Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): Şartlar ve Kanun Yolu

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza mahkemesinin sanık hakkında kurduğu mahkûmiyet hükmünü beş yıllık denetim süresi boyunca hukuki sonuç doğurmayacak biçimde bekletmesidir. Kurumun dayanağı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231’dir. Anayasa Mahkemesi bu düzenlemeyi 2023 ve 2025 yıllarında iki kez iptal etti. Ancak yasa koyucu her iki iptalden önce yeni metin çıkardı. Bu rehber güncel şartları, kanun yolunu, denetim süresini ve sicile etkisini 31.07.2026’dan beri yürürlükte olan metne göre anlatır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkemenin yargılama sonunda sanık hakkında hüküm kurmasına rağmen bu hükmün müsadere dışında hiçbir hukuki sonuç doğurmamasıdır. Sanık beş yıllık denetim süresini kasıtlı yeni bir suç işlemeden ve yükümlülüklere uyarak geçirirse mahkeme davanın düşmesine karar verir.

CMK m. 231/5 bu sonucu açıkça tanımlar. Mahkeme önce delilleri tartışır, suçun sabit olduğuna kanaat getirir ve cezayı belirler. Ardından şartlar varsa bu hükmü açıklamaz ve bekletir. Dolayısıyla HAGB, yargılamanın başında verilen bir karar değildir; mahkûmiyet hükmünün kurulmasından sonra devreye giren bir kurumdur.

Uygulama, kurumu çoğunlukla “HAGB” kısaltmasıyla anar. Bu yazıda da iki ifadeyi aynı anlamda kullanıyoruz.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması beraat mi, mahkûmiyet mi?

HAGB ne beraattir ne de kesinleşmiş bir mahkûmiyettir. Beraatte mahkeme suçun sabit olmadığına karar verir. HAGB’de ise mahkeme bir hüküm kurar, fakat kanun bu hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmasını engeller. Bu nedenle hukuk, sanığı denetim süresi boyunca “hükmen suçlu” kabul etmez.

Anayasa Mahkemesi de bu ayrımı vurguladı. Mahkeme 12.02.2026 tarihli kararında, HAGB’nin Anayasa m. 38 anlamında hükmen sabit olma sonucu doğuran kesinleşmiş bir hüküm olmadığını belirtti (AYM, E. 2024/131, K. 2026/41). Ayrıntısını memuriyet bölümünde ele alıyoruz.

Müsadere ve uzlaşma ile ilişkisi

Kanun, HAGB’nin hukuki sonuç doğurmama etkisinin dışında müsadereyi tutar. Yani müsadereye ilişkin hükümler HAGB kararına rağmen uygulanır. Öte yandan CMK m. 231/5, uzlaşmaya ilişkin hükümleri saklı tutar. Bu nedenle uzlaşmaya tabi suçlarda uzlaşma hükümleri ayrıca uygulanır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kalktı mı? 2023-2026 Süreci

HAGB kalkmadı. Anayasa Mahkemesi kurumu 2023’te ve 2025’te iptal etti; ancak AYM iki iptalin yürürlüğünü de ileri bir tarihe bıraktı. Yasa koyucu her seferinde iptal yürürlüğe girmeden yeni metin çıkardı: önce 7499 sayılı Kanun, ardından 7589 sayılı Kanun. Bu nedenle HAGB kurumunda bir boşluk oluşmadı.

Pek çok kaynak bu süreci eksik veya hatalı anlatır. Örneğin bazı yazılar istinaf yolunun 7589 sayılı Kanunla geldiğini ya da kurumun 2024’te yürürlükten kalktığını söyler. Oysa istinaf yolu ve kabul şartının kalkması 7499 sayılı Kanunun eseridir. Aşağıdaki tablo olayları sırasıyla gösterir.

Anayasa Mahkemesinin 2023 iptali

Anayasa Mahkemesi, bir asliye ceza mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine 01.06.2023 tarihinde CMK m. 231/5’in ilk cümlesini oyçokluğuyla iptal etti. Bu cümle HAGB’nin temel dayanağıydı. Mahkeme, 5. fıkranın ikinci ve üçüncü cümleleri ile 6, 7, 8, 9, 10, 11 ve 13. fıkraların uygulanma imkânının kalmadığını belirterek bunları da 6216 sayılı Kanun m. 43/4 uyarınca iptal etti. Ayrıca 14. fıkrayı da iptal etti.

AYM’nin 2025 tarihli basın duyurusu, 2023 kararının gerekçesini şöyle özetler: HAGB yaşam hakkı ve işkence ile kötü muamele yasağı alanında cezasızlığa yol açıyordu. Bunun yanında ifade ve toplantı özgürlüğüne yapılan müdahalelerde keyfîliğe karşı güvence sunmuyordu. Ayrıca sanığın hüküm kurulmadan önce verdiği kabul beyanı, geçerli bir istinaf feragati sayılmıyordu. Son olarak müsaderenin infazında mülkiyet hakkı için yeterli güvence yoktu.

7499 sayılı Kanunla gelen değişiklikler

Yasa koyucu, 2023 iptali yürürlüğe girmeden önce 7499 sayılı Kanunu çıkardı. TBMM Kanunu 02.03.2024’te kabul etti; Kanun 12.03.2024 tarihli Resmî Gazete’deki yayımıyla aynı gün yürürlüğe girdi. Kanunun 15. maddesi 231. maddenin beş ila on dördüncü fıkralarını yeniden yazdı. Getirilen başlıca yenilikler şunlardır:

• İstinaf yolu: Kanun, HAGB kararlarına karşı itiraz yerine istinaf yolunu getirdi (231/12).
• Kabul şartının kalkması: Sanığın HAGB’yi kabul etmesi artık aranmıyor.
• Esnek yaptırım: Yükümlülük ihlalinde mahkeme yeni bir mahkûmiyet hükmü kurma yetkisine sahip oldu; bu hükme karşı kanun yolu itirazdır (231/11).
• 14. fıkra: Kanun, inkılap kanunlarında yer alan suçları HAGB kapsamı dışında tuttu.

Bununla birlikte 7499 sayılı Kanun bir geçiş dönemi de öngördü. CMK’ya eklenen geçici m. 6/2’ye göre yeni kanun yolu kuralları 01.06.2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına uygulanır. Bu ayrıntıyı kanun yolu bölümünde açıklıyoruz.

Anayasa Mahkemesinin 2025 iptali ve 7589 sayılı Kanun

Anayasa Mahkemesi 10.07.2025 tarihinde, 7499 sayılı Kanunla değiştirilen 231/5’in ilk cümlesini de iptal etti. Mahkeme 5. fıkranın kalan kısmını ve 6-14. fıkraları da 6216 sayılı Kanun m. 43/4 uyarınca iptal etti. Karar 31.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yer aldı; iptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra, yani Eylül 2026 sonunda yürürlüğe girecekti.

AYM’nin basın duyurusuna göre 7499 sayılı Kanun kabul şartını kaldırıp istinaf yolunu açarak feragat sorununu çözmüştü. Müsadere için de farklı bir usul getirmişti. Ancak işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin Anayasa m. 17 kapsamındaki kötü muamele suçlarında HAGB’yi yasaklayan bir hüküm yoktu. Mahkeme bu eksikliği Anayasa m. 17’deki usul yükümlülüğüyle bağdaşmaz buldu.

Yasa koyucu bu kez 7589 sayılı Kanunu çıkardı. TBMM bu Kanunu 16.07.2026’da kabul etti; Kanun 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’deki yayımıyla aynı gün yürürlüğe girdi. Kanunun 15. maddesi 231. maddenin 5-14. fıkralarını yeniden yazdı. İki metni fıkra fıkra karşılaştırdığımızda 5-13. fıkraların aynı kaldığını, tek farkın 14. fıkrada olduğunu gördük. Ayrıca 7589 sayılı Kanunda HAGB’ye özgü bir geçiş hükmü bulunmuyor.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Şartları Nelerdir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması için dört şart birlikte aranır: hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve zararın tamamen giderilmesi. Bu şartların dayanağı CMK m. 231/5 ve 231/6’dır.

Ceza sınırı: iki yıl veya adli para cezası

Kanun, suçun kanundaki üst sınırına değil, mahkemenin somut olayda hükmettiği cezaya bakar. Örneğin bir suçun kanundaki cezası daha yüksek olsa bile mahkeme indirimlerden sonra iki yıl veya daha az hapis cezasına hükmederse HAGB değerlendirmesi mümkündür. Adli para cezasında ise kanun bir tutar sınırı koymaz. Dolayısıyla hükmolunan ceza adli para cezasıysa HAGB değerlendirmesi gündeme gelir.

Kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyet

CMK m. 231/6-a’ya göre sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamalıdır. Kanun burada “kasıtlı” suçu esas alır. Bu nedenle taksirli bir suçtan önceki mahkûmiyet, tek başına HAGB’ye engel oluşturmaz. Örneğin trafik kazasında taksirle yaralamadan mahkûmiyeti bulunan bir kişi, sonraki kasıtlı bir suçta HAGB şartlarını taşıma imkânına sahiptir. Taksirli suçlarda HAGB değerlendirmesine örnek olarak taksirle yangına neden olma suçu ve cezası yazımıza bakabilirsiniz.

Yeniden suç işlemeyeceği kanaati

Mahkeme, sanığın kişilik özelliklerine ve duruşmadaki tutum ve davranışlarına bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır (231/6-b). Bu şart mahkemeye takdir yetkisi tanır. Bu yüzden duruşmadaki tutarlı savunma, pişmanlık ve zararı giderme çabası önem taşır.

Zararın giderilmesi ve taksitle ödeme

Suçla mağdura veya kamuya verilen zarar; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir (231/6-c). Zarar derhal giderilemiyorsa kanun bir kolaylık getirir. Mahkeme, zararın denetim süresi boyunca aylık taksitlerle tamamen ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verme yetkisine sahiptir (231/9).

Konuyu anlatan içeriklerin çoğu taksit imkânına yüzeysel değinir. Oysa uygulamada önemli bir ayrıntıdır. Çünkü taksitlerin aksaması, hükmün açıklanması riskini doğurur. Nitelikli dolandırıcılık gibi malvarlığına karşı suçlarda zararın giderilmesi şartının nasıl uygulandığını nitelikli dolandırıcılık suçu ve cezası yazımızda ayrıca anlattık.

Sanığın kabul beyanı artık şart mı?

Güncel metinde sanığın kabul beyanı şart değildir. Önceki düzenleme, sanık kabul etmezse HAGB kararı verilemeyeceğini öngörüyordu. 7499 sayılı Kanun bu şartı kaldırdı. Ancak geçici m. 6/2-d’ye göre 01.06.2024’ten önce verilen HAGB kararlarında sanığın kabul etmesi şartı aranmaya devam eder. Bu nedenle “HAGB için açık rıza gerekir” diyen kaynaklar, yalnızca eski kararlar bakımından doğrudur.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Hangi Suçlarda Yasak?

Güncel CMK m. 231/14’e göre işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m. 17 kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda HAGB uygulanmaz. 7589 sayılı Kanun bu istisnayı 31.07.2026’da getirdi ve inkılap kanunları istisnasını 231. maddeden çıkardı.

Bu değişiklik, internette yer alan pek çok güncel olmayan listeyi hatalı hâle getirdi. Örneğin bazı yazılar inkılap kanunlarındaki suçları hâlâ HAGB yasağı kapsamında sayar. Buna karşılık işkence ve kötü muamele istisnasından hiç söz etmez. Yeni metinde kapsam şöyledir:

• İşkence suçu,
• Eziyet suçu,
• Kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m. 17 kapsamında kötü muamele niteliğindeki suçlar.

Öte yandan iki yılı aşan hapis cezalarında HAGB zaten mümkün değildir. Ayrıca denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle kişi hakkında ikinci kez HAGB kararı verilemez (231/8). Bu iki sınır da fiilen uygulama alanını daraltır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ve Denetim Süresi

HAGB kararında denetim süresi beş yıldır ve kanun bu süreyi sabit olarak belirler (231/8). Mahkeme bu süre içinde en fazla bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbirine karar verme yetkisine sahiptir. Denetim süresi boyunca dava zamanaşımı işlemez, yani durur.

Denetim süresi, HAGB’nin en çok merak edilen yönlerinden biridir. Sanık bu beş yıl içinde kasıtlı yeni bir suç işlememeli ve mahkemenin belirlediği yükümlülüklere uymalıdır. Taksirli bir suç ise kanun metnine göre hükmün açıklanması sonucunu doğurmaz; çünkü 231/10 ve 231/11 “kasten” işlenen suçtan söz eder.

Denetimli serbestlik tedbirleri

Mahkeme 231/8 uyarınca şu tedbirlerden birine veya birkaçına karar verme yetkisine sahiptir:

• Eğitim programına devam,
• Gözetim altında ücretli çalışma,
• Belli yerlere gitmeme, belli yerlere devam etme veya mahkemenin uygun gördüğü başka bir yükümlülük.

Bu tedbirler en fazla bir yıl sürer. Yükümlülüklerin takibini denetimli serbestlik müdürlüğü yürütür. Elektronik izleme gibi diğer denetim araçlarının işleyişini merak ediyorsanız elektronik kelepçe takılması hakkındaki yazımız fikir verir.

Dava zamanaşımının durması

CMK m. 231/8, denetim süresi boyunca dava zamanaşımının durduğunu açıkça düzenler. Bunun pratik sonucu şudur: Hüküm denetim süresinde açıklanırsa sanık, aradan geçen beş yıl nedeniyle davanın zamanaşımına uğradığını ileri süremez. Zamanaşımı, denetim süresi boyunca işlemez.

Denetim Süresinde Yeni Suç veya Yükümlülük İhlali

Sanık denetim süresinde kasten yeni bir suç işler veya yükümlülüklere aykırı davranırsa mahkeme hükmü açıklar (231/11). Ancak yükümlülüğü yerine getiremeyen sanık için kanun daha esnek seçenekler de tanır. Mahkeme sanığın durumunu değerlendirerek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurma yetkisine sahiptir.

Mahkemenin seçenekleri (231/11)

Yükümlülüğü yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendiren mahkeme, şu seçeneklerden birine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurar:

• Cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesi,
• Koşulları varsa cezanın ertelenmesi,
• Koşulları varsa hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmesi.

Bu esneklik pek çok kaynakta yer almaz. Oysa taksitleri ödeyemeyen veya bir tedbiri aksatan sanık için büyük önem taşır. Örneğin geçici bir hastalık nedeniyle eğitim programına katılamayan bir sanık, mahkemeden durumunu belgeleyerek değerlendirmesini isteme hakkına sahiptir.

Açıklanan veya yeniden kurulan hükme itiraz

Mahkemenin açıkladığı veya 231/11 uyarınca yeniden kurduğu hükme karşı kanun yolu itirazdır. İtiraz mercii yalnızca bu fıkradaki koşullar yönünden sınırlı bir inceleme yapar. Yani itiraz incelemesi, hükmün açıklanması veya yeniden kurulması için fıkradaki koşulların bulunup bulunmadığıyla sınırlıdır. CMK m. 268/1’e göre itiraz süresi iki haftadır.

Denetim Süresi Sonunda Düşme Kararı

Sanık beş yıllık denetim süresini kasten yeni bir suç işlemeden ve yükümlülüklere uyarak geçirirse mahkeme, açıklanması geri bırakılan hükmü ortadan kaldırır ve davanın düşmesine karar verir (231/10). Bu sonuç, sanık açısından HAGB’nin asıl amacıdır.

Düşme kararı, mahkeme tarafından ayrıca verilen bir karardır. Bu nedenle denetim süresi bittiğinde dosyanın durumunu takip etmek ve düşme kararının alındığını görmek yararlıdır. Düşme kararıyla birlikte hüküm ortadan kalkar; kişinin o hükümden dolayı bir mahkûmiyeti olmaz.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararına İtiraz mı, İstinaf mı?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı genel kural istinaftır (231/12). Bu kural 01.06.2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır. Bu tarihten önce verilen HAGB kararlarında ise itiraz yolu devam eder. Denetim süresinde açıklanan veya yeniden kurulan hükme karşı ise kanun yolu itirazdır.

Genel kural: istinaf

CMK m. 231/12’ye göre HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurma hakkı vardır. Bölge adliye mahkemesinin bu konudaki kararlarına CMK m. 286 uygulanır. İstinaf incelemesi hem usule hem esasa ilişkin hukuka aykırılıkları kapsar. Bu nedenle sanık, esasa ilişkin itirazlarını da istinaf aşamasında ileri sürme hakkına sahiptir.

Bu nokta, eski uygulamadan önemli bir farktır. Eskiden HAGB kararına karşı kanun yolu itirazdı. AYM ise 2023 kararında sanığın kabul beyanını geçerli bir istinaf feragati saymadı. 7499 sayılı Kanun istinaf yolunu açarak bu sorunu giderdi.

Temyiz ve parasal sınır

HAGB kararını ilk derece sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay vermişse kanun yolu temyizdir (231/12). Ayrıca 231/12, CMK m. 272/3’ü saklı tutar. Dolayısıyla parasal sınırın altında kalan adli para cezalarındaki istinaf sınırı saklıdır. Bu sınırın HAGB kararlarına nasıl uygulanacağı somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Ağır ceza dosyalarındaki istinaf ve temyiz düzenini ağır ceza mahkemesi hangi davalara bakar yazımızda anlattık.

01.06.2024 öncesi verilen kararlar (geçici m. 6)

7499 sayılı Kanunla CMK’ya eklenen geçici m. 6/2 dört geçiş kuralı koyar:

1. 231/11 ve 231/12’deki kanun yolu değişiklikleri, 01.06.2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına uygulanır.
2. 01.06.2024’ten önce verilen HAGB kararlarına itiraz yolu uygulanmaya devam eder.
3. Bu eski kararlarda hükmün açıklanması veya yeniden kurulması hâlinde de eski kanun yolu hükümleri uygulanır.
4. 01.06.2024’ten önce verilen HAGB kararlarında sanığın kabul etmesi şartı aranmaya devam eder.

Bozmadan sonra verilen HAGB: Yargıtay CGK kararları

Temyiz incelemesinden geçmiş eski dosyalarda bozmadan sonra verilen HAGB kararının kanun yolu tartışmalıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun iki yakın tarihli kararı farklı sonuca vardı. Aşağıda bu iki kararın sonucu aktarılmaktadır.

• Yargıtay CGK, E. 2025/169, K. 2025/381, T. 08.10.2025: Defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçunda ilk hükümler 2013 ve 2019 tarihliydi. Daire hükmü bozdu ve ilk derece mahkemesi 04.06.2024’te HAGB kararı verdi. Kurul, bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı 20.07.2016’dan önce temyiz denetiminden geçmiş ve bozmadan sonra kurulan hükümlerde 5320 sayılı Kanun m. 8 uyarınca kanun yolunun temyiz olduğuna karar verdi. Kurul gerekçede Anayasa m. 154 ve makul süre ilkesine de değindi.
• Yargıtay CGK, E. 2025/201, K. 2026/20, T. 07.01.2026: Sahte fatura suçuna ilişkin 2016 tarihli mahkûmiyet, lehe kanun nedeniyle bozuldu. İlk derece mahkemesi 09.07.2024’te HAGB kararı verdi. Kurul, usul kanunlarının derhal uygulanacağını vurguladı. Karar tarihinde yürürlükte olan 231/12 ve geçici m. 6 uyarınca kanun yolunun istinaf olduğuna karar verdi. Kararda beş üye temyiz görüşüyle karşı oy kullandı.

Bu nedenle bozmadan sonra HAGB kararı verilen eski bir dosyada kanun yolu belirlenirken dosyanın geçmişi dikkatle incelenmelidir. Ancak genel kural değişmez: 01.06.2024 ve sonrasında ilk derece mahkemesinin verdiği HAGB kararlarına karşı kanun yolu istinaftır.

Kanun yolu süresi ve başvurabilecek kişiler

İstinaf ve temyiz süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273/1 ve 291/1). Sanığın yanı sıra Cumhuriyet savcısı ve müşteki veya katılan da HAGB kararına karşı kanun yoluna başvurma hakkına sahiptir. Mağdurun bu konudaki konumunu müşteki nedir yazımızda ayrıca ele aldık. Sürenin son gününü hesaplamak için hukuki süre hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Yanlış kanun yolunun seçilmesi her zaman hak kaybı doğurmaz. CMK m. 264/1’e göre kanun yolunun veya merciin yanlış gösterilmesi başvuru hakkını düşürmez. Nitekim CGK’nın 2026 tarihli kararında daire, temyiz dilekçesini incelemeden iade ederken bu hükme dayandı. Yine de doğru kanun yolunu baştan seçmek süreci hızlandırır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Adli Sicilde Görünür mü?

HAGB kararı adli sicil kaydında, yani sabıka kaydında görünmez. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 6/1 bu kararları özel bir sisteme kaydeder. Bu kayıtları yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet başsavcılığı ister.

CMK m. 231/13 de aynı ilkeyi tekrarlar. Kanun bu kayıtların yalnızca 231. maddedeki amaç için kullanılmasına izin verir. Aynı özel kayıt rejimi, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları için de geçerlidir. Bu konuyu kovuşturmaya yer olmadığına dair karar yazımızda da işledik.

HAGB’nin arşiv kaydında veya güvenlik soruşturmasında nasıl değerlendirildiğine ilişkin ise bu yazı için resmî bir metin veya yargı kararı inceleyemedik. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu metninde “hükmün açıklanmasının geri bırakılması” ibaresi geçmez. Ancak bu durum tek başına kesin bir sonuç çıkarmaya yetmez. Bu nedenle somut başvurularda ilgili kurumun uygulamasını ayrıca değerlendirmek gerekir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Memuriyete Engel mi?

Devlet memurluğuna girişte 657 sayılı Kanun m. 48/A-5 mahkûmiyete bakar ve HAGB ibaresi içermez. HAGB hükmü hukuki sonuç doğurmadığından kanun metnine göre genel memuriyet şartı bakımından mahkûmiyet niteliği taşımaz. Ancak bazı özel meslek kanunları HAGB’ye ayrıca sonuç bağlar.

657 sayılı Kanun ve açıklanan hüküm

657 sayılı Kanunun tamamında “hükmün açıklanmasının geri bırakılması” ibaresi yer almaz. Bu nedenle HAGB kararının genel memuriyet şartları bakımından mahkûmiyet sayılmayacağı görüşü kanun metniyle uyumludur. Bununla birlikte bu sonuç kanun metninden yapılan bir çıkarımdır; idari yargı uygulaması somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Öte yandan hüküm denetim süresinde açıklanırsa artık bir mahkûmiyet vardır. Bu durumda 48/A-5’te sayılan suçlarda ve kasıtlı bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasında memuriyete engel doğar.

Anayasa Mahkemesinin TSK personeli kararı

Anayasa Mahkemesi 12.02.2026 tarihli kararında, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu m. 36’daki “haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş” ibaresini oybirliğiyle iptal etti (E. 2024/131, K. 2026/41, RG 30.04.2026, S. 33239). Bu ibare nedeniyle HAGB kararı verilen personele nasıp düzeltmesinde lisansüstü öğrenim kıdemi verilmiyordu.

Mahkemeye göre HAGB, hükmen sabit olma sonucu doğuran kesinleşmiş bir hüküm değildir. İptal edilen kural ise HAGB kararını mahkûmiyet gibi sonuç doğuran bir karara dönüştürüyordu. Üstelik denetim süresi sonunda verilen düşme kararından sonra bile aleyhe yorumlanmaya açıktı. Mahkeme bunu, kesinleşmiş bir karar olmadan kişiye suçlu gibi muamele etmek olarak gördü ve masumiyet karinesine (Anayasa m. 38) aykırı buldu.

Avukatlık Kanunu ve diğer meslek kanunları

Bazı meslek kanunları HAGB’ye özel sonuç bağlar. Örneğin 1136 sayılı Avukatlık Kanununun disiplin hükümleri, belirli suçlardan HAGB kararı verilmesini işten çıkarma cezasını gerektiren bir disiplin sebebi olarak sayar. 926 sayılı Kanunda da HAGB ibaresi pek çok yerde (terfi, kıdem gibi konularda) geçer. AYM kararı yalnızca 926 sayılı Kanundaki bir ibareye ilişkindir. Dolayısıyla diğer kanunlardaki HAGB hükümlerinin geçerliliğini her kanun için ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ile Erteleme Farkı

HAGB’de mahkeme hükmü açıklamaz ve hüküm sonuç doğurmaz; ertelemede ise mahkeme mahkûmiyet hükmünü açıklar ancak cezanın infazını erteler. Seçenek yaptırımda ise mahkeme kısa süreli hapis cezasını adli para cezası gibi başka bir yaptırıma çevirir. Üç kurumun şartları ve sonuçları birbirinden farklıdır.

HAGB verilen cezada erteleme ve çevirme yasağı

CMK m. 231/7, HAGB kararı verilen hükümdeki hapis cezasının ertelenmesini yasaklar. Kısa süreli hapsin seçenek yaptırıma çevrilmesine de izin vermez. Yani mahkeme aynı hüküm için hem HAGB hem erteleme kararı vermez. Ancak hüküm denetim süresinde açıklanırsa 231/11 uyarınca koşulları varsa erteleme veya seçenek yaptırım yeniden gündeme gelir.

Hangi kurumun sanık için daha elverişli olduğu her dosyada farklıdır. HAGB’de denetim süresi daha uzundur, fakat hüküm sicile işlemez ve süre sonunda dava düşer. Ertelemede ise denetim süresi daha kısadır; buna karşılık mahkûmiyet hükmü kurulmuş ve açıklanmış olur. Cezanın infazının ertelenmesi ise bu iki kurumdan da farklıdır; bu konuya 0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlü yazımızda değindik.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ile farkı

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, adından da anlaşılacağı gibi dava açılmadan önce, soruşturma aşamasında gündeme gelir. HAGB ise yargılama sonunda, mahkûmiyet hükmünün kurulmasından sonra gündeme gelir. Buna karşılık 5352 sayılı Kanun m. 6/1 iki kararı da aynı özel kayıt sistemine kaydeder.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Süreci Nasıl İşler?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması süreci, mahkûmiyet hükmünün kurulmasıyla başlar ve ya düşme kararıyla ya da hükmün açıklanmasıyla sona erer. Aşağıdaki adımlar kanundaki sırayı izler; her dosyada mahkemenin değerlendirmesi ve tarafların başvuruları süreci etkiler.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması: kurgusal örnek olay

Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır. Bir sanık, iş yerinde çıkan bir tartışmada karşı tarafı kasten yaralar. Mahkeme yargılama sonunda sanığa on ay hapis cezası verir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyeti yoktur; duruşmada pişmanlığını da dile getirir. Ancak mağdurun tedavi giderini hemen ödeyecek durumda değildir.

Bu durumda mahkeme, zararın denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen ödenmesi koşuluyla HAGB kararı verme yetkisine sahiptir. Sanık kararı kabul etmek zorunda değildir; beraat etmesi gerektiğini düşünüyorsa iki hafta içinde istinaf yoluna başvurur. Sanık beş yıllık denetim süresi boyunca taksitleri düzenli öder ve kasten suç işlemezse mahkeme davanın düşmesine karar verir.

Öte yandan sanık bir dönem işsiz kaldığı için iki taksidi ödeyemezse mahkeme hükmü doğrudan açıklamak zorunda değildir. Sanığın durumunu değerlendirerek cezanın bir kısmının infaz edilmemesine, ertelemeye veya seçenek yaptırıma karar verme yetkisine sahiptir. Kasten yaralama sonrasındaki tazminat talepleri için darp nedeniyle tazminat davası yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar ve Gerekli Belgeler

HAGB sürecinde en sık yapılan hatalar; zararı gidermeden HAGB beklemek, 01.06.2024 sonrasındaki karara yanlış kanun yoluna başvurmak, taksitleri aksatmak ve HAGB’yi beraat sanmaktır. Bu hataların çoğu, kararın ve sürelerin dikkatle okunmasıyla önlenir.

Sık yapılan hatalar

• Zararı gidermeden veya ödeme planı önermeden HAGB kararı beklemek,
• 01.06.2024 ve sonrasında verilen karara istinaf yerine itiraz etmek,
• HAGB’yi beraat veya “sicil temizlendi” şeklinde anlamak,
• Denetim süresinde taksirli bir suçun da HAGB’yi bozacağını sanmak,
• Taksit ödemelerini ve denetimli serbestlik yükümlülüklerini aksatmak,
• İş veya kamu başvurularında HAGB kararını mahkûmiyet gibi beyan etmek ya da kurumun ne sorduğunu hiç incelememek.

Saklanması gereken belgeler

Ayrıca önödeme gibi başka kurumlarla HAGB’nin farkını merak ediyorsanız mesajla hakaret suçu yazımızdaki açıklamalara bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

Mevzuat

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 231, 264, 268, 272, 273, 286, 291, geçici m. 6. mevzuat.gov.tr
• 7499 sayılı Kanun, m. 15, 40, RG 12.03.2024, S. 32487.
• 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, m. 15, 26, RG 31.07.2026, S. 33326.
• 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, m. 5, 6. mevzuat.gov.tr
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 49, 50, 51. mevzuat.gov.tr
• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, m. 48. mevzuat.gov.tr
• 6216 sayılı Kanun, m. 43/4.

Yargı kararları

• Anayasa Mahkemesi, E. 2022/120, K. 2023/107, T. 01.06.2023, RG 01.08.2023, S. 32266.
• Anayasa Mahkemesi, E. 2024/98, K. 2025/149, T. 10.07.2025, RG 31.12.2025, S. 33124.
• Anayasa Mahkemesi, E. 2024/131, K. 2026/41, T. 12.02.2026, RG 30.04.2026, S. 33239.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2025/201, K. 2026/20, T. 07.01.2026.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2025/169, K. 2025/381, T. 08.10.2025.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özellikleri, yürürlükteki mevzuat ve güncel yargı kararları değerlendirmeyi değiştirebilir. Metin tek başına hukuki danışmanlık veya somut olaya özgü hukuki görüş yerine geçmez.