Emekliler işsizlik maaşı konusunda kısa cevap şudur: yaşlılık aylığı almaya devam eden kişi işsizlik maaşı alamaz. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m. 52/1-b, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen kişinin ödeneğini keser. Buna karşılık aylığı kesik olan veya henüz aylık almayan, yaşını bekleyen sigortalı, kanundaki şartları taşıyorsa ödeneğe hak kazanır. Bu rehber SGDP ile çalışanları, aylığını kestirenleri ve yaşı bekleyenleri ayrı ayrı anlatır.
Özet
- Aylık alan emekli: Yaşlılık aylığı aldığı sürece işsizlik ödeneği alamaz; ödenek alırken aylık başlarsa İŞKUR ödeneği keser (4447 m. 52/1-b).
- SGDP ile çalışan emekli: Hakkında yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır; işsizlik sigortası kapsamında değildir (5510 geçici m. 14).
- Aylığı kesilen emekli: 5510 sonrası ilk kez sigortalı olan emekli yeniden çalışırsa SGK aylığını keser ve kişi tam prime tabi olur (5510 m. 30/3). İşsiz kalırsa ödenek şartları ayrıca aranır.
- Emeklilik için ayrılma (kod 08) ve yaş dışı şartlarla ayrılma (kod 14): Kıdem tazminatı doğurur, ancak işsizlik ödeneği hakkı vermez (4447 m. 51).
- Yaşı bekleyen işçi: İşveren sözleşmeyi m. 51 kapsamında sona erdirirse ve prim şartları tamamsa ödenek alır; yaşlılık aylığı başladığında ödenek sona erer.
Emekliler İşsizlik Maaşı Alabilir mi? Kısa Cevap
Hayır, yaşlılık aylığı almaya devam eden emekli işsizlik maaşı alamaz. Kanun, ödenek alırken herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen kişinin ödeneğini keser (4447 m. 52/1-b). Ancak aylığı kesik olan veya henüz aylık almayan sigortalı, şartları taşırsa ödenek alır.
Uygulamada “emekli” kelimesi farklı durumları anlatır. Kimi emekli yaşlılık aylığı alırken çalışır, kimi aylığını kestirip tam sigortalı çalışır, kimi de emeklilik şartlarını tamamladığı hâlde aylığa henüz başvurmamıştır. Bu nedenle cevabı her grup için ayrı vermek gerekir. Aşağıdaki tablo bu durumları özetler.
| Durum | İşsizlik maaşı | Dayanak |
|---|---|---|
| Yaşlılık aylığı alırken SGDP ile çalışan emekli | Yok | 5510 geçici m. 14; 4447 m. 52/1-b |
| 5510 sonrası ilk kez sigortalı olup emekli olduktan sonra çalışan (aylığı kesilen) | Aylık kesik ve şartlar tamamsa var | 5510 m. 30/3; 4447 m. 50, 51 |
| Yaşlılık aylığı almak amacıyla işten ayrılan (kod 08) | Yok | 4447 m. 51; 1475 m. 14 |
| Yaş dışındaki emeklilik şartlarıyla ayrılan (kod 14) | Yok | 4447 m. 51; 1475 m. 14/5 |
| Emeklilik yaşını bekleyen ve işverence çıkarılan işçi | Şartlar tamamsa var | 4447 m. 50, 51 |
| Ödenek alırken yaşlılık aylığı başlayan kişi | Aylığın başladığı tarihte sona erer | 4447 m. 52/1-b |
Emekli aylığı ile işsizlik maaşı neden birlikte alınamaz?
İşsizlik sigortası, çalışma istek ve yeteneği olduğu hâlde işini kaybeden kişiye geçici gelir sağlar. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işsizliğin unsurlarını işsiz olmak, çalışmaya elverişli olmak ve iş talep etmek şeklinde sayar. Daire’ye göre m. 52/1-b’deki kesilme hâlleri, yani gelir getirici bir işte çalışma ve yaşlılık aylığı alma, bu unsuru vurgular.
Kararın somut olayında ödenek alan kişinin ödenek döneminde bir anonim şirkette yönetim kurulu üyesi ve tacir olduğu ortaya çıktı. İŞKUR ödeneği kesti, ancak yerel mahkeme kişi lehine karar verdi. Daire bu kararı bozdu ve gelir getirici bir işte çalışan kişinin ödenekten yararlanamayacağını belirtti (9. HD, E. 2017/18380, K. 2018/18328, T. 15.10.2018). Aynı mantık, düzenli bir gelir olan yaşlılık aylığı için de geçerlidir.
Kanundaki “herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşu” ifadesi
Kanun, aylığın hangi kurumdan veya statüden bağlandığına göre bir ayrım yapmaz. Maddenin lafzı “herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı” almayı yeterli sayar. Dolayısıyla SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı statüsünden yaşlılık aylığı alan kişi, aylığı sürdüğü müddetçe işsizlik ödeneği alamaz. Öte yandan madde yalnız “yaşlılık aylığı” kavramını kullanır; malullük, dul ve yetim aylığı alanların durumunu aşağıda ayrıca ele alıyoruz.
SGDP ile Çalışan Emekliler İşsizlik Maaşı Alır mı?
Hayır. Yaşlılık aylığı alırken hizmet akdiyle çalışmaya devam eden ve sosyal güvenlik destek primine (SGDP) tabi olan emekli, işsizlik sigortası kapsamında değildir. 5510 sayılı Kanun geçici m. 14, bu kişiler hakkında yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümlerinin uygulanacağını öngörür.
SGDP nedir, kim öder?
Sosyal güvenlik destek primi, yaşlılık aylığı alırken çalışan kişiler için ödenen özel bir primdir. 5510 geçici m. 14/1-a, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce sigortalı olup aylık bağlanan ve SGDP ile çalışmaya devam edenler hakkında eski hükümlerin uygulanmasını sürdürür. Kanun, hizmet akdiyle çalışanlarda SGDP oranını m. 81/1-c’deki orana 30 puan ekleyerek belirler.
Primin dörtte birini sigortalı, dörtte üçünü işveren karşılar; ancak primi ödeme yükümlüsü işverendir. Asıl önemli nokta şudur: SGDP döneminde işveren, sigortalının ücretinden işsizlik sigortası primi kesmez. Bu nedenle o dönem, işsizlik ödeneğinin prim gün şartına da katkı sağlamaz.
SGDP’li emekli işten çıkarılırsa ne alır?
SGDP’li emekli işten çıkarıldığında İŞKUR’dan ödenek alamaz. Ancak SGDP ile çalışan emekliler işsizlik maaşı alamasa da bu durum işverene karşı doğan hakları ortadan kaldırmaz. Emekli çalışan, emeklilik sonrası çalıştığı süre için kıdem tazminatı ve şartları varsa ihbar tazminatı isteme hakkına sahiptir. Bu hakların nasıl hesaplandığını aşağıda “Emekli Çalışan İşten Çıkarılırsa” bölümünde Yargıtay kararlarıyla açıklıyoruz.
Konuyu anlatan içeriklerin çoğu bu ayrımı yalnız “prim kesintisi yok” cümlesiyle geçiştirir. Oysa hukuki dayanak 5510 geçici m. 14’tür. İşsizlik Sigortası Kanunu m. 46 SGDP’lileri ayrıca saymaz; kapsam dışında kalmaları sosyal güvenlik mevzuatındaki bu özel hükümden doğar.
Aylığını Kestiren Emekliler İşsizlik Maaşı Alır mı?
Evet. Aylığı kesik olan ve tam sigortalı çalışan emekliler işsizlik maaşı bakımından diğer işçilerle aynı konumdadır. Bu kişi, işsiz kaldığında ödenek şartlarını taşıyorsa ödenek alır. Belirleyici olan, ödenek döneminde yaşlılık aylığının ödenmemesi ve kişinin son 120 gün ile son 3 yılda 600 gün şartını sağlamasıdır.
Burada sigortalılık başlangıç tarihi önem taşır. 5510 sayılı Kanun 2008 yılında yürürlüğe girdi. Bu tarihten önce sigortalı olanlar ile sonra ilk kez sigortalı olanlar için emeklilikten sonra çalışma rejimi farklıdır.
5510 sonrası ilk kez sigortalı olanlar
5510 m. 30/3’e göre bu Kanunun yürürlüğünden sonra ilk kez sigortalı olan kişi, yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra hizmet akdiyle veya 4/1-b dışındaki bir statüde çalışmaya başlarsa SGK aylığını keser. Kesinti, çalışmaya başladığı tarihi takip eden ödeme dönemi başında gerçekleşir. Bu kişiler için SGDP seçeneği yoktur.
Aylık kesik olduğu sürede kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi alınır. Kişi işten ayrılıp yazılı istekte bulunursa SGK aylığı yeniden hesaplayarak ve emeklilik sonrası çalışmaya ait kısmi aylığı ekleyerek bağlar. Ayrıca 4/1-b kapsamında (bağımsız) çalışan emeklinin aylığını SGK, kişinin yazılı isteği üzerine keser.
5510 öncesi sigortalılar: SGDP mi, aylığı kestirmek mi?
5510’dan önce sigortalı olan emekliler, kural olarak SGDP ile çalışmak veya aylığı kestirip tam sigortalı çalışmak arasında seçim yapar. SGDP’yi seçen kişi işsizlik sigortası dışında kalır. Aylığını kestiren kişi ise genel kurallara göre prim öder. Seçimin usulünü ve sonuçlarını kendi hizmet geçmişinize göre SGK’dan teyit etmeniz gerekir.
Aylığı kesik emeklinin ödenek şartları
Aylığı kesilen emekli de diğer sigortalılarla aynı şartlara tabidir. Sözleşme m. 51’deki bir hâlle sona ermeli; kişi son 120 gün hizmet akdine tabi olmalı ve son 3 yılda en az 600 gün prim ödemiş olmalıdır (4447 m. 50/2). İŞKUR’un açıklamasına göre 18.01.2019 ve sonrasında sona eren sözleşmelerde son 120 günlük dönemde hizmet akdinin bulunması yeterlidir.
Prim günü ödeneğin süresini de belirler: Fon 600 gün primde 180 gün, 900 günde 240 gün, 1080 günde 300 gün ödenek öder. Şartların ve başvurunun ayrıntısını işsizlik maaşı şartları ve başvuru rehberimizde anlattık. Ancak ödenek başladıktan sonra kişi yeniden yaşlılık aylığı bağlatırsa İŞKUR ödeneği keser.
Emeklilik Nedeniyle İşten Ayrılanlar İşsizlik Maaşı Alabilir mi?
Hayır. Yaşlılık aylığı almak amacıyla iş sözleşmesini fesheden işçi işsizlik ödeneği alamaz. 4447 m. 51 ödenek hakkı veren sona erme hâllerini tek tek sayar ve bu listede emeklilik amacıyla işçinin feshi yer almaz. İşveren bu ayrılışı SGK’ya 08 koduyla bildirir.
Kod 08, emeklilik veya toptan ödeme nedeniyle ayrılmayı gösterir. Malulen emeklilikte ise işveren 09 kodunu kullanır. Bu kodlar kıdem tazminatı hakkı doğurur, ancak İŞKUR bakımından ödenek veren kodlar arasında yer almaz. Ödenek veren kodlar 04, 05, 15, 17, 18, 23, 24, 25, 28, 32 ve 34 ile 27 kodunun zorlayıcı nedene ilişkin kısmıdır. Kodların tam listesini SGK işten çıkış kodları yazımızda açıkladık.
Emeklilik kıdeminde belge şartı
1475 sayılı Kanun m. 14/1-4, yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla yapılan feshi kıdem tazminatı nedeni sayar. Ancak bu bende dayanan işçi, aylığa hak kazandığını ve ilgili kuruma başvurduğunu belgeyle göstermek zorundadır. Bu nedenle işçi, SGK’ya verdiği aylık başvurusunu veya aylık bağlama belgesini işverene ispat imkânı veren bir yolla, örneğin ihtarnameyle iletir.
Belgenin işverene ulaştığı tarih, faiz bakımından da sonuç doğurur. Yargıtay, emeklilik nedeniyle ayrılmada işçinin hak kazandığını belgelemesi gerektiğini, belge işverene ulaşmamışsa faizin ilk taksit ödemesinden, o da yoksa dava veya icra takibi tarihinden başlayacağını belirtti (9. HD, E. 2016/35448, K. 2020/17715, T. 08.12.2020). Kıdem şartlarının tamamını kıdem tazminatı rehberimizde ele aldık.
Emeklilik nedeniyle ayrılan işçi ihbar tazminatı alır mı?
Kural olarak hayır. İhbar tazminatı, sözleşmeyi bildirim süresine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği bir tazminattır; emeklilik amacıyla sözleşmeyi bitiren işçinin kendisi bu tazminatı alamaz. Yargıtay’ın incelediği bir dosyada bölge adliye mahkemesi, emeklilik nedeniyle fesih kabul edildiğinde ihbar talebinin reddi gerektiğini belirtti; Daire de kararın bu yönünü bozmadı (9. HD, E. 2017/23051, K. 2020/19559). Bildirim sürelerinin ayrıntısı ihbar tazminatı yazımızdadır.
Yaş Dışındaki Emeklilik Şartlarıyla (Kod 14) Ayrılanlar
Yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayıp SGK yazısıyla işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alır, fakat işsizlik ödeneği alamaz. Bu ayrılış 1475 m. 14/5’e dayanır; işveren de ayrılışı SGK’ya 14 koduyla bildirir. 4447 m. 51 bu hâli ödenek veren sona erme nedenleri arasında saymaz.
Kamuoyu bu yolu, yazımızın başlığında da geçtiği gibi “3600 gün” veya “15 yıl 3600 gün” adıyla anar. Ancak bu ifade herkes için geçerli tek bir eşik değildir. Gerekli sigortalılık süresi ve prim gün sayısı, kişinin ilk sigortalılık tarihine göre değişir.
Kıdem yazısı için gereken gün sayısı neden kişiye göre değişir?
1475 m. 14/5, 506 sayılı Kanunun m. 60/A’daki yaş dışındaki şartlara ve geçici m. 81’e atıf yapar. 5510 m. 104/1 ise diğer kanunlardaki bu atıfları 5510’un ilgili maddelerine yönelmiş kabul eder. 5510 m. 28/2-a’ya göre bu Kanunla ilk kez sigortalı olan hizmet akdi sigortalılarında prim gün şartı 7200 gündür.
Daha önce sigortalı olan gruplar için uygulanan eşikler ise sigortalılık başlangıç tarihine göre farklılık gösterebilir. Kendi durumunuz için geçerli şartı en güvenli biçimde SGK’dan alacağınız kıdem tazminatına esas yazı gösterir. Bu yazı olmadan işten çıkmak, kıdem hakkını riske atar.
14/5 ile ayrılma haklı fesih mi?
Hayır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, SGK’dan kıdem tazminatına esas yazı alıp ayrılan bir yöneticinin dosyasında bu ayrılışın kanunen kıdem ödenmesini gerektiren bir sona erme hâli olduğunu kabul etti. Bununla birlikte Daire, bu ayrılışın 4857 m. 24 anlamında haklı fesih sayılamayacağını belirtti (9. HD, E. 2026/2774, K. 2026/2006, T. 05.03.2026).
Bu tespit işsizlik ödeneği bakımından önemlidir. Çünkü işçinin haklı feshi m. 51 uyarınca ödenek hakkı verir. Dolayısıyla 14/5 ile ayrılan işçi, ayrılışını haklı fesih gibi göstererek ödenek talep etme imkânına sahip değildir. Ayrılış sırasında bildirim süresine uyulması gerekip gerekmediği ise uygulamada tartışmalıdır; bu konuyu istifa eden işçinin hakları yazımızda ayrıntılı biçimde inceledik.
Emekliliği İçin Yaşını Bekleyen İşçi Çıkarılırsa İşsizlik Maaşı Alır mı?
Evet. Prim günü ve sigortalılık süresini doldurduğu hâlde yaş şartını bekleyen işçi henüz emekli değildir. İşveren sözleşmesini m. 51 kapsamında sona erdirirse ve işçi son 120 gün ile son 3 yılda 600 gün şartlarını taşırsa, işsizlik ödeneği alır. Yaşlılık aylığı başladığında ise ödenek sona erer.
Bu gruptaki işçiler için sürecin sırası önemlidir. Önce e-Devlet hizmet dökümünden çıkış kodunu kontrol etmek gerekir. İşveren sona erişi SGK’ya en geç 10 gün içinde bildirmekle yükümlüdür (5510 m. 9/2). Kod ödenek veriyorsa işçi fesihten sonra 30 gün içinde İŞKUR’a başvurur. Ardından yaş dolduğunda emeklilik başvurusunun tarihini, ödeneğin kesileceğini bilerek belirler.
Yaşı bekleyen işçi ödenek alırken yaşı dolarsa
Yaşın dolması tek başına ödeneği kesmez; kesilme nedeni yaşlılık aylığı almaktır. İŞKUR’un açıklamasına göre Kurum, ödenek alırken yaşlılık aylığı almaya başlayan kişinin ödeneğini “Emeklilik” gerekçesiyle aylığın başladığı tarih itibarıyla keser. Bu nedenle kişi, aylık başvurusunu yapacağı tarihi kalan ödenek süresini de göz önünde tutarak planlar. Aylık bağlandıktan sonra durumu 15 gün içinde İŞKUR’a bildirmek gerekir.
İşverenin feshi kıdem ve ihbar tazminatı da doğurur. İşten çıkarılan işçinin diğer alacaklarını işten çıkarılan işçinin hakları yazımızda topluca anlattık. Kendi rakamlarınızla ön hesap yapmak isterseniz kıdem tazminatı hesaplama aracını kullanmanız mümkündür.
İşsizlik Maaşı Alırken Emekli Olursanız Ne Olur?
İşsizlik maaşı alırken yaşlılık aylığı başlayan kişinin ödeneğini İŞKUR keser (4447 m. 52/1-b). Kişi, aylığın bağlandığını 15 gün içinde İŞKUR’a bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmazsa, kişinin kusurundan doğan fazla ödemeyi Kurum yasal faiziyle geri ister (4447 m. 50/3).
Örneğin ödeneğinin dördüncü ayında yaşlılık aylığı bağlanan ve bunu bildirmeyen kişi, aylığın başladığı tarihten sonra aldığı ödenekleri iade eder. Üstelik Kurum iade tutarına yasal faiz de ekler. Bu nedenle emeklilik başvurusu sonuçlandığında İŞKUR’a yazılı veya e-Devlet üzerinden bildirim yapmak ve bildirimin kaydını saklamak gerekir.
İşsizlik maaşı aldığım süre emekliliğe katkı sağlar mı?
Hayır, kural olarak katkı sağlamaz. İŞKUR’un açıklamasına göre Fon, ödenek süresince yalnız genel sağlık sigortası primini öder; uzun vadeli sigorta primi yatırmaz. Ayrıca 5510 m. 41/1’deki borçlanma listesi de işsizlik ödeneği süresini içermez. Bu liste doğum ve analık, askerlik, aylıksız izin ve doktora gibi süreleri kapsar.
Dolayısıyla prim günü eksik olan bir kişi, ödenek aldığı ayları emeklilik hesabına ekleyemez. Askerlik süresinin borçlanılması ise mümkündür; bu konuyu askere giden işçinin hakları yazımızda ele aldık.
Ödenek ile emeklilik arasında zamanlama
İşsizlik ödeneği ve yaşlılık aylığı birbirinin yerine geçmez; biri başlayınca diğeri sona erer. Bu nedenle “önce ödeneği bitirmek mi, önce emekli olmak mı avantajlı?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Cevap; kalan ödenek süresine, aylığın tutarına ve prim gününün tamam olup olmadığına göre değişir. Ayrıca ödenek döneminde sigortasız çalışan kişi gelir getirici bir işte çalışmış olur ve İŞKUR ödeneği keser.
Emeklilik ve işsizlik ödeneği planlaması
Ayrılış şekli, çıkış kodu, emeklilik başvurusunun zamanı ve kıdem hesabı her dosyada farklı belgelere dayanır. Bu tür durumlarda hukuki yolu, hizmet geçmişinin ve sözleşmenin özellikleri belirler. Somut durumunuzun değerlendirilmesi için bir avukattan görüş alabilirsiniz.
Emekli Çalışan İşten Çıkarılırsa Hangi Hakları Var?
Emekli çalışan işten çıkarıldığında İŞKUR’dan ödenek alamaz, ancak işverene karşı haklarını korur. En az bir yıllık emeklilik sonrası çalışma için kıdem tazminatı, şartları varsa ihbar tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücreti bu hakların başında gelir. Bu alacaklar için önce arabulucuya başvurmak gerekir (7036 m. 3).
Emeklilikte kıdemini alan işçinin ikinci dönem kıdemi
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bu sorunu ayrıntılı bir kararla çözdü. Olayda 1995’te işe giren işçi 11.05.2010’da yaşlılık aylığı alarak emekli oldu, fakat ara vermeden çalışmaya devam etti. Daha sonra emeklilik kıdemini istedi; işveren tutarı hesaplayıp üç taksitte tam ödedi. Sözleşme daha sonra sona erince işçi kıdem, ihbar ve diğer alacaklarını talep etti.
Daire’ye göre emeklilik nedeniyle hak edilen kıdem tam ödendiğinde emeklilik dönemi tasfiye olur. Kıdem tazminatı yalnız emeklilik sonrası dönem için hesaplanır. Ayrıca ikinci dönemde işveren feshin tazminat gerektirmeyecek şekilde gerçekleştiğini ispat edemezse işçi, ikinci döneme göre ihbar tazminatına da hak kazanır. Daire bölge adliye mahkemesinin kararını oybirliğiyle bozdu (9. HD, E. 2017/23051, K. 2020/19559, T. 22.12.2020).
Bu sonuç kanunla da uyumludur. 1475 m. 14, aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye ödenmeyeceğini düzenler. Kıdem tazminatına tavan da uygulanır; 2026 yılının ikinci yarısı için tavan 73.729,87 TL’dir.
Kapatılan 22. Hukuk Dairesinin eski içtihadı
Aynı yönde eski bir içtihat da var. Kapatılan 22. Hukuk Dairesi, emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışan işçinin ancak emeklilik sonrası çalışma süresi için kıdem isteyebileceğini ve ikinci dönemin başlangıcının işe giriş tarihi sayılacağını belirtmişti (22. HD, E. 2013/7768, K. 2014/6417). Hukuk Genel Kurulu da bir kararında bu bozma gerekçesini aynen aktardı. Ancak Genel Kurul esas hakkında ilke koymadı; mahkeme kararının direnme değil yeni hüküm olduğunu belirterek dosyayı Özel Daireye gönderdi (HGK, E. 2015/2243, K. 2018/1095, T. 16.05.2018). Bu karar eski içtihat niteliğindedir; güncel çizgiyi 9. Hukuk Dairesi kararları belirler.
İzin ücreti, işe iade ve arabuluculuk
Sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan yıllık izin sürelerinin ücreti de alacak kalemleri arasındadır; ayrıntıyı yıllık izin ücreti yazımızda bulabilirsiniz. İş güvencesine ilişkin genel şartlar işe iade davası rehberimizdedir. Alacak davası açmadan önce arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır (7036 m. 3).
EYT’liler, Malulen Emekliler ve Dul-Yetim Aylığı Alanlar
Kanun yalnız “yaşlılık aylığı” almayı kesilme nedeni sayar ve aylığın hangi düzenleme sayesinde bağlandığına bakmaz. Bu nedenle EYT düzenlemesiyle yaşlılık aylığı bağlanan kişi, aylığı sürdükçe ödenek alamaz. Malullük, dul ve yetim aylığı alanların durumu ise ayrıca değerlendirilmelidir.
EYT’li emekliler işsizlik maaşı alır mı?
EYT ile emekli olan kişiye de yaşlılık aylığı bağlanır. Dolayısıyla aylık sürdükçe m. 52/1-b uygulanır ve ödenek alınamaz. EYT’li emekli çalışmaya devam ederse, hangi rejime (SGDP veya aylığın kesilmesi) tabi olacağını ilk sigortalılık tarihi belirler.
Malulen emekli ve dul-yetim aylığı alanlar
Kanun maddesi “malullük aylığı” veya “ölüm aylığı” kavramlarını saymaz. Ancak bu lafız, İŞKUR’un bu kişilere her durumda ödenek bağlayacağı anlamına gelmez. Bu nedenle malullük, dul veya yetim aylığı alan kişinin, başvurusunu süresi içinde yapması ve sonucu yazılı olarak görmesi gerekir. Ret kararına karşı itiraz yolu açıktır.
Emekliler ve İşsizlik Maaşı: Hak Kaybına Yol Açan Hatalar
Bu konudaki hak kayıplarının çoğu, ayrılış şeklinin ve zamanlamanın yanlış seçilmesinden doğar. Emeklilik yazısıyla ayrılıp ödenek beklemek, aylık bağlandığını İŞKUR’a bildirmemek ve kıdem belgesini işverene ispat imkânı veren bir yolla iletmemek en sık rastlanan hatalardır. Aşağıdaki liste diğer riskleri de özetler.
- Ödenek alırken emeklilik başvurusu yapıp aylık bağlandığını 15 gün içinde İŞKUR’a bildirmemek,
- 14/5 yazısıyla (kod 14) ayrılıp işsizlik ödeneği almayı beklemek,
- Emeklilik kıdeminde SGK yazısını veya aylık başvuru belgesini işverene ispat imkânı veren bir yolla iletmemek,
- Emeklilik dönemi kıdemini aldıktan sonra aynı süre için ikinci kez kıdem istemek,
- SGDP’li çalışırken işverenin işsizlik sigortası primi yatırdığını sanmak,
- Aylığını kestirip çalışan emeklinin 120 gün ve 600 gün şartlarını kontrol etmemesi,
- Ödenek aldığı sürenin emeklilik prim gününe ekleneceğini varsaymak.
Belgeler ve kurgusal örnek
Süreçte işinize yarayacak belgeler şunlardır: SGK hizmet dökümü, kıdem tazminatına esas SGK yazısı veya yaşlılık aylığı başvuru ve bağlama belgesi, fesih bildirimi, işten ayrılış bildirgesi, bordrolar ve varsa emeklilik dönemi kıdem ödemesinin dekontu.
Kurgusal bir örnek düşünelim. D isimli işçi prim gününü tamamladı, ancak yaşını bekliyordu. İşveren sözleşmesini bildirim süresine uyarak feshetti ve 04 kodu bildirdi. D, 30 gün içinde İŞKUR’a başvurdu ve ödenek almaya başladı. Ödeneğin beşinci ayında yaşı doldu; D aylık başvurusu yaptı ve aylık bağlandıktan sonra durumu 15 gün içinde İŞKUR’a bildirdi. Kurum ödeneği aylığın başladığı tarihte kesti ve fazla ödeme doğmadı. Örnek, yaşını bekleyenler ile aylık alan emekliler arasındaki işsizlik maaşı farkını gösterir. Bu örnek tamamen kurgusaldır; her dosyanın sonucu kendi belgelerine göre değişir.
Emekli çalışanın haklarına ilişkin değerlendirme
Ödenek hakkı, kıdem ve ihbar tazminatı; aylığın durumuna, sigortalılık başlangıcına, ayrılış şekline ve çıkış koduna göre değişir. Somut durumunuzu hukuki açıdan değerlendirmek için bir avukattan görüş almanız yararlı olur.
Büromuzun iş hukuku alanındaki çalışmalarına ilişkin bilgiye Yalova iş hukuku sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Emekliler ve işsizlik maaşı: temel sorular
Emekliler işsizlik maaşı alabilir mi?
Yaşlılık aylığı almaya devam eden emekli işsizlik maaşı alamaz (4447 m. 52/1-b). Aylığı kesilmiş veya henüz aylık bağlanmamış kişi ise kanundaki şartları taşırsa ödenek alır.
Emekli maaşı alan biri işsizlik maaşına başvurursa ne olur?
Başvuru ödenek getirmez. Kanun, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı alan kişinin ödeneğini keser; aylık sürdükçe İŞKUR ödenek bağlamaz.
Hem emekli maaşı hem işsizlik maaşı aynı anda alınır mı?
Hayır. Kişi yaşlılık aylığı ile işsizlik ödeneğini birlikte alamaz; biri başladığında diğeri sona erer. Ödenek alırken aylık bağlanırsa İŞKUR ödeneği aylığın başladığı tarih itibarıyla keser.
Emekliler işsizlik maaşı ile emekli aylığını neden birlikte alamaz?
İşsizlik sigortası, çalışma istek ve yeteneği olduğu hâlde gelirini kaybeden kişiye geçici destek sağlar. Yargıtay, m. 52/1-b’deki yaşlılık aylığı ve gelir getirici işte çalışma hâllerinin işsizliğin bu unsurunu vurguladığını belirtir (9. HD, E. 2017/18380, K. 2018/18328).
İşsizlik maaşı kimler alamaz?
Yaşlılık aylığı alanlar, SGDP ile çalışan emekliler, normal istifa edenler, emeklilik amacıyla veya yaş dışı emeklilik şartlarıyla ayrılanlar ve prim şartlarını taşımayanlar ödenek alamaz. Kanun ödenek veren hâlleri 4447 m. 51’de tek tek sayar.
Bağ-Kur emeklisi işçi olarak çalışırsa işsizlik maaşı alır mı?
Yaşlılık aylığı sürdüğü müddetçe alamaz. Kanun “herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan” yaşlılık aylığı almayı kesilme nedeni sayar ve aylığın statüsüne göre ayrım yapmaz.
SGDP ile çalışan emekliler ve işsizlik maaşı
SGDP nedir?
Sosyal güvenlik destek primi, yaşlılık aylığı alırken çalışmaya devam eden kişiler için ödenen özel bir primdir. Dayanağı 5510 sayılı Kanunun geçici m. 14 hükmüdür.
SGDP ile çalışan emekli işsizlik sigortası primi öder mi?
Hayır. 5510 geçici m. 14’e göre SGDP’ye tabi çalışanlar hakkında yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır. Bu nedenle kişi işsizlik sigortası primi ödemez.
SGDP’yi kim öder?
Primin dörtte birini sigortalı, dörtte üçünü işveren karşılar; ödeme yükümlüsü ise işverendir. Kanun oranı, 5510 m. 81/1-c’deki orana 30 puan ekleyerek belirler.
SGDP’li emekli işten çıkarılırsa işsizlik maaşı alır mı?
Hayır. SGDP’li çalışma işsizlik sigortası kapsamında olmadığı için ödenek doğmaz. Ancak emekli çalışan, işverenden emeklilik sonrası dönem için kıdem ve şartları varsa ihbar tazminatı isteme hakkına sahiptir.
SGDP’li çalışan emekliye iş kazası sigortası uygulanır mı?
Evet. 5510 geçici m. 14, SGDP’ye tabi çalışanlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümlerinin uygulanacağını açıkça belirtir.
SGDP ile geçen süre işsizlik maaşının 600 gün şartına katkı sağlar mı?
Hayır. Bu dönemde kimse işsizlik sigortası primi yatırmadığı için SGDP’li süre, son 3 yılda 600 gün şartının hesabına girmez.
Aylığını kestiren emekliler ve işsizlik maaşı
Emekli aylığını kestirip çalışan işçi işsizlik maaşı alır mı?
Evet, şartları taşırsa alır. Aylığı kesik olan kişinin sözleşmesi m. 51 kapsamında sona ermeli, son 120 gün hizmet akdine tabi olmalı ve son 3 yılda en az 600 gün prim ödemiş olmalıdır (4447 m. 50/2).
2008’den sonra sigortalı olan emekli çalışırsa SGK aylığını keser mi?
Evet. 5510 m. 30/3’e göre bu Kanunla ilk kez sigortalı olan kişi, aylık bağlandıktan sonra 4/1-b dışında çalışmaya başlarsa SGK aylığı takip eden ödeme dönemi başında keser. Bu kişiler için SGDP seçeneği yoktur.
Aylığı kesik emekli hangi primlere tabidir?
Aylık kesik olduğu sürede kişi adına kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi yatar (5510 m. 30/3).
Aylığı kesik emekli işten ayrılınca aylığını yeniden alır mı?
Evet. İşten ayrılıp yazılı istekte bulunan kişiye SGK aylığı yeniden hesaplayarak bağlar; hesapta emeklilik sonrası çalışmaya ait kısmi aylık da eklenir (5510 m. 30/3).
2008’den önce sigortalı olan emekli aylığını kestirmek zorunda mı?
Hayır. 5510 öncesi sigortalılar kural olarak SGDP ile çalışmak veya aylığı kestirip tam sigortalı çalışmak arasında seçim yapar. Seçimin usulünü kendi hizmet geçmişinize göre SGK’dan teyit etmeniz gerekir.
Emeklilik nedeniyle ayrılma ve çıkış kodları
Emeklilik nedeniyle işten ayrılan işsizlik maaşı alır mı?
Hayır. Kanun, yaşlılık aylığı almak amacıyla işçinin feshini 4447 m. 51’de saymaz. Bu ayrılış kıdem tazminatı doğurur, ancak ödenek hakkı vermez.
Emeklilik dilekçesi veren işsizlik maaşı alır mı?
Emeklilik amacıyla işten ayrılan kişi ödenek alamaz. SGK aylığı bağladığında da ödenek hakkı doğmaz.
08 çıkış kodu işsizlik maaşı hakkı verir mi?
Hayır. Kod 08 emeklilik veya toptan ödeme nedeniyle ayrılmayı gösterir ve m. 51 kapsamındaki ödenek veren hâllere karşılık gelmez.
14 çıkış kodu işsizlik maaşı hakkı verir mi?
Hayır. Kod 14, yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayarak ayrılmayı (1475 m. 14/5) gösterir. Bu ayrılış kıdem doğurur, fakat m. 51 listesinde yer almadığı için ödenek vermez.
Hangi çıkış kodları işsizlik maaşı hakkı verir?
04, 05, 15, 17, 18, 23, 24, 25, 28, 32 ve 34 kodları ile 27 kodunun zorlayıcı nedene ilişkin kısmı m. 51 kapsamındaki hâllere karşılık gelir. Ayrıntı için SGK işten çıkış kodları yazımıza bakabilirsiniz.
Emeklilik nedeniyle ayrılırken hangi belgeler gerekir?
İşçi aylığa hak kazandığını ve kuruma başvurduğunu belgelemek zorundadır (1475 m. 14). İşçi, SGK’ya verdiği aylık başvurusunu veya bağlama belgesini işverene ispat imkânı veren bir yolla iletir.
Yaş dışı şartlarla (14/5) ayrılma
15 yıl 3600 gün ile ayrılan işsizlik maaşı alır mı?
Hayır. Yaş dışındaki emeklilik şartlarıyla ayrılma (1475 m. 14/5) kıdem tazminatı doğurur, ancak 4447 m. 51 listesinde yer almadığı için ödenek hakkı vermez. “3600 gün” ifadesi ise herkes için geçerli tek bir eşik değildir.
SGK’nın kıdem tazminatı yazısı nedir?
SGK’nın, sigortalının yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamladığını gösteren yazısıdır. İşçi bu yazıyla 1475 m. 14/5 kapsamında ayrılıp kıdem tazminatı ister.
2008’den sonra işe girenler için kıdem yazısı kaç gün ister?
5510 m. 28/2-a’ya göre bu Kanunla ilk kez sigortalı olan hizmet akdi sigortalılarında prim gün şartı 7200 gündür. Daha önceki gruplar için eşik farklıdır; geçerli eşiği SGK yazısı gösterir.
14/5 ile ayrılma haklı fesih mi?
Hayır. Yargıtay, bu ayrılışın kıdem doğurduğunu ama 4857 m. 24 anlamında haklı fesih niteliği taşımadığını belirtti (9. HD, E. 2026/2774, K. 2026/2006, T. 05.03.2026).
14/5 ile ayrılırken bildirim süresine uymak gerekir mi?
Kanunda açık bir hüküm yok ve konu uygulamada tartışmalı. Bu nedenle ayrılış öncesinde somut durumun değerlendirilmesi yerinde olur.
Emeklilik belgesini işverene nasıl iletmeliyim?
Belgeyi ispat imkânı veren bir yolla, örneğin ihtarnameyle iletmeniz gerekir. Yargıtay, emeklilik nedenli ayrılmada kıdem faizinin belge ibrazı veya ihtarın tebliğ tarihinden işleyeceğini belirtti (9. HD, E. 2016/35448, K. 2020/17715).
Yaşı bekleyenler ve ödenek alırken emeklilik
Emekliliği için yaşını bekleyen işçi çıkarılırsa işsizlik maaşı alır mı?
Evet. Henüz yaşlılık aylığı almayan işçi, sözleşmesi m. 51 kapsamında sona erer ve prim şartlarını taşırsa ödenek alır. Yaşlılık aylığı başladığında ödenek sona erer.
Yaşı bekleyen işçi işsizlik maaşı alırken emekli olursa ne olur?
Yaşın dolması tek başına ödeneği kesmez; kesilme nedeni aylığın bağlanmasıdır. İŞKUR ödeneği “Emeklilik” gerekçesiyle aylığın başladığı tarih itibarıyla keser.
İşsizlik maaşı alırken emeklilik başvurusu yaparsam ne olur?
Başvuru sonucunda SGK aylık bağlarsa İŞKUR ödeneği aylığın başladığı tarih itibarıyla keser (4447 m. 52/1-b). Aylık bağlandıktan sonra durumu 15 gün içinde İŞKUR’a bildirmeniz gerekir.
İşsizlik maaşı alırken emekli olduğumu İŞKUR’a bildirmezsem ne olur?
Aylığın başladığı tarihten sonra aldığınız ödenekler fazla ödeme niteliği taşır. Kanun, kişinin kusurundan doğan fazla ödemelerin yasal faiziyle geri alınmasını öngörür (4447 m. 50/3).
Yeni emekli olan kişi işsizlik maaşı alır mı?
Yaşlılık aylığı başlamışsa alamaz. Emeklilik başvurusundan önce işveren sözleşmesini feshetmiş ve kişi ödeneğe hak kazanmışsa, ödeneği aylığın başladığı tarihe kadar alır.
Önce işsizlik maaşını bitirmek mi, önce emekli olmak mı avantajlı?
Tek bir doğru cevap yoktur. Sonuç; kalan ödenek süresine, aylığın tutarına ve prim gününün tamam olup olmadığına göre değişir. Kişi ödenek ile aylığı birlikte alamadığı için tercihini kendi durumuna göre yapar.
İşsizlik maaşı ve emeklilik hesabı
İşsizlik maaşı aldığım süre emeklilik için prim günü olur mu?
Kural olarak olmaz. İŞKUR’un açıklamasına göre Fon, ödenek süresince yalnız genel sağlık sigortası primini öder; uzun vadeli sigorta primi yatırmaz.
İşsizlik ödeneği süresini borçlanmak mümkün mü?
Hayır. 5510 m. 41/1’deki borçlanma listesi işsizlik ödeneği süresini içermez. Liste; doğum ve analık, askerlik, aylıksız izin ve doktora gibi süreleri kapsar.
İşsizlik maaşı emekli maaşını etkiler mi?
İşsizlik ödeneği emekli aylığını azaltmaz; ancak ikisi birlikte alınmaz. Ödenek döneminde uzun vadeli sigorta primi ödenmediği için bu süre aylık hesabına da prim günü olarak girmez.
İşsizlik maaşı alırken sigortasız çalışırsam ne olur?
Gelir getirici bir işte çalışmak ödeneğin kesilme nedenidir (4447 m. 52/1-b). Kusurdan doğan fazla ödemeyi Kurum yasal faiziyle geri ister.
Emekli çalışanın tazminat hakları
Emekli olduktan sonra çalışan kıdem tazminatı alır mı?
Evet. Emekli çalışan, emeklilik sonrası en az bir yıllık çalışması için kıdem tazminatı şartları oluşursa bu tazminatı alır. Hesaba yalnız emeklilik sonrası dönem girer.
Emeklilikte kıdemimi aldım, ikinci dönem için kıdem nasıl hesaplanır?
Emeklilik kıdemi tam ödendiyse ilk dönem tasfiye olur ve yeni kıdem yalnız emeklilik sonrası dönem için hesaplanır (9. HD, E. 2017/23051, K. 2020/19559, T. 22.12.2020).
Emekli çalışan kıdem tazminatını aynı süre için ikinci kez alır mı?
Hayır. 1475 m. 14, aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye ödenmeyeceğini düzenler.
Emekli çalışan ihbar tazminatı alır mı?
Evet, ikinci dönemde şartları oluşursa alır. Yargıtay’a göre işveren feshin tazminat gerektirmeyecek şekilde gerçekleştiğini ispat edemezse işçi ikinci döneme göre ihbar tazminatına da hak kazanır (E. 2017/23051).
Emeklilik nedeniyle ayrılan işçi ihbar tazminatı alır mı?
Kural olarak hayır. Sözleşmeyi emeklilik amacıyla bitiren taraf işçidir; ihbar tazminatı ise bildirim süresine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır.
Emeklilik kıdemi ödenmezse faiz ne zaman işler?
Yargıtay’a göre işçi hak kazandığını belgelemelidir. Belge işverene ulaşmamışsa faiz ilk taksit ödemesinden, o da yoksa dava veya icra takibi tarihinden başlar (9. HD, E. 2016/35448, K. 2020/17715).
Emeklilik kıdemine tavan uygulanır mı?
Evet. Kıdem tazminatı tavanı emeklilik nedeniyle ayrılmada da uygulanır. 2026 yılının ikinci yarısı için tavan 73.729,87 TL’dir.
Emekli çalışan alacak davasından önce arabulucuya gitmek zorunda mı?
Evet. Kıdem, ihbar ve izin ücreti gibi işçilik alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 m. 3).
Özel durumlarda emekliler ve işsizlik maaşı
EYT’li emekliler işsizlik maaşı alır mı?
Yaşlılık aylığı sürdüğü müddetçe alamaz. Kanun aylığın hangi düzenleme sayesinde bağlandığına bakmaz.
Malulen emekli olan kişi işsizlik maaşı alır mı?
Kanun maddesi yalnız yaşlılık aylığını sayar ve malullük aylığını ayrıca anmaz. Ancak bu durum ödeneğin kendiliğinden bağlanacağı anlamına gelmez; başvuruyu süresinde yapıp sonucu yazılı olarak görmek gerekir.
Eşinden dul aylığı alan kişi işsizlik maaşı alır mı?
Kanun lafzı yalnız yaşlılık aylığını kesilme nedeni sayar. Bu konuda sonuç İŞKUR’un değerlendirmesine bağlıdır ve şartları taşıyan kişinin süresinde başvurması gerekir.
Kaynakça
Mevzuat
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, m. 46, 50, 51, 52. mevzuat.gov.tr
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 9, 28, 30, 41, 104, geçici m. 14. mevzuat.gov.tr
- 1475 sayılı İş Kanunu, m. 14 (yürürlükteki kıdem tazminatı hükmü). mevzuat.gov.tr
- 4857 sayılı İş Kanunu, m. 24. mevzuat.gov.tr
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3. mevzuat.gov.tr
- İŞKUR, İşsizlik Ödeneği bilgilendirme sayfası. iskur.gov.tr
- SGK işten ayrılış nedenleri (kod) listesi.
Yargı kararları
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2026/2774, K. 2026/2006, T. 05.03.2026.
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/23051, K. 2020/19559, T. 22.12.2020.
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/35448, K. 2020/17715, T. 08.12.2020.
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/18380, K. 2018/18328, T. 15.10.2018.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2015/2243, K. 2018/1095, T. 16.05.2018 (usul kararı; 22. HD bozma gerekçesini aktarır).
- Yargıtay (kapatılan) 22. Hukuk Dairesi, E. 2013/7768, K. 2014/6417 (eski içtihat).
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özellikleri, yürürlükteki mevzuat ve güncel yargı kararları değerlendirmeyi değiştirebilir. Metin tek başına hukuki danışmanlık veya somut olaya özgü hukuki görüş yerine geçmez.
