında aktardığı öğreti görüşüne göre aynı evde ayrı odada yaşamak veya konuşmamak terk değildir. Bu durum ancak genel boşanma sebebi bakımından önem taşır.
Dava hakkı ve yapıntı terk
Yapıntı (farazi) terk nedir?
Yapıntı terk, evden fiilen ayrılan eşin değil, onu ayrılmaya zorlayan veya dönüşünü engelleyen eşin terk etmiş sayılmasıdır. Kaynağı TMK m. 164/1’in son cümlesidir.
Eşini evden kovan kişi terk etmiş sayılır mı?
Evet. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, diğer eşi ortak konutu terke zorlayan eşin gerçekte terk eden eş olduğunu ve terke dayalı dava açma hakkı bulunmadığını belirtti (HGK, E. 2022/400, K. 2023/514).
Kilidi değiştirip eşini eve almayan kişi terk eden mi olur?
Evet, haklı bir sebep yoksa kanun bu kişiyi eşinin dönmesini engellediği için terk eden eş kabul eder. Yargıtay, ihtar gönderip kilidi değiştiren erkeğin ihtarını samimi saymadı (2. HD, E. 2020/2658, K. 2021/1627).
Evi terk eden eş terk nedeniyle boşanma davası açma hakkına sahip mi?
Hayır. TMK m. 164 dava hakkını yalnız terk edilen eşe tanır. Evden ayrılan eşin genel sebebe dayanan dava hakkı ise ayrıdır; bu davada mahkeme kusur durumunu ayrıca değerlendirir.
Evi terk eden kadın veya koca için kurallar farklı mı?
Hayır. TMK m. 164 eşler arasında ayrım yapmaz. Ortak konutu terk eden eş kadın da olsa erkek de olsa aynı koşullar ve aynı süreler uygulanır.
Tutuklu veya başka şehirde çalışan eş terk etmiş sayılır mı?
Kendiliğinden hayır. Kanun, ayrılığın evlilik yükümlülüklerini yerine getirmeme amacı taşımasını arar. Mahkeme zorunlu ayrılıklarda bu amacın bulunup bulunmadığına somut olayın koşullarına göre bakar.
Terk nedeniyle boşanma süreleri
Terk nedeniyle boşanmak için kaç ay beklemek gerekir?
Ayrılık dava tarihinde en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olmalıdır. Bunun yanında terk edilen eş ihtarı dördüncü ay bittikten sonra ister ve davayı ihtardan sonra iki ay geçmeden açamaz.
Terk ihtarı ne zaman çekilir?
Terk edilen eş ihtarı, ayrılığın dördüncü ayı bittikten sonra ister (TMK m. 164/2). Bu tarihten önce istenen ihtar, terk davasına dayanak olmaz.
Dört ay dolmadan ihtar çekersem ne olur?
Mahkeme bu ihtara dayanan terk davasını reddeder. Yargıtay, dördüncü ay bitmeden istenen ihtara dayanılarak kabul edilen terk davasını bozdu (2. HD, E. 2016/1616, K. 2017/7101).
İhtardan sonra dava açmak için ne kadar beklenir?
İhtardan sonra en az iki ay beklemek gerekir. Yargıtay bu iki aylık süreyi ihtarın tebliğinden itibaren hesaplar; süre dolmadan açılan terk davasını reddeder.
İhtarda eşe dönmesi için kaç gün verilir?
Kanun dönüş için iki ay öngörür. İhtarda iki hafta veya bir ay gibi daha kısa bir süre yazmak TMK m. 164/2’ye aykırıdır.
Terk eden eş kısa süreliğine eve dönerse süre ne olur?
Bu konuda kanunda açık bir kural yoktur. Mahkeme, kısa ziyaretin veya geçici barışmanın ortak hayatı gerçekten yeniden kurup kurmadığına somut olaya göre bakar. Bu nedenle sürenin her durumda yeniden başladığını söylemek doğru olmaz.
Terk nedeniyle boşanma için eve dön ihtarı
Eve dön ihtarı nasıl çekilir?
Terk edilen eş, dördüncü ay bittikten sonra aile mahkemesinden veya noterden ihtar ister. Hâkim veya noter esası incelemeden ihtarı yapar ve terk eden eşe tebliğ ettirir.
Terk ihtarı mahkemeden mi noterden mi çekilmeli?
İki yol da geçerlidir; kanun hâkim ve noter ihtarını eşit tutar. Mahkeme yolu çekişmesiz yargı işi olarak yürür (HMK m. 382/2-b-5), noter yolu ise ihtarnamenin noterlikte düzenlenmesiyle işler.
Eşin adresi bilinmiyorsa ihtar nasıl yapılır?
TMK m. 164/2, ihtarın gerektiğinde ilan yoluyla yapılmasına imkân tanır. İlandan önceki adres araştırmasını ihtarı yapan makam değerlendirir.
WhatsApp’tan eve dön yazmak ihtar yerine geçer mi?
Hayır. Kanun ihtarı yapacak makamları hâkim ve noter olarak sayar. Mesajlar ise ayrılık tarihini ve tarafların tutumunu gösteren birer delildir.
Terk ihtarını avukat gönderme hakkına sahip mi?
Avukatın kendi gönderdiği mektup TMK m. 164 anlamında ihtar değildir; ihtarı hâkim veya noter yapar. Avukat yalnız bu makamlara başvuruyu hazırlar.
Eve dön ihtarında neler yazmalı?
Kanuna göre ihtar, terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiğini ve dönmemesinin sonuçlarını bildirir. Uygulamada eşler konutun adresini, anahtarın teslim yerini ve iletişim bilgisini de ekler; bunlar kanunda sayılmasa da davetin samimiyetini gösterir.
İhtarın samimiyeti, konut ve sonuçları
Davet edilen ev nasıl olmalı?
Davet edilen konut oturmaya hazır olmalıdır. Davalı konutun hazır veya bağımsız olmadığını ileri sürerse mahkeme bunu dönmemekte haklılık bakımından inceler. Ancak ileri sürülmeyen bu savunmayı kendiliğinden dikkate almaz (2. HD, E. 2017/656).
Eşimin ailesinin yaşadığı eve dönmek zorunda mıyım?
Bu, somut olayın koşullarına bağlıdır. Konutun bağımsız olmadığını düşünen eş bu itirazını cevap dilekçesinde açıkça yazmalı ve delillendirmelidir. Mahkeme bunun haklı sebep oluşturup oluşturmadığına karar verir.
Samimi olmayan ihtar ne demektir?
Samimi olmayan ihtar, ortak hayatı yeniden kurma iradesi taşımayan ihtardır. Örneğin eşini kovan, kilidi değiştiren veya şiddet uygulayan eşin ihtarı bu niteliktedir ve terk davasına dayanak olmaz.
İhtar gönderen eş önceki olayları affetmiş sayılır mı?
Evet. Yargıtay, terk ihtarı gönderen eşin diğer eşin ihtar tarihinden önceki kusurlu davranışlarını affettiğini veya en azından hoşgördüğünü kabul eder (2. HD, E. 2024/4860, K. 2025/7925).
İhtar gelince eve dönmek zorunda mıyım?
Hukuken bir zorlama yoktur; ancak haklı sebep olmadan dönmezseniz terk nedeniyle boşanma davası açılması riskiyle karşılaşırsınız. Dönmeme sebebiniz varsa bunu delilleriyle ispatlama yükü sizdedir.
İhtar üzerine eve dönersem ne olur?
Ortak hayat yeniden başlarsa terk hâli sona erer ve terk edilen eş TMK m. 164’e dayanamaz. Mahkeme dönüşten sonra yaşanan olayları ise genel boşanma sebebi bakımından ayrıca değerlendirir.
İhtarı aldıktan sonra şiddetli geçimsizlik davası açmak mümkün mü?
Evet, ihtar alan eşin evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle dava açma hakkı vardır. Bunun terk davasına etkisi konusunda kesin bir kural yoktur; HGK 2023 tarihli kararında bu soruyu ayrı bir ilkeye bağlamadı.
Haklı sebep ve ispat
Evi terk etmekte haklı sebepler nelerdir?
Şiddet, ağır hakaret, tehdit ve eşin kendisini evden çıkarması tipik haklı sebeplerdir. Mahkeme, ayrılan eşin ihtardan sonra dönmemekte de haklı olup olmadığını ayrıca inceler.
Şiddet gördüğüm için evden ayrıldım, terk eden sayılır mıyım?
Şiddeti ispatlarsanız dönmemekte haklı olursunuz ve mahkeme terk davasını reddeder. Yargıtay, son olayda fiziksel şiddet sabit olan dosyada kadının haklı sebeple dönmediğini kabul eden kararı onadı (2. HD, E. 2022/5445, K. 2023/870).
Terkte haklılık ile dönmemekte haklılık arasındaki fark nedir?
Terkte haklılık, eşin evden ayrılırken haklı olup olmadığını; dönmemekte haklılık ise ihtardan sonra geri dönmemekte haklı olup olmadığını ifade eder. Terk davasında belirleyici olan, ihtar tarihindeki dönmeme gerekçesidir.
Haklı sebebi kim ispat etmeli?
Haklı sebebi davalı eş ispat eder. Yargıtay, terk davasının reddi için davalının ortak konuta dönmemekte haklı olduğunu ispatlaması gerektiğini belirtti (2. HD, E. 2017/656, K. 2017/8751).
Terk nasıl ispatlanır?
Davacı, ayrılık tarihini tanık, mesaj ve kayıtlarla; ihtarı ise ihtar dosyası veya noter ihtarnamesi ve tebliğ şerhiyle ispat eder. İki aylık sürede dönüş olmadığını da tanık ve diğer delillerle gösterir.
Terk nedeniyle boşanma dava süreci
Terk nedeniyle boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Davaya aile mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 4). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davayı görür.
Terk davası hangi şehirde açılır?
Davacı, davayı eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesinde açar (TMK m. 168).
Terk nedeniyle boşanma dilekçesinde neler yazılır?
Dilekçede ayrılık tarihi, ihtar talebinin ve tebliğin tarihleri, iki aylık sürede dönüş olmadığı ve deliller yer alır. Davacı gerekiyorsa terditli olarak TMK m. 166/1’e de dayanır.
Terk ve şiddetli geçimsizlik davasını birlikte açmak mümkün mü?
Evet. Davacı öncelikle TMK m. 164’e, bu sebep kabul edilmezse TMK m. 166/1’e dayanarak terditli dava açma hakkına sahiptir. Yargıtay’ın incelediği bir dosyada erkek davasını bu şekilde açmıştı (2. HD, E. 2020/2658).
Terk davası reddedilirse ne olur?
Eşler genel sebebe dayanarak dava açma hakkını korur. Ayrıca bir boşanma davasının reddi kesinleştikten sonra bir yıl geçer ve ortak hayat yeniden kurulamazsa TMK m. 166/4’teki karine gündeme gelir.
Terk davası ne kadar sürer?
Terk davası için kesin bir süre vermek mümkün değildir. Süre; tebligatlara, tanık sayısına, mahkemenin iş yüküne ve istinaf veya temyiz yoluna gidilip gidilmediğine göre değişir.
Terk nedeniyle boşanmada arabuluculuğa gidilir mi?
Hayır. Boşanma davası dava şartı arabuluculuğa tabi değildir. Ayrıca aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir (6325 sayılı Kanun m. 1/2).
Terk nedeniyle boşanma sonuçları: kusur, tazminat, nafaka
Evi terk eden eş kusurlu mu sayılır?
Terk davası kabul edilirse mahkemenin terk eden eşi kusurlu sayması mümkündür; ancak bu otomatik bir kural değildir. Yargıtay, terk sebebine dayanan bir dava açılmamış özel bir dosyada terk vakıasının sağ kalan eşe kusur olarak yüklenemeyeceğini belirtti (2. HD, E. 2025/5938, K. 2026/603).
Terk nedeniyle boşanmada tazminat alınır mı?
Koşulları varsa evet. Kusursuz veya daha az kusurlu eş TMK m. 174/1’e göre maddi, kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş ise TMK m. 174/2’ye göre manevi tazminat ister. Terk davasının kabulü bu koşulların kendiliğinden gerçekleştiği anlamına gelmez.
Terk eden eşin nafaka alma hakkı var mı?
Kusuru daha ağır değilse ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşecekse terk eden eş yoksulluk nafakası isteme hakkına sahiptir (TMK m. 175). Sonuç, mahkemenin kusur belirlemesine bağlıdır.
Dava sürerken tedbir nafakası istemek mümkün mü?
Evet. Hâkim dava açılınca geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Yargıtay, dava tarihinden geçerli tedbir nafakasına hükmedilmemesini bozma sebebi yaptı (2. HD, E. 2024/4860).
Terk nedeniyle boşanmada velayet kime verilir?
Mahkeme velayeti çocuğun üstün yararına göre belirler. Ebeveynin evden ayrılmış olması, mahkemenin bu değerlendirmede dikkate aldığı olgulardan yalnızca biridir.
Terk nedeniyle boşanmada mal paylaşımı nasıl olur?
Mal paylaşımı boşanma davasında değil, ayrı bir tasfiye davasında istenir; bu dava boşanma davası sürerken de açılabilir. Mal rejimi boşanma dava tarihinden geçerli olarak sona erer (TMK m. 225/2) ve tasfiye davasında mahkeme boşanma davasını bekletici mesele yapar (Yargıtay HGK, E. 2012/8-268, K. 2012/420).
Evi terk eden eş suç işlemiş olur mu?
Evi terk etmek tek başına suç değildir. Ancak aile hukukundan doğan bakım veya destek yükümlülüğünü yerine getirmemek ya da hamile olduğunu bildiği eşini çaresiz durumda terk etmek TCK m. 233 kapsamında suçtur; 7593 sayılı Kanun bu fıkralardaki cezaları artırdı.
Terk eden eş aile konutunu satma hakkına sahip mi?
TMK m. 194, aile konutuna ilişkin bazı hukuki işlemleri diğer eşin açık rızasına bağlar. Bu nedenle terk eden eş, aile konutu üzerinde diğer eşin rızası gereken işlemleri tek başına yapamaz.
Kaynakça
Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 161, 164, 166, 168, 169, 174, 175, 178, 181, 185, 194, 195, 197. mevzuat.gov.tr
- 6217 sayılı Kanun, m. 19 (TMK m. 164’e “veya noter” ibaresinin eklenmesi, 31.3.2011).
- 7532 sayılı Kanun, m. 13 (TMK m. 166/4 değişikliği, 14.11.2024).
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 128, 382. mevzuat.gov.tr
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 97, 233. mevzuat.gov.tr
- 7593 sayılı Kanun, m. 3 (TCK m. 233 değişikliği, 8.8.2026).
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun, m. 4.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 1. mevzuat.gov.tr
Yargı kararları
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/400, K. 2023/514, T. 24.05.2023.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2012/8-268, K. 2012/420, T. 27.06.2012.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/6050, K. 2024/6103, T. 19.09.2024.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2016/1616, K. 2017/7101, T. 08.06.2017.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2017/656, K. 2017/8751, T. 11.07.2017.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2020/2658, K. 2021/1627, T. 24.02.2021.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/5445, K. 2023/870, T. 07.03.2023.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/4860, K. 2025/7925, T. 29.09.2025.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/5938, K. 2026/603, T. 20.01.2026.
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özellikleri, yürürlükteki mevzuat ve güncel yargı kararları değerlendirmeyi değiştirebilir. Metin tek başına hukuki danışmanlık veya somut olaya özgü hukuki görüş yerine geçmez.
