İş Kazası Tazminat Davası: Şartlar, Hesaplama ve 2026 Değişiklikleri

İş kazası tazminat davası, iş kazası geçiren işçinin veya ölen işçinin yakınlarının işverene açtığı tazminat davasıdır. Bu davada maddi ve manevi zararın giderilmesi istenir. Davaya iş mahkemesi bakar ve dava şartı arabuluculuk aranmaz (7036 sayılı Kanun m. 3/3). Yargıtay’a göre on yıllık zamanaşımı, maluliyet oranının kesinleştiği tarihte başlar. Ayrıca 31.07.2026’dan itibaren belirsiz alacak davası kaldırıldı.

İş Kazası Tazminat Davası Nedir?

İş kazası tazminat davası, iş kazası nedeniyle oluşan bedensel ve manevi zararın işverenden istendiği davadır. Ölümlü kazada davayı işçinin yakınları açar. Davanın temeli, işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamasıdır. Çünkü Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) ödemeleri zararın tamamını karşılamaz.

6331 sayılı Kanun m. 4/1 uyarınca işveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla görevlidir. Türk Borçlar Kanunu da bu yükümlülüğü iş sözleşmesinin parçası sayar. Kanuna göre yükümlülüğe aykırılık nedeniyle işçi ölür veya yaralanırsa sözleşmeye aykırılık hükümleri uygulanır (TBK m. 417/3). Bu nedenle işçinin işverene açtığı dava, haksız fiile değil sözleşmeye dayanır.

İş kazasından sonra hangi davalar açılır?

Bir iş kazası çoğu zaman birbirinden bağımsız birkaç davaya yol açar. Bunları karıştırmak, yanlış mahkemeye başvurma veya süre kaçırma riskini artırır:

• Tazminat davası: İşçi veya yakınları, işverenden maddi ve manevi tazminat ister.
• Tespit davası: SGK olayı iş kazası saymazsa sigortalı bu tespiti mahkemeden ister.
• SGK rücu davası: Kurum, ödemelerini kusurlu işverenden ister (5510 sayılı Kanun m. 21).
• Ceza soruşturması: Ölüm veya yaralanma hâlinde savcılık ayrıca soruşturma yürütür.

Hangi Olaylar İş Kazası Sayılır?

İş kazası, kanunda sayılan beş durumdan birinde meydana gelen olaydır. Olay, sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getirmelidir (5510 sayılı Kanun m. 13/1). İş kazası tazminat davası açmadan önce bu tanımı kontrol etmek gerekir. Çünkü tanım hem SGK yardımlarını hem de davanın yolunu etkiler.

1. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
2. İşverenin yürüttüğü iş nedeniyle (bağımsız çalışanda kendi işi nedeniyle),
3. Görevle işyeri dışına gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanda,
4. Emziren kadın sigortalının süt izni zamanlarında,
5. İşverence sağlanan taşıtla işe gidiş-geliş sırasında meydana gelen olaylar.

Servis aracı ve işe gidiş-geliş

Kanun, işe gidiş-geliş kazasını yalnızca işverenin sağladığı taşıtta iş kazası sayar (m. 13/1-e). Dolayısıyla servis aracındaki kaza bu kapsama girer. Buna karşılık kendi aracıyla veya toplu taşımayla gelen işçi bu bende dayanamaz. Olayın başka bir bende girip girmediğini ise somut olay belirler. Bu konuda içtihatta tartışma da vardır. Pek çok kaynak her gidiş-geliş kazasını iş kazası sayar; oysa kanun taşıt şartını açıkça arar.

Trafik kazası, kalp krizi ve meslek hastalığı

Bir trafik kazası da iş kazası niteliği taşır. Örneğin görevle şehir dışına giden işçinin yoldaki kazası bu kapsama girer. Yargıtay’ın incelediği ölümlü bir olayda da tünel inşaatında bir kamyon kazaya karışmıştı. Bu dosyada trafik sigortacısı da ödeme yapmıştı (10. HD, E. 2022/13644, K. 2023/13061).

Öte yandan işyerinde geçirilen kalp krizi veya beyin kanamasında durum tartışmalıdır. Cevap, olayın işle bağlantısına ve tıbbi delillere göre değişir. Bu yüzden tek bir kural vermek doğru olmaz.

İş kazası, belirli bir anda gerçekleşen olaya bağlıdır. Buna karşılık meslek hastalığı, işle bağlantılı olarak zamanla ortaya çıkar. Ancak arabuluculuk istisnası ikisini de kapsar (7036 sayılı Kanun m. 3/3).

Kazadan Sonra Bildirim ve SGK Süreci

İşveren, iş kazasını kolluğa derhal bildirir. SGK’ya ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim yapar (5510 sayılı Kanun m. 13/2-a). Ardından SGK gerektiğinde denetim memurları veya iş müfettişleriyle olayı inceler. Sonra Kurum geçici iş göremezlik ödeneği öder ve şartları varsa gelir bağlar.

Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olmuşsa süre, öğrenme tarihinde başlar (m. 13/2). Bağımsız çalışan ise kazayı kendisi bildirir (m. 13/2-b). Onun süresi, rahatsızlığın bildirime engel olmadığı günden sonraki üç iş günüdür. Ancak bu süre bir ayı geçemez. Ayrıca 6331 sayılı Kanun m. 14 de işverene kayıt tutma ve bildirim görevi yükler.

İşveren, kazazedeye gerekli sağlık hizmetini derhal sağlamakla da yükümlüdür. İhmal tedaviyi uzatır veya malullüğe yol açarsa işveren, sağlık giderlerini öder (5510 sayılı Kanun m. 76). Öte yandan kaza süresinde bildirilmezse SGK, o güne kadarki ödeneği işverenden tahsil eder (m. 21/2). Bu nedenle işçi, bildirimi e-Devlet veya SGK kayıtlarından kontrol etmelidir.

SGK iş kazası saymazsa: tespit davası

SGK olayı iş kazası saymazsa sigortalı, iş mahkemesinde tespit davası açma hakkına sahiptir. Bu dava için de arabulucuya gitmek şart değildir (7036 sayılı Kanun m. 3/3). Tespit davasını geciktirmek, tazminat davasını da geciktirir. Çünkü maluliyet oranı ve SGK geliri bu tespite bağlıdır.

Geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri

İş kazasında SGK, istirahatli sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği öder (m. 18/1-a). Ödenek, yatarak tedavide günlük kazancın yarısıdır. Ayaktan tedavide ise üçte ikisidir (m. 18/3). Bazı kaynaklar ödeneğin üçüncü günden başladığını yazar. Oysa üçüncü gün kuralı yalnızca hastalık hâlinde geçerlidir (m. 18/1-b).

Kazanma gücünü en az %10 yitiren sigortalı, sürekli iş göremezlik geliri alır (m. 19/1). Tam iş göremezlikte gelir, aylık kazancın %70’idir. Kısmi iş göremezlikte bu tutar, iş göremezlik derecesine göre hesaplanır. Bakıma muhtaç sigortalıda oran %100’e çıkar (m. 19/3). Ölüm hâlinde ise SGK hak sahiplerine gelir bağlar.

Maluliyet oranı ve itiraz

Sürekli iş göremezlik oranını önce SGK sağlık kurulu belirler. İtiraz hâlinde dosya üst kurullara ve Adli Tıp Kurumuna (ATK) gider. Sigortalı yeniden tedavi görürse SGK, oranı yeniden tespit eder (m. 19/2). Kararlardaki örnekler, oranın kurullar arasında ciddi biçimde değiştiğini gösterir:

• Bir dosyada oran SGK’da %47, Yüksek Sağlık Kurulunda %46,2 çıktı. Sonunda ATK 2. Üst Kurulu oranı %23,2 olarak kesinleştirdi (10. HD, E. 2023/9580, K. 2024/3586).
• Başka bir dosyada SGK %13,1 oran verdi, ATK ise %37,2 buldu. Yargıtay, hesapta ATK oranının esas alınmasını istedi (10. HD, E. 2022/2044, K. 2023/10993).

Dolayısıyla orana süresinde ve gerekçeli itiraz etmek önemlidir. Çünkü oran hem tazminatı hem de zamanaşımının başlangıcını etkiler.

İş Kazası Tazminat Davası Şartları

İş kazası tazminat davası için dört şart aranır. Olay iş kazası olmalı ve işçi bedensel veya manevi zarara uğramalıdır. Ayrıca işveren iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüne aykırı davranmış olmalıdır. Son olarak aykırılık ile zarar arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Kusur oranı ise tazminatın miktarını belirler.

İşveren; risklerin önlenmesi, eğitim, araç-gereç ve denetim dahil her önlemi almalıdır (6331 sayılı Kanun m. 4/1). Araç-gereçleri noksansız bulundurmak da işverenin görevidir; işçiler ise önlemlere uyar (TBK m. 417/2). Ancak çalışanların yükümlülükleri, işverenin sorumluluğunu etkilemez (6331 sayılı Kanun m. 4/3). Ayrıca TBK m. 417, işverenin yükümlülüğünü iş sözleşmesine bağlar ve işçinin sigortalı gösterilmesini şart koşmaz. Bu nedenle sigortasız çalışan işçide de dava yolu açıktır; ancak çalışmanın ve kazanın ispatı ayrıca önem kazanır.

Kusur raporu ve kaçınılmazlık

Uygulamada mahkeme kusuru, iş güvenliği alanındaki bilirkişi heyetinin raporuna göre belirler. Yargıtay’a göre rapor; fenne uygun önlemleri, bunları kimin alacağını ve alınmayanları göstermelidir. Ayrıca eksik önlemin kazaya etkisini de gerekçeleriyle açıklamalıdır. Rapor, 6331 sayılı Kanun’un 5. ve 19. maddelerine göre hazırlanmalıdır (10. HD, E. 2022/12456, K. 2023/4624).

Kaçınılmazlık ise bütün önlemlere rağmen engellenemeyecek olayları ifade eder. SGK’nın rücu hakkını düzenleyen kanun bu ilkeyi açıkça anar (5510 sayılı Kanun m. 21/1). Ancak işveren bu savunmayı somut delille desteklemelidir. Örneğin vinç ayağının kopup işçinin düştüğü olayda Yargıtay, kaçınılmazlığın etkisi olmadığını kabul etti (10. HD, E. 2023/1734, K. 2024/6288).

İşçinin kendi kusuru ve üçüncü kişinin kusuru

Zarar gören, zararın doğmasına katkı yapmışsa hâkim tazminatı indirebilir (TBK m. 52). Yani işçinin kusuru tazminatı ortadan kaldırmaz; kusuru oranında azaltır. Örneğin bir yüksekten düşme olayında heyet işçinin kusurunu %20 bulmuştu. Hesap bilirkişisi bunu yanlışlıkla %10 almıştı. Bölge adliye mahkemesi hatayı düzeltti ve Yargıtay kararı onadı (10. HD, E. 2024/1437, K. 2024/13622).

Bununla birlikte işçiye kusur yüklerken somut olaya bakmak gerekir. Bir dosyada sigortalı baret, iş ayakkabısı, eldiven ve emniyet kemeri taşıyordu. Yargıtay, buna rağmen ona kusur yükleyen raporu olaya uygun bulmadı (10. HD, E. 2019/4040, K. 2020/2900). Başka bir dosyada da işçinin “emniyet kemerim takılıydı” beyanını tartışmayan raporu yetersiz saydı (10. HD, E. 2022/12456, K. 2023/4624).

Kazada üçüncü bir kişinin de kusuru bulunabilir. Bu durumda işveren, kendi kusur payından dava dışı sorumlularla birlikte işçiye karşı müteselsilen sorumludur. Aralarındaki paylaştırmayı ise ileride açılacak rücu davası çözer (10. HD, E. 2023/1734, K. 2024/6288). Ayrıca SGK, ilk peşin sermaye değerinin yarısını kusurlu üçüncü kişiye rücu eder (5510 sayılı Kanun m. 21).

İş Kazası Tazminat Davası Kime Karşı Açılır?

İş kazası tazminat davası, işçiyi çalıştıran işverene karşı açılır. Ancak işçi bir alt işverenin (taşeronun) çalışanıysa asıl işveren de sorumludur. Asıl işveren ile alt işveren müteselsilen sorumlu olduğu için işçi, davayı ikisine veya yalnızca birine açma hakkına sahiptir (4857 sayılı Kanun m. 2/6; 5510 sayılı Kanun m. 12/6).

Yargıtay bu ilkeyi birçok kararında tekrarladı. Örneğin bir maden kazasında kusur asıl işverene %40, alt işverene %40 verilmişti. Dava dışı operatöre %10, işçiye ise %10 kusur düşmüştü. İşçi tazminatı iki davalıdan müteselsilen istedi. Yargıtay da kararı yalnızca harç yönünden düzelterek onadı (10. HD, E. 2024/9138, K. 2025/8363).

Başka bir dosyada bölge adliye mahkemesi önemli bir tespit yaptı. Buna göre işveren tarafı, işçinin kusuru düşüldükten sonra kalan zararın tamamından sorumludur. Kusurun işverenler arasındaki dağılımı ise yalnızca kendi aralarındaki rücu ilişkisini ilgilendirir. Yargıtay bu kararı onadı (10. HD, E. 2024/1437, K. 2024/13622).

Alt işverenlik ve anahtar teslimi iş

Asıl işverenin sorumluluğu için gerçek bir alt işverenlik ilişkisi gerekir. Yargıtay bu ilişkide üç unsur arar (10. HD, E. 2023/6334, K. 2024/9652):

• Asıl işveren, işyerinde kendisi de işçi çalıştırmalıdır.
• Alt işverenin aldığı iş, asıl işin bir bölümü veya yardımcı iş olmalıdır.
• Alınan iş, ayrı ve bağımsız bir işyeri niteliği taşımamalıdır.

Ancak sözleşmenin adı tek başına belirleyici değildir. Bir kararda sözleşme “anahtar teslim” adını taşıyordu. Yargıtay, iş sahibine olağan denetimi aşan yetkiler veriliyorsa asıl işveren ilişkisinin kabulü gerektiğini belirterek bozdu (21. HD, E. 2019/6464, K. 2020/1620). Buna karşılık başka bir kararda işin bütünü anahtar teslimi verilmişti. Yargıtay bu durumda iş sahibinin asıl işveren sayılmayacağını belirtti. Denetmen görevlendirmek veya yapı denetimini üstlenmek de sonucu değiştirmedi (10. HD, E. 2023/6334, K. 2024/9652). Dolayısıyla sonucu, iş sahibinin fiilen kullandığı yetkiler belirler.

İş güvenliği görevlileri ve iflas eden işveren

İş güvenliği profesyonelinin veya işyeri hekiminin ayrıca sorumluluğu, somut kusura göre değişir. İşçinin talebi ise kural olarak sözleşmenin tarafı olan işverene yönelir. Kusur raporu ise kazaya katkısı olan herkesin payını ayrı göstermelidir.

Bazen davalılardan biri yargılama sırasında iflas eder. Nitekim incelenen bir dosyada yüklenici şirket dava sürerken iflas etmişti (10. HD, E. 2023/6334, K. 2024/9652). Böyle durumlarda asıl işverenin müteselsil sorumluluğu tahsil için önem kazanır. Bu yüzden davalıları belirlerken iş ilişkisinin bütün halkalarını incelemek gerekir.

İş Kazası Tazminat Davası ile Hangi Tazminatlar İstenir?

İş kazası tazminat davası ile yaralanan işçi maddi ve manevi tazminat ister. Maddi tazminat; tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılmasıdır (TBK m. 54). Ölümde ise yakınlar cenaze gideri ve destekten yoksun kalma tazminatı ister (TBK m. 53). Ayrıca manevi tazminat da talep ederler (TBK m. 56).

Yaralanmada çalışma gücü kaybı kalemini maluliyet oranı, ücret, yaş ve kusur dağılımı belirler. Ayrıca tedavi, ilaç, ulaşım veya bakıcı giderlerinin faturalarını saklamak gerekir. Hâkim, tazminatın kapsamını özellikle kusurun ağırlığına göre belirler (TBK m. 51).

Destekten yoksun kalma ve manevi tazminat

Ölen işçinin desteğinden yoksun kalanlar, destekten yoksun kalma tazminatı ister (TBK m. 53). Örneğin eş, çocuklar veya bakımı üstlenilen anne ve baba bu kapsamdadır. Yargıtay’a göre SGK gelirinin mahsubu her hak sahibi için ayrı yapılmalıdır. Eş ve çocukların gelirleri toplanıp tek seferde düşülemez (10. HD, E. 2022/13644, K. 2023/13061). Bu nedenle hak sahipleri destek ilişkisini nüfus kaydı ve veraset ilamıyla belgelemelidir.

Bedensel bütünlüğü zedelenen işçi manevi tazminat ister. Ağır bedensel zarar veya ölümde yakınlar da bu hakka sahiptir (TBK m. 56). Örneğin bir işçi %24 oranında iş göremezliğe uğramıştı. Geçici iş göremezlik süresi de 9 aya kadar uzayabilecekti. Yargıtay bunu ağır bedensel zarar saydı ve anne-babanın talebinin reddini bozdu (10. HD, E. 2023/1734, K. 2024/6288).

Manevi tazminatın miktarı için kanunda bir tablo yoktur. Hâkim kusurun ağırlığını, zararın niteliğini ve olayın özelliklerini birlikte değerlendirir. Bu yüzden internetteki “ortalama tutar” bilgileri yanıltıcıdır.

İş Kazası Tazminat Davası Hesaplaması Nasıl Yapılır?

İş kazası tazminat davası hesaplamasını bilirkişi yapar; mahkeme de raporu Yargıtay ilkelerine göre denetler. Hesabın temel verileri gerçek ücret, maluliyet oranı, kusur dağılımı ve bakiye ömür tablosudur. Ardından bilirkişi, işçinin kusur payını ve SGK’nın rücuya tabi ödemelerini zarardan düşer.

Ücret ve bakiye ömür tablosu

Hesapta esas, işçinin gerçekte aldığı ücrettir. Bordro veya banka kaydı yoksa mahkeme emsal ücret araştırır. Nitekim Yargıtay’ın onadığı bir kararda bölge adliye mahkemesi bu ilkeyi uyguladı (10. HD, E. 2024/9138, K. 2025/8363).

Bakiye ömür konusunda Yargıtay, bir SGK rücu davasında 1931 tarihli Fransız PMF tablosu yerine ülkeye özgü TRH 2010 tablosunun esas alınmasını istedi (10. HD, E. 2019/4040, K. 2020/2900). İşçinin kendi davalarında da raporların TRH 2010’u kullandığı görülür (10. HD, E. 2023/9580, K. 2024/3586). Öte yandan bazı kaynaklardaki “2026 yılı PMF tablosu” ifadesi hatalıdır; çünkü PMF, 1931 tarihli bir tablodur.

SGK ödemelerinin mahsubu ve denkleştirme

Yargıtay’a göre iş kazası tazminatı, SGK’nın karşılamadığı zararı giderir. Bu nedenle mahkeme, SGK gelirinin ilk peşin sermaye değerinin (İPSD) rücuya tabi kısmını düşer (TBK m. 55). Yargıtay bu kuralı kamu düzenine ilişkin sayar ve olay tarihine bakmadan uygular (10. HD, E. 2022/13644, K. 2023/13061). Kararlardan çıkan diğer ölçütler şunlardır:

• Mahsupta İPSD esas alınır; artışlı gelirin düşülmesi hatalıdır (10. HD, E. 2022/2044, K. 2023/10993).
• Geçici iş göremezlik ödeneğinin işveren kusuruna düşen kısmı da indirilir (10. HD, E. 2024/1437, K. 2024/13622).
• Buna karşılık rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri zarardan indirilmez (TBK m. 55/1).

İşveren veya sigortacı dava öncesinde aileye ödeme yapmış olabilir. Yargıtay, bu ödemeyi faiz işletip düşmeyi yeterli bulmaz ve denkleştirme yöntemini arar (10. HD, E. 2022/13644, K. 2023/13061):

Faiz ve kurgusal hesaplama örneği

Yargıtay’a göre iş kazası tazminatında faiz kaza tarihinden işler. Kaza tarihinden önceki bir tarihten faiz yürütmek hatalıdır (10. HD, E. 2024/957, K. 2024/2592). Ancak 31.07.2026’dan sonraki olaylarda TBK m. 55’e eklenen yeni kural geçerlidir.

Örneğin kurgusal bir fabrika işçisi, koruyucusu sökülmüş bir pres makinesinde elini yaralasın. İtiraz üzerine ATK kurulu oranı kesinleştirsin. Bilirkişi heyeti de kusuru işverene %80, işçiye %20 olarak dağıtsın. Bu durumda hesap bilirkişisi şu sırayı izler:

1. Önce gerçek ücreti bordro, banka kaydı veya emsal ücretle belirler.
2. Sonra kesin oranı ve TRH 2010 bakiye ömrünü kullanarak toplam zararı bulur.
3. Ardından toplam zarardan işçinin %20’lik kusur payını indirir.
4. Daha sonra İPSD’nin rücuya tabi kısmını ve ödeneğin işveren payını düşer.
5. Son olarak faizi kaza tarihinden başlatır; 31.07.2026 sonrası olayda yeni kuralı uygular.

Ancak bu örnek yalnızca hesabın mantığını gösterir. Gerçek tutarı ise dosyadaki raporlar ve mahkemenin denetimi belirler.

Bilirkişi raporuna itiraz ve usuli kazanılmış hak

Yargıtay’a göre bir taraf ilk hesap raporuna itiraz etmezse karşı taraf lehine usuli kazanılmış hak doğar. İtiraz üzerine gelen yeni rapor itiraz edenin aleyhineyse mahkeme ilk rapora göre karar verir. Islah da bu hakkı ortadan kaldıramaz (10. HD, E. 2023/9580, K. 2024/3586). Aynı ilkeyi Yargıtay, PMF 1931 tablosuyla hazırlanan bir raporda da uyguladı (10. HD, E. 2024/957, K. 2024/2592). Bu yüzden davacı ilk raporu dikkatle incelemeli ve gerekiyorsa süresinde itiraz etmelidir.

İş Kazası Tazminat Davası ve 2026 Değişiklikleri

7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026, S. 33326), iş kazası tazminat davasını iki noktada etkiler. Önce belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m. 107’yi kaldırdı. Yerine kısmi davada bir defalık artırım imkânı getirdi. Ayrıca TBK m. 55’e faiz ve mahsup kuralları ekledi.

Belirsiz alacak davası kaldırıldı: HMK m. 107 ve m. 109/4

TBMM 7589 sayılı Kanunu 16.07.2026’da kabul etti. Kanun ise 31.07.2026’da yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bazı kaynaklar 16.07.2026’yı yürürlük tarihi olarak yazar; oysa bu kabul tarihidir. 31.07.2026’dan önce açılan davalara ise eski m. 107 uygulanmaya devam eder (geçici m. 1/10).

31.07.2026’dan sonra açılan davalarda davacı, kısmi dava açma hakkına sahiptir. Yeni HMK m. 109/4’e göre talep, aynı davada bir defaya mahsus artırılabilir. Artırım, tahkikatın sonuna kadar ve iddianın genişletilmesi yasağına takılmadan yapılır. Artırılan kısımda zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilir. Dolayısıyla davacı, rapor gelmeden tam tutarı bilmese de hak kaybına uğramaz.

TBK m. 55’e eklenen faiz ve mahsup kuralları

İlk kurala göre kazancın bilindiği döneme olay tarihinden faiz işler. Kazancın bilinemediği döneme ise karar tarihinden kanuni faiz işler. İkinci kurala göre tahkikat başlayıncaya kadarki ifa amaçlı ödemeler oransal olarak mahsup edilir.

Ancak geçiş hükmüne göre bu kurallar yalnızca 31.07.2026’dan sonraki olaylara uygulanır (7589 sayılı Kanun geçici m. 1/9). Önceki olaylarda eski hüküm geçerlidir. Ayrıca yeni metin haksız fiil diliyle yazıldı. Sözleşmeye dayanan iş kazası tazminatına etkisi konusunda henüz yerleşik içtihat yoktur. Bu nedenle konu tartışmaya açıktır.

İş Kazası Tazminat Davası İçin Arabuluculuk Zorunlu mu?

Hayır. İş kazası veya meslek hastalığından doğan tazminat davalarında dava şartı arabuluculuk uygulanmaz. İstisna; bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarını da kapsar (7036 sayılı Kanun m. 3/3). Bu nedenle işçi, arabulucuya gitmeden doğrudan iş mahkemesinde dava açma hakkına sahiptir.

7036 sayılı Kanun m. 3/1, işçilik alacakları ve işe iade davalarında arabuluculuğu dava şartı yapar. İstisna ise aynı maddenin üçüncü fıkrasındadır. Buna karşılık bazı kaynaklar istisnayı yanlışlıkla birinci fıkraya bağlar. Genel kurallar için zorunlu arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz.

İşçilik alacakları ve ihtiyari arabuluculuk

Ancak istisna yalnızca iş kazası ve meslek hastalığından doğan talepleri kapsar. İşçi ayrıca ücret, kıdem veya ihbar tazminatı istiyorsa önce arabulucuya başvurmalıdır. Bu ayrımı gözden kaçırmak, o talebin usulden reddi riskini doğurur.

Arabuluculuk zorunlu olmasa da taraflar isterse 6325 sayılı Kanun kapsamında ihtiyari arabuluculuğa başvurur. Arabulucu tarafsızdır ve taraflardan birini temsil etmez. Görüşmeler gizlidir ve anlaşmaya taraflar kendi iradeleriyle karar verir. Ayrıntılar için ihtiyari arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz.

İş Kazası Tazminat Davası Hangi Mahkemede Açılır?

İş kazası tazminat davasına iş mahkemesi bakar. Yetkili mahkeme ise birden fazladır (7036 sayılı Kanun m. 6). Davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Ayrıca kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (m. 6/3).

Birden çok davalı varsa davacı, bunlardan birinin yerleşim yerinde dava açma hakkına sahiptir. Böylece başka ilde kaza geçiren işçi, kendi yaşadığı yerde dava açabilir. Öte yandan iş mahkemesi kurulmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi, iş mahkemesi sıfatıyla bakar (10. HD, E. 2025/9883, K. 2026/2629).

İş Kazası Tazminat Davası Zamanaşımı

İş kazası tazminat davası on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 146). Çünkü işverenin sorumluluğu iş sözleşmesine aykırılığa dayanır. Yargıtay’a göre süre kaza tarihinden değil, zararın öğrenildiği tarihten başlar. Bu tarih de maluliyet oranının kesin olarak belirlendiği tarihtir.

Zamanaşımı ne zaman başlar?

Örneğin Yargıtay 10. Hukuk Dairesi şu olayı inceledi. İşçi 01.03.2006’da iş kazasında parmağını kaybetti. SGK olayı 04.11.2014’te iş kazası saydı. Oranı ise ilk kez 27.01.2016 tarihli Kurum Sağlık Kurulu raporu %10,3 olarak belirledi. İşçi davayı 15.04.2021’de açtı.

İlk derece mahkemesi davayı zamanaşımı nedeniyle reddetti; istinaf da reddedildi. Buna karşılık Yargıtay kararı bozdu. Daireye göre zamanaşımı, maluliyet oranının kesin belirlendiği tarihte başlar. Oran sonradan değişmese bile bu tarih esas alınır (10. HD, E. 2024/14080, K. 2025/9357, T. 02.06.2025).

Benzer şekilde onanan başka bir kararda ilk derece mahkemesi zamanaşımını ATK raporu tarihinden başlattı. Mahkemeye göre oran belirleme süreci bitmeden zarar tam öğrenilmiş sayılmaz (10. HD, E. 2025/9883, K. 2026/2629). Ancak bu tespit Yargıtay’ın değil, onanan ilk derece kararının gerekçesidir.

Haksız fiil, ceza zamanaşımı ve maluliyet artışı

İşçinin işverene açtığı dava sözleşmeye dayandığı için on yıllık süre geçerlidir. Buna karşılık üçüncü kişiye haksız fiil hükümleriyle gidilirse TBK m. 72 devreye girer. Bu maddede süre 2 yıl, her hâlde 10 yıldır. Fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır (TBK m. 72/1). Uzamış ceza zamanaşımının kime karşı uygulanacağını ise somut dosya belirler.

Sigortalı yeniden tedavi görürse SGK, kazanma gücü kaybını yeniden tespit eder (5510 sayılı Kanun m. 19/2). Ancak artışın tazminat davasına etkisi, önceki davaya ve zamanaşımına göre değişir. Bu nedenle tek bir kural vermek doğru olmaz.

Ceza Davası ve SGK Rücu Davasının Etkisi

Ceza davası ile iş kazası tazminat davası birbirinden bağımsız yürür. Ancak ceza dosyası, tazminat davası için güçlü bir delil kaynağıdır. Yargıtay’a göre ceza davasında saptanan maddi olgular hukuk hâkimini bağlar. Kesinleşmiş tazminat kararı ise güçlü delildir (10. HD, E. 2019/4040, K. 2020/2900).

Örneğin kusur raporlarının çeliştiği bir dosyada Yargıtay, ceza ve rücu dosyalarındaki raporların getirtilmesini istedi. Ayrıca ceza kararının kesinleşip kesinleşmediğini ve HAGB ile bitip bitmediğini gözetmeyi şart koştu. Ardından o iş kolunu bilen farklı bir heyetten yeni rapor alınmasını istedi (10. HD, E. 2022/2044, K. 2023/10993). Bu yüzden ceza dosyasındaki rapor, ifade ve iddianameyi tazminat dosyasına getirtmek önemlidir.

İş kazası tazminat davası ile SGK rücu davası farkı

SGK rücu davası, Kurumun yaptığı ödemeleri ve İPSD’yi kusurlu işverenden istediği davadır (5510 sayılı Kanun m. 21/1). Bu davada davacı SGK’dır. Talep ise sigortalının işverenden isteyebileceği tutarla sınırlıdır. Rücu hakkı da işverenin kastına veya mevzuata aykırı davranışına bağlıdır (10. HD, E. 2022/12456, K. 2023/4624).

Yargıtay’a göre rücu alacağı, gerçek zarar tavanı ile İPSD’li gelirin karşılaştırılmasıyla bulunur (10. HD, E. 2019/4040, K. 2020/2900). Bir dosyada rücu davası için 10 yıllık süre esas alındı (5510 sayılı Kanun m. 93). Ancak bu bilgi bir bölge adliye mahkemesi gerekçesine dayanır. Aynı gerekçeye göre süre, gelirin onayı ile sarf ve tediye tarihlerinde başlar. Yargıtay bu tespiti ayrıca değerlendirmedi (10. HD, E. 2022/12456, K. 2023/4624).

Öte yandan rücu davasındaki kesin tespitler işçinin davasını da etkiler. Örneğin onanan bir dosyada oran, aynı olayın rücu davasında kesinleşmişti (10. HD, E. 2024/9138, K. 2025/8363).

İş Kazası Tazminat Davası Nasıl Açılır?

İş kazası tazminat davası için önce deliller toplanır ve maluliyet oranının kesinleşmesi beklenir. Ardından davacı, dilekçesini yetkili iş mahkemesine verir. Arabulucuya gitmek gerekmez. Yargılamada mahkeme kusur, maluliyet ve hesap raporları alır. Gerekirse keşif yapar ve sonra kararını verir.

Dava süreci adım adım

İş kazası tazminat davası dilekçesi ve belgeler

• Kimlik ve çalışma: Nüfus kaydı, SGK hizmet dökümü, iş sözleşmesi, bordro veya banka ücret kaydı.
• Kaza ve sağlık: Kaza tutanağı, iş kazası bildirgesi, epikriz, istirahat raporları ve kurul kararı.
• SGK belgeleri: Gelir bağlama yazısı ve peşin sermaye değeri.
• Kusur delilleri: Müfettiş raporu, ceza dosyası, tanıklar, fotoğraf veya videolar.
• İşveren belgeleri: İSG eğitim belgeleri ve kişisel koruyucu donanım zimmet tutanakları.
• Ölüm ve giderler: Veraset ilamı, destek belgeleri ile tedavi, ulaşım veya bakıcı faturaları.

Dilekçe önce tarafları ve varsa asıl işveren ile alt işveren ilişkisini anlatır. Sonra kazanın tarihini, oluşunu ve alınmayan önlemleri açıklar. Ayrıca maluliyet oranını, SGK sürecini, tazminat kalemlerini, faiz talebini ve delilleri gösterir. 31.07.2026’dan sonra açılan davada kısmi dava ve artırım hakkı açıkça yazılmalıdır.

İş kazası tazminat davası ne kadar sürer, masrafları kim öder?

Davanın süresi için kanunda bir rakam yoktur; internetteki tahminler de kaynağa dayanmaz. Süreyi tespit davası, maluliyet itirazları, bilirkişi raporları ve kanun yolları belirler. 7589 sayılı Kanun’la eklenen kurala göre duruşmalar arası süre kural olarak üç ayı geçemez. Bilirkişi incelemesinin uzaması gibi zorunlu hâllerde ise mahkeme gerekçe gösterir (HMK m. 147/3).

Davacı dava açarken harç ve gider avansını öder. Ardından yargılama giderlerinin kime yükleneceğini mahkeme hükümle belirler. Harç tutarları her yıl değiştiğinden güncel tutarı dava tarihinde kontrol etmek gerekir. Ayrıca Yargıtay’a göre müteselsil sorumlu davalılarda harç da müteselsilen kurulmalıdır. Her davalıyı aynı harçtan ayrı ayrı sorumlu tutmak hatalıdır (10. HD, E. 2024/9138, K. 2025/8363).

İş Kazası Tazminat Davası Yargıtay Kararları

Aşağıdaki kararlar, iş kazasından doğan tazminat ve rücu davalarına ilişkin Yargıtay kararlarıdır. Tam metinlerini inceledik ve her biri için olayı, ilkeyi ve sonucu özetledik. Bugün işçinin tazminat davalarına Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bakar. Kararlar konu sırasına göre gruplandı.

Zamanaşımı, sorumlular ve iş sahibi

• Zamanaşımı: Parmağını kaybeden işçinin davası zamanaşımı nedeniyle reddedilmişti. Yargıtay, sürenin oranın kesinleşmesiyle başladığını belirterek bozdu (10. HD, E. 2024/14080, K. 2025/9357, T. 02.06.2025).
• Kesinlik sınırı: Makineye elini kaptıran işçinin oranı %18,2 bulundu. Yargıtay maddi tazminatı onadı. Ancak her talep ayrı dava sayıldığı için manevi tazminat temyizini kesinlik sınırından reddetti (10. HD, E. 2025/9883, K. 2026/2629, T. 05.03.2026).
• Anahtar teslim sözleşme: İlk derece mahkemesi iş sahibini sorumlu tutmamıştı. Yargıtay, olağan denetimi aşan yetkiler varsa asıl işveren ilişkisinin kabulü gerektiğini belirterek bozdu (21. HD, E. 2019/6464, K. 2020/1620, T. 10.03.2020).
• Alt işverenlik unsurları: Şantiyede gözünü kaybeden işçinin davasında Yargıtay, unsurları saydı ve eksik araştırma nedeniyle bozdu (10. HD, E. 2023/6334, K. 2024/9652, T. 08.10.2024).
• Müteselsil sorumluluk: Maden kazasında asıl ve alt işveren birlikte sorumlu tutuldu. Yargıtay, kararı harç yönünden düzelterek onadı (10. HD, E. 2024/9138, K. 2025/8363, T. 20.05.2025).

Kusur, hesap, mahsup ve rücu

• İşçinin kusuru: Merdivenden düşen işçinin kusuru hesapta %20’ye düzeltildi. Yargıtay kararı onadı (10. HD, E. 2024/1437, K. 2024/13622, T. 24.12.2024).
• Usuli kazanılmış hak: Yüksekten düşen montaj işçisinin davasında Yargıtay, ıslahın bu hakkı kaldıramayacağını belirterek bozdu (10. HD, E. 2023/9580, K. 2024/3586, T. 02.04.2024).
• Faiz: Yük taşırken yaralanan işçinin davasında Yargıtay, usuli kazanılmış hak ve faiz başlangıcı nedeniyle bozdu (10. HD, E. 2024/957, K. 2024/2592, T. 12.03.2024).
• Artışlı gelir: Yargıtay; çelişkili raporlar, ATK oranı ve İPSD ayrımı nedeniyle bozdu (10. HD, E. 2022/2044, K. 2023/10993, T. 08.11.2023).
• Denkleştirme: Ölümlü kazada Yargıtay, ayrı mahsup ve denkleştirme yöntemi gerektiği için bozdu (10. HD, E. 2022/13644, K. 2023/13061, T. 19.12.2023).
• Yakınların hakkı: Çatıdan düşen işçinin anne-babasının manevi tazminat talebinin reddi bozuldu (10. HD, E. 2023/1734, K. 2024/6288, T. 04.06.2024).
• Rücu ve TRH 2010: Yargıtay, koruyucu donanım taşıyan sigortalıya kusur veren raporu yetersiz buldu ve TRH 2010’u esas aldı (10. HD, E. 2019/4040, K. 2020/2900, T. 08.06.2020).
• Genel ifadeli rapor: Elektrik akımına kapılan işçiyle ilgili rücu davasında rapor yetersiz sayıldı (10. HD, E. 2022/12456, K. 2023/4624, T. 27.04.2023).

İş Kazası Sonrası İşten Çıkarma ve İstifa

İş kazası tazminat davası, iş ilişkisinin devam edip etmemesinden bağımsızdır. Kazadan sonra işçi işten çıkarılabilir. Ya da önlem alınmadığı için sözleşmeyi kendisi feshetmeyi düşünebilir. Ancak bu durumların kıdem, ihbar veya işsizlik ödeneği gibi ayrı sonuçları vardır.

Bu konular için işten çıkarılan işçinin hakları, istifa eden işçinin hakları ve haklı fesih yazılarımız yol gösterir. Çıkış kodunu kontrol etmek için SGK işten çıkış kodları rehberimize bakabilirsiniz. Ayrıca bedensel zararda tazminatın ortak ilkeleri için darp nedeniyle tazminat davası yazımız fikir verir.

İş Kazası Tazminat Davası Açarken Sık Yapılan Hatalar

İş kazası tazminat davası açarken hak kaybı çoğunlukla üç nedenden doğar. Bunlar zamanaşımının yanlış hesaplanması, davalıların eksik belirlenmesi ve raporlara itiraz edilmemesidir. Aşağıdaki hataların bir kısmı, Yargıtay kararlarında bozma sebebi oldu.

• Zamanaşımını kaza tarihinden hesaplayıp bu nedenle davadan vazgeçmek.
• SGK olayı iş kazası saymadığında tespit davasını geciktirmek.
• Maluliyet oranına veya kusur raporuna süresinde itiraz etmemek.
• Yalnızca alt işvereni davalı gösterip asıl işvereni dışarıda bırakmak.
• İlk hesap raporuna itiraz etmeyip sonraki raporun daha lehe olacağına güvenmek.
• İşverenle yapılan ödeme veya ibra belgelerini hesapta dikkate almamak.
• İşçilik alacaklarını arabuluculuğa gitmeden iş kazası davasıyla birlikte istemek.
• Ceza dosyasındaki raporu veya ifadeleri hukuk davasına getirtmemek.
• 31.07.2026’dan sonra davayı “belirsiz alacak davası” olarak açmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

Mevzuat

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 12, 13, 18, 19, 21, 76, 93. mevzuat.gov.tr
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, m. 4, 5, 14, 19. mevzuat.gov.tr
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 51-56, 72, 146, 417. mevzuat.gov.tr
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3, 6. mevzuat.gov.tr
• 4857 sayılı İş Kanunu, m. 2.
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 107 (mülga), 109, 110, 147.
• 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 31.07.2026, S. 33326), m. 18-21, 26, geçici m. 1.
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.

Yargı kararları

• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2024/14080, K. 2025/9357, T. 02.06.2025. karararama.yargitay.gov.tr
• Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E. 2019/6464, K. 2020/1620, T. 10.03.2020.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2019/4040, K. 2020/2900, T. 08.06.2020.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2025/9883, K. 2026/2629, T. 05.03.2026.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2024/9138, K. 2025/8363, T. 20.05.2025.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2024/1437, K. 2024/13622, T. 24.12.2024.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/9580, K. 2024/3586, T. 02.04.2024.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/6334, K. 2024/9652, T. 08.10.2024.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/12456, K. 2023/4624, T. 27.04.2023.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/13644, K. 2023/13061, T. 19.12.2023.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/2044, K. 2023/10993, T. 08.11.2023.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2024/957, K. 2024/2592, T. 12.03.2024.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/1734, K. 2024/6288, T. 04.06.2024.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özellikleri, yürürlükteki mevzuat ve güncel yargı kararları değerlendirmeyi değiştirebilir. Metin tek başına hukuki danışmanlık veya somut olaya özgü hukuki görüş yerine geçmez.