Darp Nedeniyle Tazminat Davası: Maddi ve Manevi Tazminat Rehberi

Darp nedeniyle tazminat davası, kasten yaralanan kişinin tedavi giderlerini, çalışamadığı günlerin kazancını ve yaşadığı acı ile üzüntünün karşılığını failden istediği hukuk davasıdır. Dayanağı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleridir. Dava, ceza soruşturmasından ayrı yürür; failin ceza alması tazminatın kendiliğinden ödenmesi anlamına gelmez, ceza davasının sonuçlanmasını beklemek de zorunlu değildir.

Darp Nedeniyle Tazminat Davası Nedir?

Darp nedeniyle tazminat davası, bir başkasının kasten vücuduna zarar vermesi sonucu oluşan maddi ve manevi kayıplarını hukuk mahkemesinden istediği davadır. Davacı yaralanan kişi, davalı ise kural olarak darbı gerçekleştiren kişidir. Talep, ceza davasındaki hapis veya adli para cezasından bağımsız bir para alacağıdır.

“Darp” kelimesi kanunda bir suç adı olarak geçmez. Günlük dilde tokat atmak, yumruklamak, tekmelemek, itip düşürmek veya bir cisimle vurmak gibi eylemleri anlatır. Ceza hukukunda bu eylemlerin karşılığı Türk Ceza Kanunu’nun 86. maddesindeki kasten yaralama suçudur. Hukuk tarafında ise aynı eylem, TBK m. 49’daki haksız fiili oluşturur.

Haksız fiilin unsurları darp olayında nasıl görünür?

Tazminat isteyebilmek için dört unsurun birlikte bulunması gerekir:

• Hukuka aykırı fiil: Vurma, itme, bir cisimle yaralama gibi bedensel bütünlüğe yönelik eylem.
• Kusur: Darp olaylarında kusur çoğunlukla kasıt biçimindedir.
• Zarar: Tedavi gideri, kazanç kaybı, iz veya kalıcı hasar ile manevi acı.
• İlliyet bağı: Zararın gerçekten o darptan kaynaklandığının gösterilmesi. Darp raporu ve tedavi kayıtları bu bağın en önemli delilidir.

Zararı ve kusuru ispat yükü kural olarak davacıdadır (TBK m. 50). Davacı zararın miktarını tam olarak ispat edemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri dikkate alarak tutarı hakkaniyete göre belirler.

Darp suçu ile tazminat davası arasındaki fark

Ceza yargılaması devletin failin cezalandırılması amacıyla yürüttüğü bir süreçtir. Tazminat davası ise mağdurun kendi zararını gidermek için açtığı özel hukuk davasıdır. Türk hukukunda ceza mahkemesi kural olarak tazminata hükmetmez; bu nedenle mağdurun, ceza dosyasında katılan olsa bile, tazminat için ayrıca dava açması gerekir.

Darbe Maruz Kalan Kişi Tazminat Alabilir mi?

Darbe maruz kalan kişi, haksız fiilin unsurlarını ispatladığında hem maddi hem manevi tazminat alabilir. Hafif bir yaralanma da tazminat hakkı doğurur. Yaralanmanın basit tıbbi müdahale düzeyinde kalması talebi engellemez; hâkim bu durumu yalnızca miktarı belirlerken gözetir. Ayrıca davacı, maddi ve manevi tazminatı aynı dava dilekçesinde birlikte isteme hakkına sahiptir.

Uygulamada en sık sorulan konu, fail ceza almazsa tazminat isteme imkânının sürüp sürmediğidir. Cevap olumludur. Şikâyet süresinin geçmesi, savcılığın takipsizlik kararı vermesi veya ceza davasının beraatle bitmesi, hukuk hâkiminin olayı kendi delilleriyle değerlendirmesine engel değildir. Bu ilişkiyi aşağıda, ceza davası ile tazminat davasının bağlantısını anlattığımız başlıkta ayrıntılı ele alıyoruz.

Darp Nedeniyle Tazminat Davası Öncesinde İlk Adımlar

Darp sonrasında ilk olarak sağlık kontrolüne gidin, ardından yaralanmayı adli rapora bağlatın ve olayı kolluğa veya savcılığa bildirin. Kamera kayıtları, tanık bilgileri ve mesajlar ilk günlerde kaybolabilir. Darp nedeniyle tazminat davası, gücünü büyük ölçüde bu ilk adımlarda topladığınız delillerden alır.

Sağlık sorunu varsa önce tedavi

Baş travması, bilinç kaybı, kusma, şiddetli ağrı veya kanama gibi belirtilerde öncelik tedavidir. Raporu daha sonra almak mümkündür; gecikmiş tedavi ise hem sağlığı hem de zararın olayla bağlantısını tartışmalı hâle getirebilir. Mağdurun olaydan günler sonra ilk kez hastaneye gitmesi, karşı tarafın “yaralanma başka bir sebeple oluştu” savunmasına kapı aralar.

Darp Raporu Tazminat Davasında Neden Önemlidir?

Darp raporu, yaralanmanın varlığını, yerini, niteliğini ve olay tarihine yakınlığını gösteren resmî tıbbi belgedir. Hukuk mahkemesi zararın darptan kaynaklandığını büyük ölçüde bu raporla, tedavi kayıtlarıyla ve gerekirse adli tıp incelemesiyle tespit eder. Rapor tek başına tazminat kazandırmaz, fakat en güçlü başlangıç delilidir.

Darp raporunu hastanelerin acil servislerindeki hekimler düzenler. Kişi doğrudan hastaneye gitme imkânına sahiptir ya da kolluk onu rapor için hastaneye gönderir. Rapor çoğunlukla ilk muayene raporu niteliğindedir. Örneğin kırık, organ hasarı veya iz kalması gibi durumlarda savcılık veya mahkeme, kesin rapor için ileri muayene ya da Adli Tıp Kurumu incelemesi isteme yetkisine sahiptir.

Darp raporunda nelere bakmalısınız?

• Muayene tarih ve saatinin olaya yakın olup olmadığı.
• Darbe izlerinin vücudun hangi bölgesinde ve kaç adet olduğu.
• Hekimin, yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir olup olmadığına ilişkin kanaati.
• Hayati tehlike, kemik kırığı, duyu veya organ işlevinde zayıflama gibi ağırlaştırıcı tespitler.
• Kontrol muayenesi ve kesin rapor gereği olup olmadığı.

Basit tıbbi müdahale ifadesi hem ceza hem tazminat açısından önemlidir. Ceza tarafında yaralamanın şikâyete bağlı olup olmadığını belirler. Tazminat tarafında ise yaralanmanın ağırlığını ve dolayısıyla manevi tazminat miktarını etkileyen ölçütlerden biridir.

Darp raporu olmadan tazminat davası açılır mı?

Açılır, ancak ispat zorlaşır. Rapor yoksa hâkim tanık beyanlarını, olay anına ait görüntüleri, fotoğrafları, sonraki tedavi kayıtlarını ve karakol tutanaklarını birlikte değerlendirir. Mahkeme gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırır. Yine de olaydan kısa süre sonra alınan bir rapor, sonradan toplanan delillerin hepsinden daha ikna edicidir.

Darp Nedeniyle Tazminat Davası Hangi Delillerle İspatlanır?

Davacı, darp nedeniyle tazminat davasında tıbbi belgelere, görüntü kayıtlarına, tanıklara, yazışmalara ve ceza dosyasındaki tutanaklara dayanır. Hâkim delilleri birlikte değerlendirir. Tek bir delilin zayıf olması davayı kaybettirmez; birbiriyle uyumlu birkaç delil, ayrıntılı tek bir delilden daha güçlü sonuç verir.

• Tıbbi kayıtlar: Darp raporu, epikriz, röntgen ve tomografi sonuçları, reçeteler, istirahat raporları.
• Görüntüler: İşyeri, site, cadde ve araç içi kamera kayıtları. Çoğu sistem bu kayıtları birkaç gün ile birkaç hafta içinde üzerine yazarak siler; bu nedenle mağdur, kayıtların korunmasını savcılık veya mahkemeden hızlıca istemelidir.
• Tanıklar: Olayı gören kişiler ile sonrasında yaralanmayı ve psikolojik etkiyi gözlemleyen yakınlar.
• Yazışmalar: Olay öncesi tehdit mesajları veya sonrasında özür ve kabul içeren mesajlar.
• Ceza dosyası: İfade tutanakları, olay yeri tespitleri, bilirkişi raporları ve ceza mahkemesinin kararı.

Tarafların olay saatinde nerede bulunduğu tartışmalıysa, savcılık veya mahkeme telefon hatlarının trafik kayıtlarını da isteme yetkisine sahiptir. Bu kayıtların ne kadar süre saklandığını ve kimlerin talep edebileceğini HTS kaydının saklama süresi ve delil değeri yazımızda anlattık. Olay görüntülerinin izinsiz olarak sosyal medyada paylaşılması ise ayrı bir hukuki sorun doğurabilir; bu konuda kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması ve KVKK suçları yazısı yol gösterir.

Darp Nedeniyle Maddi Tazminat Kapsamında Neler İstenir?

Maddi tazminat, darp yüzünden malvarlığında meydana gelen azalmanın karşılığıdır. TBK m. 54 bedensel zararları dört kalemde toplar: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Davacı her kalemi belgeyle veya bilirkişi hesabıyla göstermelidir.

Tedavi giderleri

Muayene, ilaç, ameliyat, diş tedavisi, fizik tedavi, psikolojik destek, protez ve hastaneye gidiş-geliş masrafları bu kaleme girer. Faturaları ve ödeme belgelerini mutlaka saklayın. Ayrıca sosyal güvenlik kurumu bir gideri karşılamışsa, mağdur kendi cebinden ödemediği bu kısmı isteyemeyebilir. Bu nedenle gerçekten cepten çıkan gideri ayrı göstermek önemlidir.

Kazanç kaybı

Mağdur, darp nedeniyle çalışamadığı günlerin gelirini isteme hakkına sahiptir. Ücretli çalışanlarda mahkeme istirahat raporuna ve bordroya, serbest çalışanlarda vergi kayıtlarına ve faturalara bakar. İşveren rapor süresinde ücreti ödemişse, mağdurun bu dönem için kendi kazanç kaybı bulunmayabilir.

Çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması

Darp kalıcı bir hasar bırakmışsa, bilirkişi kişinin ömrü boyunca çalışma gücündeki azalmayı hesaplar. Yüzde kalan bir iz, mesleğini dış görünüşe bağlı olarak sürdüren biri için ekonomik geleceğin sarsılması kalemine de konu olabilir. Bu kalemlerde önce hekim bilirkişi maluliyet oranını belirler, ardından hesap bilirkişisi aktüerya hesabını yapar.

Kurgusal hesaplama örneği

Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır ve yalnızca kalemleri nasıl ayıracağınızı gösterir:

Davacı bu tutara olay tarihinden itibaren faiz de isteme hakkına sahiptir. Kalıcı hasar varsa bilirkişi çalışma gücü kaybını ayrıca hesaplar ve toplam önemli ölçüde değişir. Hesap belirsizse davacı kısmi dava açabilir. 7589 sayılı Kanun belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m. 107’yi 31.07.2026’da yürürlükten kaldırdığı için bu tarihten sonra açılan davalarda davacı, talebini tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırma hakkına sahiptir (HMK m. 109/4). Bu tarihten önce açılmış davalarda ise eski m. 107 uygulanmaya devam eder.

Darp Nedeniyle Manevi Tazminat Ne Kadar Olur?

Darp nedeniyle manevi tazminatın sabit bir tarifesi yoktur. Hâkim TBK m. 56 uyarınca olayın özelliklerine göre, zarar görenin acı ve üzüntüsünü hafifletecek, hakkaniyete uygun bir tutar belirler. Yaralanmanın ağırlığı, saldırının biçimi, tarafların kusuru ve ekonomik-sosyal durumları miktarı belirleyen başlıca ölçütlerdir.

Manevi tazminat bir ceza değildir; failin zenginleşmesini veya mağdurun zenginleşmesini amaçlamaz. Amaç, kişinin bozulan manevi dengesini bir ölçüde yeniden kurmaktır. Bu nedenle internette dolaşan “basit yaralamada şu kadar, kırıkta şu kadar” biçimindeki listeler bağlayıcı değildir ve somut dosyanın değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Miktarı etkileyen ölçütler

• Yaralanmanın ağırlığı, iz veya kalıcı hasar bırakıp bırakmadığı.
• Saldırının biçimi: failin silah veya sopa kullanması, birden fazla kişinin saldırması, olayın kamuya açık yerde aşağılayıcı biçimde yaşanması.
• Olaydaki kusur oranları ve mağdurun olaya katkısı.
• Tarafların ekonomik ve sosyal durumu.
• Olay tarihi ile karar tarihi arasındaki zaman ve paranın satın alma gücü.
• Psikolojik etkiler: korku, uyku bozukluğu, travma sonrası belirtiler.

Yargıtay’ın yaklaşımına bir örnek

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 19.12.2019 tarihli kararına konu olayda fail, davacının başına sopayla vurmuştu. Hastane davacıya 3 gün iş göremezlik raporu vermiş, fail de ceza davasında kasten yaralamadan adli para cezası almıştı. İlk derece mahkemesi 10.000 TL manevi tazminat talebini kısmen kabul ederek 1.500 TL’ye hükmetti. Daire, manevi tazminatın kişinin manevi huzurunu sağlayacak tatmin edici bir tutarda olması gerektiğini, hâkimin miktarı etkileyen nedenleri objektif ölçülerle göstermesi gerektiğini belirtti. Daire, saldırının biçimini, olay tarihini ve tarafların durumunu birlikte değerlendirerek tutarı az buldu ve kararı bozdu (E. 2017/1981, K. 2019/6196).

Bu karardaki rakamlar 2013 yılındaki bir olaya aittir ve bugünkü dosyalara aynen taşınamaz. Kararın önemi, hâkimin manevi tazminatı sembolik bir tutara indiremeyeceğini ve miktarı gerekçelendirmek zorunda olduğunu göstermesidir.

Ağır yaralama olaylarında Yargıtay’ın güncel yaklaşımı

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, trafikte yol verme tartışması sırasında kolu araç camına sıkıştırılan ve gözüne makas saplanan, birçok ameliyata rağmen bir gözünde kalıcı görme kaybı yaşayan davacının manevi tazminat talebini inceledi. Saldırganın ceza mahkûmiyeti kesinleşmişti.

Daire, manevi tazminatın ceza veya zenginleşme aracı olmadığını, zarar görende manevi tatmin sağlarken zarar vereni de caydıracak düzeyde belirlenmesi gerektiğini vurguladı. Hâkim eylemin niteliğini, olayın oluş şeklini, tarafların kusurunu ve zararın ağırlığını gözetmeli, takdir nedenlerini gerekçede göstermelidir (TMK m. 4). Kesinleşmiş ceza kararıyla sabit kalıcı görme kaybı karşısında Daire düşük tutulan manevi tazminatı bozma nedeni saydı (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/12171, K. 2025/12497, T. 16.09.2025).

Bu karar ağır yaralama olayına ilişkindir; ancak miktarın gerekçelendirilmesi ve caydırıcılık ölçütü, bedensel bütünlüğe yönelik her saldırıda uygulanabilecek genel bir ilkedir.

Darp Nedeniyle Tazminat Davası Kime Karşı Açılır?

Davacı, darp nedeniyle tazminat davasını kural olarak darbı gerçekleştiren kişiye karşı açar. Saldırıya birden fazla kişi katılmışsa her biri zararın tamamından müteselsilen sorumludur ve davacı dilediğine ya da hepsine karşı dava açma hakkına sahiptir (TBK m. 61). Failin yakınlarını ise davacı ancak kanunda öngörülen özel bir sorumluluk hâli varsa davalı gösterebilir.

• Fail küçükse: Ayırt etme gücüne sahip küçük kendi fiilinden sorumludur. Ayrıca ev başkanı, gözetim yükümlülüğünü gerektiği gibi yerine getirdiğini ispat edemezse sorumlu olabilir (TMK m. 369).
• Fail işyerinde bir çalışansa: Çalışan işini görürken zarar verdiyse adam çalıştıranın sorumluluğu gündeme gelebilir (TBK m. 66).
• Fail görev sırasındaki bir kamu görevlisiyse: Zarar gören, tazminat davasını kural olarak görevliye değil, idareye karşı idari yargıda tam yargı davası olarak açar.

Ceza Davası Darp Nedeniyle Tazminat Davasını Nasıl Etkiler?

Ceza davası ile tazminat davası birbirinden bağımsızdır. Hukuk hâkimi, ceza hukukunun sorumluluk ve kusur kurallarıyla ve ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin kusur ve zarar miktarına ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m. 74). Bununla birlikte kesinleşmiş mahkûmiyet kararında saptanan maddi olay, hukuk davasında güçlü bir dayanaktır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.06.2022 tarihli kararında HAGB kararının hukuk hâkimini bağlamadığını açıkça vurguladı. Kurul, HAGB kararının mahkûmiyet veya maddi olgu bakımından bağlayıcı olmadığını, hukuk hâkiminin zarar ile eylem arasındaki illiyet bağını kendisinin değerlendirmesi gerektiğini belirtti (E. 2021/4-380, K. 2022/975).

Ceza davasının sonucunu beklemek gerekir mi?

Gerekmez. Mağdur, ceza davası sürerken de tazminat davası açma hakkına sahiptir. Mahkeme, ceza dosyasındaki tespitlerin karar için önemli olduğunu düşünürse ceza davasını bekletici mesele yapma yetkisine sahiptir (HMK m. 165). Ancak beklemenin zamanaşımı riski yaratmaması için dava açma tarihini ayrıca takip etmek gerekir.

Kesinleşmiş ceza kararı tazminat davasında neyi bağlar?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, aile içi parasal anlaşmazlığın ardından kardeşini ve hamile eşini tüfekle yaralayan davalı hakkındaki tazminat davasında bölge adliye mahkemesi kararını onadı. Davalının eylemi kesinleşen ceza kararıyla sabitti.

Daireye göre ceza mahkemesinde kesinleşen maddi olgu, yani eylemin varlığı ve faili hukuk hâkimini bağlar. Kesinleşmiş ceza kararına göre davacıların haksız tahriki bulunmadığından tazminattan indirim yapılmaz. Daire, anne karnındayken yaralanan ve eylem nedeniyle erken doğan çocuk lehine de manevi tazminata hükmedilmesini isabetli buldu (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/4582, K. 2024/9951, T. 21.10.2024).

Olay ateşli silahla ağır yaralamaya ilişkindir; ceza kararının bağlayıcılığı ve haksız tahrik değerlendirmesine ilişkin ilke ise darp dahil bedensel bütünlüğe yönelik saldırılarda da yol göstericidir.

Uzlaşma Darp Tazminatını Nasıl Etkiler?

Kasten yaralamanın TCK m. 86/1, 86/2 ve 88/1’deki hâlleri uzlaştırma kapsamındadır; m. 86/3’te sayılan nitelikli hâller kapsam dışındadır. Taraflar ceza dosyasında uzlaşırsa mağdur, uzlaşma sırasında bilinmeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışında aynı olay için tazminat davası açamaz; açılmış bir dava varsa uzlaşma feragat sonucunu doğurur (CMK m. 253/19).

Bu kural, 7531 sayılı Kanun ile 14 Kasım 2024’te yürürlüğe giren yeni düzenlemedir. Uygulamadaki en önemli risk şudur: Yaralanmanın sonuçları henüz netleşmeden, örneğin kesin rapor alınmadan veya tedavi sürerken uzlaşma belgesi imzalamak. Bu nedenle teklif edilen tutarın tedavi ve kazanç kaybını gerçekten karşılayıp karşılamadığını imzadan önce hesaplayın.

Şikâyetten vazgeçmek tazminat hakkını ortadan kaldırır mı?

Şikâyetten vazgeçme ceza yönünden sonuç doğurur; şikâyete bağlı suçta kovuşturma düşer. Vazgeçme beyanında tazminat hakkından da açıkça vazgeçilmemişse, hukuk davası açma imkânı kural olarak devam eder. Bu nedenle şikâyetten vazgeçerken imzaladığınız belgedeki “her türlü hakkımdan feragat ediyorum” gibi geniş ifadelere dikkat edin.

Darp Suçunun Cezası ve Şikâyet Süresi

Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen kasten yaralamanın cezası 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapistir ve şikâyete bağlı değildir. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralamada ceza, mağdurun şikâyeti üzerine 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya adli para cezasıdır. Bu sınırlar 4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun ile artırılmıştır.

• Nitelikli hâller (TCK m. 86/3): Fail eşe, boşandığı eşe, üstsoya, altsoya veya kardeşe; kendini savunamayacak kişiye; kamu görevi nedeniyle birine saldırırsa ya da silah kullanırsa ceza artar ve kanun şikâyet aramaz.
• Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m. 87): Duyu veya organ işlevinin zayıflaması, kemik kırığı, yüzde sabit iz, hayati tehlike gibi sonuçlarda ceza önemli ölçüde artar.
• Şikâyet süresi: Şikâyete bağlı hâlde 6 aydır ve fiilin ve failin öğrenildiği günden başlar (TCK m. 73/1).

Yeni sınırlar kural olarak 7550 sayılı Kanun’un yürürlüğünden sonraki eylemleri kapsar. Daha önceki eylemlerde mahkeme, lehe kanun kuralı gereği failin lehine olan hükmü uygular.

Darp Nedeniyle Tazminat Davası Açma Süresi Ne Kadar?

Zarar gören, darp nedeniyle tazminat davasını zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde fiilden itibaren 10 yıl içinde açmalıdır. Fiil, ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa mahkeme bu daha uzun süreyi esas alır (TBK m. 72/1).

Basit kasten yaralama için öngörülen hapis cezasının üst sınırı 5 yılı aşmadığından dava zamanaşımı TCK m. 66/1-e uyarınca 8 yıldır. Bu nedenle uygulamada pek çok darp olayında 8 yıllık uzamış zamanaşımı tartışılır. Ancak geçerli süre, eylemin ceza hukukundaki niteliğine bağlıdır; ağırlaşmış yaralama hâllerinde süre daha uzun olabilir. Güvenli yol, 2 yıllık süreyi esas almaktır.

Ceza şikâyeti için öngörülen 6 aylık sürenin dolması, tazminat zamanaşımını sona erdirmez. Bu iki süre farklı amaçlara hizmet eder; her birini ayrı hesaplamak gerekir.

Darp Nedeniyle Tazminat Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Darp nedeniyle tazminat davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri mahkemesinin yanı sıra haksız fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 6 ve 16). Davacı bu yerlerden birini seçebilir.

Darp eşler arasında gerçekleştiyse, zarar gören eş boşanma davası içinde TMK m. 174 uyarınca maddi ve manevi tazminat isteme hakkına sahiptir. Şiddetin boşanmaya etkisini şiddet nedeniyle boşanma davası yazımızda, şiddetin tekrarını önleyecek koruyucu tedbirleri ise uzaklaştırma kararının nasıl alınacağı rehberinde ele aldık.

Arabuluculuk zorunlu mu?

İki kişi arasındaki darp olayından doğan tazminat talepleri için kanunda genel bir dava şartı arabuluculuk düzenlemesi yoktur; mağdur doğrudan dava açma hakkına sahiptir. Taraflar isterse uyuşmazlığı dava öncesinde ihtiyari arabuluculukla çözmeyi deneme imkânına sahiptir. Arabulucu tarafsızdır, taraflardan birini temsil etmez ve görüşmeler gizlidir. Bu yolun işleyişini ihtiyari arabuluculuk yazımızda bulabilirsiniz.

Dava süreci nasıl işler?

1. Dava dilekçesi: Davacı dilekçeyi harç ve gider avansıyla birlikte mahkemeye sunar.
2. Dilekçeler aşaması: Davalı cevap verir, taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerini sunar.
3. Ön inceleme: Mahkeme uyuşmazlık konularını belirler, tarafları sulhe teşvik eder.
4. Tahkikat: Mahkeme tanıkları dinler, ceza dosyasını getirtir, gerekirse maluliyet ve hesap bilirkişisine başvurur.
5. Karar ve kanun yolu: Mahkeme karar verdikten sonra taraflar şartları varsa istinaf ve temyiz yoluna başvurma hakkına sahiptir.

Dava dilekçesinde neler bulunmalı?

• Olayın tarihi, yeri ve nasıl gerçekleştiği.
• Yaralanmanın niteliği ve tedavi süreci.
• Her maddi tazminat kalemi ve dayanağı olan belge.
• Manevi tazminat talebinin miktarı ve bu miktarı haklı kılan özel durumlar.
• Faiz başlangıcı ve faiz türü.
• Ceza dosyasının mahkemesi ve dosya numarası.
• Tanıklar, kamera kayıtları ve bilirkişi incelemesi talebi.

Darp Nedeniyle Tazminat Davası: Hesaplama ve Faiz

Mahkeme maddi tazminatı belgelere ve gerektiğinde bilirkişi hesabına, manevi tazminatı ise hâkimin takdirine göre belirler. Haksız fiilden doğan borçlarda temerrüt fiilin işlendiği tarihte başlar. Bu nedenle davacı, hem maddi hem manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz isteme hakkına sahiptir (TBK m. 117/2).

Hâkim tazminatı belirlerken durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önünde tutar (TBK m. 51). Zarar gören, zararın doğmasına veya artmasına etki etmişse hâkim tazminatı indirme yetkisine sahiptir ya da tamamen kaldırabilir (TBK m. 52).

Dava sürerken geçici ödeme istemek mümkün mü?

Tedavi giderleri acil ve yüksekse, zarar gören dava sırasında geçici ödeme isteme hakkına sahiptir. Mahkeme, istemin kabulü için yeterli kanıtlar varsa ve ekonomik durum bunu gerektiriyorsa, davalının uygun bir miktar ödemesine karar verir (TBK m. 76).

Dava masrafları

Tazminat davasında davacı, dava değeri üzerinden nispi harç öder ve harcın dörtte birini dava açarken peşin yatırır. Ayrıca tanık, bilirkişi ve tebligat masrafları için gider avansı yatırır. Ödeme gücü bulunmayan kişiler adli yardım talep edebilir (HMK m. 334). Mahkeme davayı kısmen reddederse, reddettiği kısım üzerinden karşı taraf lehine vekâlet ücretine hükmetme yetkisine sahiptir. Bu nedenle manevi tazminat talebini ölçülü belirlemek önemlidir.

Meşru Savunma ve Karşılıklı Kavga Tazminatı Etkiler mi?

Meşru savunma sınırları içinde kalan eylem için tazminat sorumluluğu doğmaz. Haklı savunma durumunda bulunan kişi, saldırana verdiği zarardan sorumlu tutulamaz (TBK m. 64). Kişi savunmanın sınırını aşmışsa veya saldırı bittikten sonra karşılık vermişse sorumluluk doğar; hâkim tazminatı kusura göre belirler.

Karşılıklı kavgada “iki taraf da tazminat alamaz” şeklinde bir kural yoktur. Hâkim kavgayı kimin başlattığını, darbelerin yoğunluğunu ve her iki tarafın yaralanma derecesini inceler. Mağdurun kendi davranışıyla olaya katkısı varsa TBK m. 52 uyarınca indirim yapma yetkisine sahiptir. Ceza tarafındaki haksız tahrik indirimi ise tazminatı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Darp Nedeniyle Tazminat Davası Açarken Sık Yapılan Hatalar

Darp olaylarında hak kayıpları çoğunlukla geç toplanan delillerden, birbirine karıştırılan sürelerden ve sonucu hesaplanmadan imzalanan belgelerden doğar. Aşağıdaki hatalar, mahkemenin talebi reddetmesine veya beklenenden düşük bir tutara hükmetmesine yol açma riski taşır.

• Hastaneye ve karakola olaydan günler sonra gitmek.
• Kamera kayıtlarının kendiliğinden korunacağını düşünmek.
• Tedavi ve ulaşım giderlerinin belgelerini saklamamak.
• Ceza davasında mahkûmiyet çıktığında tazminatın kendiliğinden ödeneceğini sanmak.
• Tedavi sürerken uzlaşma belgesi imzalamak.
• 6 aylık şikâyet süresi ile 2 yıllık tazminat süresini aynı sanmak.
• Manevi tazminatı internetteki rakamlara göre yüksek belirleyip kısmi ret nedeniyle karşı vekâlet ücreti ödemek.
• Hukuki dayanağı olmadan failin yakınlarını davalı göstermek.

Sıkça Sorulan Sorular

Avukat Desteği Hangi Aşamada Gerekir?

Darp nedeniyle tazminat davası açmak için avukat tutmak zorunlu değildir; kişi davayı kendisi de açma hakkına sahiptir. Ancak uzlaşma teklifi geldiğinde, kalıcı hasar şüphesi bulunduğunda veya ceza dosyası ile hukuk dosyası birlikte yürütüldüğünde atılacak adımların sırası sonucu doğrudan etkiler. Bu aşamalarda hukuki değerlendirme almak hak kaybı riskini azaltır. Ceza tarafındaki süreç hakkında genel bilgi için ceza davaları sayfamıza göz atabilirsiniz.

Kaynakça

Mevzuat

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 49, 50, 51, 52, 54, 56, 61, 64, 66, 72, 74, 76 ve 117 (RG 4/2/2011, S. 27836). mevzuat.gov.tr
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 66, 73, 86 ve 87 (RG 12/10/2004, S. 25611). mevzuat.gov.tr
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 253 (RG 17/12/2004, S. 25673). mevzuat.gov.tr
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 6, 16, 107, 165 ve 334 (RG 4/2/2011, S. 27836). mevzuat.gov.tr
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 174 ve 369 (RG 8/12/2001, S. 24607).
• 7531 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun: CMK m. 253/19 düzenlemesi (yürürlük 14/11/2024).
• 7550 sayılı Kanun: TCK m. 86’daki ceza sınırlarının artırılması (4/6/2025).

Yargı kararları

• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2017/1981, K. 2019/6196, T. 19.12.2019 (darp sonucu yaralanmada manevi tazminatın az belirlenmesi nedeniyle bozma).
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/4-380, K. 2022/975, T. 21.06.2022 (HAGB kararının hukuk hâkimini bağlamaması).
• Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, 22.06.1966, E. 7, K. 7 (manevi tazminatın belirlenmesinde gözetilecek ölçütler).
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/12171, K. 2025/12497, T. 16.09.2025 (ağır yaralamada manevi tazminatın az belirlenmesi nedeniyle bozma).
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/4582, K. 2024/9951, T. 21.10.2024 (kesinleşmiş ceza kararındaki maddi olgunun hukuk hâkimini bağlaması; haksız tahrik).

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özellikleri, yürürlükteki mevzuat ve güncel yargı kararları değerlendirmeyi değiştirebilir. Metin tek başına hukuki danışmanlık veya somut olaya özgü hukuki görüş yerine geçmez. Yazıdaki süreler yayın tarihindeki mevzuata göredir.