Arabuluculuk Başvurusu Nasıl Yapılır? Nereye, Hangi Belgelerle, Ne Kadar Sürer

Arabuluculuk başvurusu, bir hukuk uyuşmazlığını tarafsız bir arabulucu önünde görüşmek için yapılan başvurudur. Dava şartı olan uyuşmazlıklarda başvuran taraf, dava açmadan önce adliyedeki arabuluculuk bürosuna gider. İhtiyari arabuluculukta ise taraflar arabulucuyu birlikte seçer. Bu rehber; başvuru yerini, belgeleri, süreleri, ücreti ve davet alan tarafın yapacaklarını iki taraf için de anlatır.

Arabuluculuk Başvurusu Nedir, Hangi Uyuşmazlıklarda Zorunludur?

Arabuluculuk başvurusu, tarafların uyuşmazlığı mahkeme dışında, tarafsız bir arabulucunun yardımıyla görüşmesini başlatan işlemdir. Kanun bazı uyuşmazlıklarda bu başvuruyu dava şartı sayar. Bu durumda taraf, arabulucuya gitmeden dava açarsa mahkeme davayı usulden reddeder. Diğer uyuşmazlıklarda ise başvuru tarafların iradesine bağlıdır.

Arabuluculuk, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na (HUAK, 6325 sayılı Kanun) dayanır. Kanun, tarafların serbestçe tasarruf edebileceği iş ve işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarını kapsar. Ancak aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir (m. 1/2). Ayrıca arabulucu karar vermez; tarafların iletişimini kolaylaştırır ve gerektiğinde çözüm önerisinde bulunur.

Dava şartı arabuluculuğun uygulandığı uyuşmazlıklar

Kanun koyucu dava şartı arabuluculuğu belirli uyuşmazlıklarla sınırladı. Bu uyuşmazlıklarda başvuru, dava açmanın ön koşuludur. Hangi uyuşmazlığın kapsama girdiğinin ayrıntısını dava şartı olarak zorunlu arabuluculuk yazımızda anlattık. Başlıca hâller şunlardır:

• İş uyuşmazlıkları: Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade davaları. Ayrıca bu alacaklara ilişkin itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da kapsamdadır (7036 m. 3/1). Buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları kapsam dışındadır (m. 3/3).
• Ticari uyuşmazlıklar: Konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları (6102 sayılı TTK m. 5/A).
• Tüketici uyuşmazlıkları: Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklar. Ancak tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar, hakem heyeti kararlarına itiraz ve tüketici işlemi niteliğindeki taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar gibi istisnalar vardır (6502 sayılı TKHK m. 73/A).
• Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı: İcra ve İflas Kanunu’na göre ilamsız icra yoluyla tahliye hariç kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, taşınır ve taşınmaz paylaştırması ile ortaklığın giderilmesi, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan uyuşmazlıklar ve komşu hakkı (6325 m. 18/B; yürürlük 01.09.2023).
• Tarımsal üretim sözleşmesi: Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığına göre bu sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar da dava şartı kapsamındadır (5488 sayılı Kanun m. 13/2-e).

Öte yandan taraflar arasında tahkim sözleşmesi varsa ya da kanun başka bir alternatif çözüm yolunu zorunlu tutuyorsa dava şartı arabuluculuğa ilişkin hükümler devreye girmez (6325 m. 18/A-18).

Arabuluculuk Başvurusu Nereye Yapılır?

Dava şartı arabuluculukta başvuran taraf, yetkili yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna gider. Büronun bulunmadığı yerlerde ise başvuruyu adalet komisyonunun görevlendirdiği sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü alır. Yetkili yeri uyuşmazlığın türü belirler; çünkü kanun iş uyuşmazlıkları ile diğer uyuşmazlıklar için farklı ölçüt koyar.

İş uyuşmazlığında arabuluculuk başvurusu ve yetkili büro

İşçi veya işveren, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurur (7036 m. 3/5). Karşı taraf birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri yeterlidir. Örneğin işyeri bir ilde, şirket merkezi başka bir ildeyse başvuran iki seçenekten birini kullanma hakkına sahiptir.

Ticari, tüketici ve kira uyuşmazlığında arabuluculuk başvurusu

Bu uyuşmazlıklarda kanun, uyuşmazlığın konusuna göre davaya bakmaya yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki büroyu esas alır (6325 m. 18/A-4). Bu nedenle başvurudan önce, dava açılsaydı hangi yer mahkemesinin yetkili olacağını belirlemek gerekir. Örneğin kira uyuşmazlığında sözleşmedeki yetki kaydı ve taşınmazın yeri bu değerlendirmede önem taşır; yetki kurallarını somut olaya göre kontrol etmek yararlıdır.

Arabuluculuk bürosu olmayan yerlerde başvuru

Her adliyede arabuluculuk bürosu yoktur. Büronun kurulmadığı yerlerde adalet komisyonu, bir sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğünü bu iş için görevlendirir. Böylece başvuran taraf da başvurusunu bu müdürlüğe yapar (6325 m. 18/A-4; 7036 m. 3/4).

Yanlış büroya başvuru ve yetki itirazı

Arabulucu, büronun yetkisini kendiliğinden dikkate almaz. Yetkisizliği ileri sürmek isteyen karşı taraf, itirazını belgeleriyle birlikte en geç ilk toplantıda arabulucuya bildirir. Ardından arabulucu dosyayı sulh hukuk mahkemesine gönderir. Mahkeme itirazı harçsız ve dosya üzerinden inceler; kararı kesindir. Ayrıca 6325 m. 18/A-8, mahkemenin en geç bir hafta içinde karar vermesini öngörür.

Mahkeme itirazı reddederse görüşmeler aynı arabulucuyla sürer. Buna karşılık itirazı kabul ederse başvuran taraf, kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurur. Bu durumda kanun, ilk başvuru tarihini esas alır (6325 m. 18/A-8; 7036 m. 3/9). Dolayısıyla yanlış büroya başvuru tek başına hak kaybı doğurmaz; ancak bir haftalık süreyi takip etmek gerekir.

Arabuluculuk Başvurusu Nasıl Yapılır?

Başvuran taraf, yetkili büroya doğrudan giderek bir başvuru formu veya dilekçe verir ya da UYAP sistemleri üzerinden elektronik ortamda başvurur. Başvuruda kendi bilgilerini, karşı tarafın iletişim bilgilerini ve uyuşmazlığın konusunu bildirir. Ayrıca dava şartı arabuluculukta büro, başvuru için taraflardan ücret istemez.

Büroya doğrudan arabuluculuk başvurusu

Başvuran taraf yetkili adliyenin arabuluculuk bürosuna gider, başvuru formunu doldurur veya dilekçesini verir. Formda kimlik ve iletişim bilgileri, karşı tarafın adı ya da unvanı ve adresi, uyuşmazlığın türü ve talepler yer alır. Ardından büro başvuruyu kaydeder ve listeden bir arabulucu görevlendirir.

UYAP üzerinden elektronik arabuluculuk başvurusu

Uygulamada vatandaşlar UYAP Vatandaş Portalı’nı, avukatlar ise UYAP Avukat Portalı’nı kullanarak elektronik başvuru yapma imkânına sahiptir. Ancak portal ekranlarının adları ve menü sırası zaman içinde değişir. Bu nedenle portaldaki güncel adımları izlemek ve başvuru sırasında il, adliye ve uyuşmazlık türünü doğru seçmek önemlidir. Elektronik başvuruda da yetkili büro kuralları aynen geçerlidir.

e-Devlet’teki “arabulucu seçimi” hizmeti ile karıştırmayın

Arama sonuçlarında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ait bir “arabulucu seçimi” e-Devlet hizmeti de görünür. Ancak bu hizmet toplu iş uyuşmazlıklarına ilişkindir. Kıdem, ihbar, ücret veya işe iade gibi bireysel iş uyuşmazlıklarında başvuru yeri ise adliyedeki arabuluculuk bürosudur.

Arabuluculuk Başvurusu İçin Hangi Bilgi ve Belgeler Gerekir?

Kanunun başvuruda açıkça istediği temel unsur, tarafların iletişim bilgileridir. Başvuran taraf kendisine ve karşı tarafa ait bildiği her türlü iletişim bilgisini büroya verir. Bunun yanında uyuşmazlığın konusunu ve talep kalemlerini açıkça yazmak, hem sürecin sağlıklı ilerlemesi hem de sonraki dava bakımından büyük önem taşır.

Kanuna göre büro, eksik iletişim bilgilerini resmî kayıtlardan araştırma yetkisine sahiptir. Ayrıca kamu kurum ve kuruluşları da büroya bilgi vermekle yükümlüdür (6325 m. 18/A-6; 7036 m. 3/7). Dolayısıyla karşı tarafın güncel adresini bilmeyen başvuran, bildiği bilgileri vererek başvurusunu yapar.

Arabuluculuk başvurusu öncesi hazırlanacak belgeler

• Kimlik bilgileri ile telefon, e-posta ve adres bilgileri.
• Karşı tarafın adı veya ticaret unvanı, adresi; biliniyorsa vergi veya MERSİS numarası.
• Uyuşmazlığın kısa özeti ve talep kalemleri.
• İlgili sözleşme: iş sözleşmesi, kira sözleşmesi veya ticari sözleşme.
• İş uyuşmazlığında SGK hizmet dökümü, bordrolar ve fesih bildirimi; çıkış kodunun anlamı için SGK işten çıkış kodları yazımıza bakabilirsiniz.
• Kira uyuşmazlığında kira sözleşmesi ve ihtarnameler.
• Avukat aracılığıyla katılımda arabuluculuğa ilişkin özel yetki içeren vekâletname; şirket adına katılımda ise imza sirküleri veya yetki belgesi.

Talep kalemlerini açık yazmak neden önemlidir?

Talepleri yalnızca “işçilik alacakları” gibi genel bir ifadeyle yazmak, sonraki davada sorun doğurur. Örneğin Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin incelediği bir dosyada son tutanakta anlaşılamayan alacak kalemlerine hiç yer verilmemişti. Daire önceki bozma kararında bu kalemlerin arabuluculuğa konu edilmediğini ve dava şartının yerine gelmediğini belirtti. Bozmaya uyan ilk derece mahkemesi davayı dava şartı yokluğundan reddetti; Daire de bu kararı onadı (Yargıtay 9. HD, E. 2026/3687, K. 2026/2851, T. 31.03.2026).

Bu nedenle başvuruda ve son tutanakta kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, yıllık izin ücreti gibi kalemleri ayrı ayrı yazmak güvenli bir yoldur. Ayrıca her dosyanın sonucu, tutanağın ve dosyanın içeriğine göre değişir. İşten ayrılma hâlinde gündeme gelen kalemlerin genel çerçevesini işten çıkarılan işçinin hakları yazımızda özetledik.

Karşı tarafı doğru belirlemek

Başvuran taraf, uyuşmazlığın gerçek tarafını doğru belirlemelidir. Özellikle şirketlerde tam ticaret unvanını yazmak, sonradan doğacak karışıklığı önler. Asıl işveren-alt işveren ilişkisinde başvuranlar çoğu zaman iki işvereni birlikte gösterir. Ancak kanun bunu zorunlu bir şart olarak aramaz; taraf belirlemesi uyuşmazlığın niteliğine göre değişir.

Öte yandan 7036 m. 3/15, işe iade arabuluculuğunda asıl ve alt işverenin görüşmelere birlikte katılmasını ve iradelerinin uyuşmasını anlaşmanın şartı sayıyordu. Anayasa Mahkemesi bu fıkrayı iptal etti (AYM, E. 2024/157, K. 2025/121, T. 03.06.2025; RG 17.10.2025, sayı 33050). Mahkemeye göre bu şart, işçinin mahkemeye erişim hakkını ölçüsüz biçimde sınırlıyordu.

Temsil: avukat, şirket yetkilisi ve kamu idaresi

Taraflar görüşmelere bizzat, kanuni temsilcileri ya da avukatları aracılığıyla katılma hakkına sahiptir (6325 m. 15/6). Avukat katılacaksa vekâletnamede arabuluculuğa ilişkin özel yetki bulunmalıdır. Ayrıca iş uyuşmazlıklarında işveren, yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanını da görüşmelere gönderme hakkına sahiptir; bu çalışan son tutanağı imzalar (7036 m. 3/18). Kamu idaresi taraf olduğunda ise idareyi kanundaki komisyon temsil eder (6325 m. 15/8).

Arabuluculuk Başvurusu Sonrasında Süreç Nasıl İşler?

Başvurudan sonra büro, arabulucular listesinden bir arabulucu görevlendirir. Arabulucu tarafları her türlü iletişim aracıyla bilgilendirir ve ilk toplantıya davet eder. İlk toplantıda ise arabulucu sürecin esaslarını ve sonuçlarını anlatır. Ardından görüşmeler kanuni süre içinde anlaşma belgesi veya son tutanakla sona erer.

Arabulucuyu kim belirler?

Dava şartı arabuluculukta arabulucuyu büro, kendi listesinden belirler. Ancak taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa büro o arabulucuyu görevlendirir (6325 m. 18/A-5; 7036 m. 3/6). Kanun, görevlendirme için ayrı bir süre öngörmez. Buna karşılık arabuluculuk süresi görevlendirme tarihinden itibaren işler.

Davet ve ilk toplantı

Arabulucu, tarafları telefon, e-posta veya başka iletişim araçlarıyla bilgilendirir ve ilk toplantıya davet eder. Üstelik tarafın avukatı olsa bile arabulucu asıl tarafı da bilgilendirir (6325 m. 18/A-7). İlk toplantıda arabulucu; sürecin işleyişini, gizliliği ve anlaşmanın hukuki sonuçlarını açıklar. Bu aydınlatma yükümlülüğü kanundan doğar (m. 11).

Görüşmelerin yeri ve yöntemi

Taraflar aksini kararlaştırmadıkça arabulucu görüşmeleri, büronun bağlı olduğu adalet komisyonunun yetki alanında yürütür (6325 m. 18/A-17; 7036 m. 3/19). Uzaktan görüşme imkânı ve usulü konusunda ise taraflar arabulucudan bilgi alır. Ayrıca arabulucu, görüşmeleri ortak toplantılarla veya taraflarla ayrı ayrı görüşerek yürütür.

Arabulucunun tarafsızlığı

Arabulucu, görevini tarafsız biçimde yürütür ve tarafları eşit tutar. Tarafsızlığından şüphe ettirecek bir durum varsa bunu taraflara bildirmek zorundadır (6325 m. 9/2). Ayrıca arabulucu, aynı uyuşmazlıkta sonradan taraflardan birinin avukatı olamaz (m. 9/4). Bunun yanında kanun, arabuluculara reklam yasağı da getirir (m. 10).

Arabuluculuk Daveti Aldıysanız Ne Yapmalısınız?

Arabuluculuk daveti alan taraf, önce davetin hangi uyuşmazlığa ilişkin olduğunu öğrenir. Ardından ilk toplantıya bizzat ya da temsilcisi aracılığıyla katılır ve gerekiyorsa büronun yetkisine en geç ilk toplantıda itiraz eder. Çünkü dava şartı arabuluculukta mazeretsiz katılmamanın parasal sonuçları vardır.

Davet alan taraf da başvuran kadar sürecin eşit tarafıdır. Arabulucu, iki tarafa da aynı bilgileri verir ve görüşmelerde iki tarafı da dinler. Bu nedenle davet alan tarafın atacağı adımlar şunlardır:

• Uyuşmazlığı öğrenin: Arabulucuya başvuranın kim olduğunu ve uyuşmazlığın konusunu sorun.
• Yetkiyi kontrol edin: Büro yetkili değilse itirazınızı belgeleriyle en geç ilk toplantıda arabulucuya bildirin (6325 m. 18/A-8).
• Temsili hazırlayın: Avukat katılacaksa özel yetkili vekâletname, şirket adına katılacak kişi için ise yetki belgesi hazırlayın.
• Katılamıyorsanız bildirin: Mazeretinizi arabulucuya önceden ve belgeleriyle iletin.
• Belgeleri gözden geçirin: Sözleşme, ödeme kayıtları ve yazışmalar görüşmeye hazırlıkta işe yarar.

İhtiyari arabuluculukta ise durum farklıdır. Davet alan taraf, ihtiyari sürece katılmak zorunda değildir. Taraflar aksini kararlaştırmadıkça, arabuluculuk teklifine otuz gün içinde olumlu cevap vermeyen taraf teklifi reddetmiş sayılır (6325 m. 13).

Arabuluculuk Başvurusu Ne Zaman Yapılmalı, Süreç Ne Kadar Sürer?

Başvurunun zamanını, uyuşmazlığa uygulanan dava açma ve hak düşürücü süreler belirler. Dava şartı arabuluculukta arabulucu, görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâlde bu süre en çok bir hafta uzar. Ticari uyuşmazlıkta ise süre altı hafta, uzatma en çok iki haftadır.

Arabuluculuk süresi

Dava şartı arabuluculukta üç haftalık süre ve bir haftalık uzatma, 6325 m. 18/A-9 ve 7036 m. 3/10’dan doğar. Ticari uyuşmazlıklarda ise altı artı iki haftalık süre TTK m. 5/A-2’de yer alır. Bu süreler görevlendirme tarihinden itibaren işler. Buna karşılık kanun, ihtiyari arabuluculuk için bir azami süre öngörmez; süreyi taraflar ve arabulucu belirler.

İşe iade talebinde bir aylık süre

İşe iade isteyen işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurur. Anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açar (4857 sayılı İş Kanunu m. 20/1). Öte yandan arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilirse, kesinleşen ret kararının resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurmak mümkündür. Ayrıntılar için işe iade davası rehberimize, süre hesabı için ise hukuki süre hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Kira uyuşmazlığında arabuluculuk başvurusu için doğru zaman

Özellikle ihtiyaç nedeniyle tahliye gibi süreye bağlı kira davalarında başvurunun zamanı önem taşır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemesi daireleri arasındaki görüş ayrılığını giderdi. Daireye göre başvuru dava açma hakkı doğmadan yapılmış olsa da arabuluculuk süreci dava açma süresi içinde sonuçlanmışsa dava şartı sağlanmış olur (Yargıtay 3. HD, E. 2026/2725, K. 2026/3805, T. 15.06.2026).

Daire bu kararda, başvurunun dava açma hakkı doğduktan sonra yapılması gerektiğine ilişkin önceki ilkesini korudu ve bu ilkenin sınırını çizdi. Dolayısıyla kiraya veren, son tutanağın dava açma süresi içinde düzenlenmesini takip etmelidir. Kira davalarının diğer ayrıntılarını kiracı tahliye davası yazımızda anlattık.

Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler

Dava şartı arabuluculukta başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez (6325 m. 18/A-15; 7036 m. 3/17). Buna karşılık ihtiyari arabuluculukta başlangıç anı farklıdır. Dava öncesinde süreç, tarafların ilk toplantıya davet edildiği ve sürecin devamı konusunda anlaştıklarını tutanakla belgelendirdikleri tarihte başlar. Süreç boyunca kanun, zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri hesaba katmaz (m. 16/1-2).

Toplantıya Katılmamanın Sonuçları Nelerdir?

Dava şartı arabuluculukta ilk toplantıya geçerli bir mazereti olmadan katılmayan taraf, sonradan açılan davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu olur. Ayrıca mahkeme bu taraf lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmeder. Arabulucu da katılmama durumunu son tutanağa yazar.

Bu kural 7531 sayılı Kanunla değişti ve 14.11.2024’ten itibaren uygulanır (6325 m. 18/A-11; 7036 m. 3/12). Önceki metne göre katılmayan taraf giderlerin tamamından sorumluydu ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmiyordu. Nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, o dönemde bu kuralın mahkemece resen uygulanması gerektiğini belirtti ve kanun yararına bozma kararı verdi (Yargıtay 9. HD, E. 2022/4, K. 2022/1034, T. 25.01.2022). Bugün ise yaptırım “yarı gider ve yarı vekâlet ücreti” biçimindedir.

• İki taraf da katılmazsa: Her tarafın yaptığı yargılama giderleri kendi üzerinde kalır.
• Tüketici uyuşmazlığında: Kanun, katılmama yaptırımının tüketici aleyhine uygulanmasını engeller (TKHK m. 73/A-2).
• Mazeret: Kanun “geçerli mazeret” kavramını tanımlamaz. Mazeretin geçerliliğini davada mahkeme değerlendirir; bu nedenle mazereti belgeleriyle arabulucuya önceden bildirmek yararlıdır.

Arabuluculuk Başvurusu Ücretli mi? 2026 Ücretleri

Dava şartı arabuluculukta büro başvuru için ücret almaz; arabulucu da taraflardan masraf isteyemez. Anlaşma olmazsa iki saatlik arabulucu ücretini Adalet Bakanlığı bütçesi karşılar; görüşme iki saati aşarsa aşan kısmı taraflar eşit öder. Taraflar anlaşırsa ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça eşit olarak üstlenirler.

Anlaşamama hâlinde arabulucu ücreti

Taraflara ulaşılamaz, taraflar katılmaz ya da iki saatten az süren görüşme sonunda anlaşamazlarsa, iki saatlik ücreti Adalet Bakanlığı bütçesi karşılar. Buna karşılık iki saati aşan görüşmede aşan kısmı taraflar eşit öder. Ayrıca Bakanlığın ödediği tutar, sonradan açılan davada yargılama giderleri arasında yer alır (6325 m. 18/A-13; 7036 m. 3/14).

Anlaşma hâlinde arabulucu ücreti

Taraflar anlaşırsa ücreti Asgari Ücret Tarifesinin İkinci Kısmı belirler. Taraflar aksini kararlaştırmadıkça ücreti eşit öder ve ücret iki saatlik ücretten az olamaz (6325 m. 18/A-12). 2026 Tarifesine göre anlaşma hâlinde ücret 9.000 TL’den az olamaz; ticari uyuşmazlıklar ile ortaklığın giderilmesinde ise alt sınır 13.000 TL’dir. Tarife, tahliye talepli uyuşmazlıklarda hesabı bir yıllık kira bedelinin yarısı, kira tespitinde ise tespit edilen farkın bir yıllık tutarı üzerinden yapar.

Örnek hesap

İki taraflı bir işçi-işveren uyuşmazlığında görüşme iki saatten kısa sürdü ve taraflar anlaşamadı. 2026 Tarifesine göre saatlik ücret taraf başına 1.130 TL’dir. Bu durumda Bakanlık bütçesinden ödenen tutar yaklaşık 1.130 × 2 saat × 2 taraf = 4.520 TL olur. Sonra mahkeme bu tutarı davada yargılama gideri olarak dikkate alır. Ancak bu hesap, Tarifenin taraf başına saatlik ücret esasına dayanan bir örnektir. Kendi dosyanız için arabuluculuk ücreti hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Tüketici uyuşmazlıklarında ve adli yardımda ücret

Tüketici uyuşmazlıklarında tüketicinin ödemesi gereken arabulucu ücretini, anlaşma veya anlaşamama fark etmeksizin Bakanlık bütçesi karşılar; bu tutar iki saatlik ücreti geçemez (TKHK m. 73/A-3). Öte yandan ücreti karşılayamayan taraf adli yardım talep etme hakkına sahiptir. Talebi, büronun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesi karara bağlar (6325 m. 13/3).

Arabuluculuk Süreci Nasıl Sona Erer?

Arabuluculuk süreci; tarafların anlaşması, anlaşamaması, taraflardan birinin çekilme bildirimi ya da sürecin sürdürülmesinin gereksiz hâle gelmesi gibi hâllerde sona erer. Arabulucu her durumda bir tutanak düzenler. Anlaşmada anlaşma belgesi, anlaşamamada ise son tutanak sonraki adımların temelini oluşturur.

Anlaşma belgesi ve icra edilebilirlik şerhi

Taraflar anlaşırsa anlaşma belgesini imzalar. Özellikle belgede ödeme tutarını, tarihini ve şeklini açıkça yazmak, sonradan çıkacak tartışmaları önler. Anlaşılan hususlar hakkında taraflar artık dava açamaz (6325 m. 18/5). Belgenin icra edilebilmesi ise imzalara ve uyuşmazlığın türüne bağlıdır:

Son tutanak ve dava

Taraflar anlaşamazsa arabulucu son tutanağı düzenler ve durumu büroya derhâl bildirir (6325 m. 18/A-10). Ayrıca arabulucu, son tutanağın bir örneğini bir ay içinde Bakanlığın ilgili genel müdürlüğüne gönderir (m. 17/4). Dava açacak taraf ise son tutanağın aslını veya arabulucunun onayladığı örneğini dava dilekçesine ekler.

Davacı son tutanağı eklemezse mahkeme, eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süreye uyulmazsa mahkeme davayı usulden reddeder. Buna karşılık arabulucuya hiç başvurmadan dava açıldığı anlaşılırsa mahkeme davayı doğrudan dava şartı yokluğundan usulden reddeder (6325 m. 18/A-2; 7036 m. 3/2). Nitekim Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, arabulucuya başvurulmadan açılan bir tazminat davasında bu yönde verilen usulden ret kararını onadı (Yargıtay 4. HD, E. 2024/14373, K. 2026/3494, T. 01.04.2026).

Arabulucuyla görüşmeden imzalanan tutanak

Arabuluculuk, arabulucunun bizzat yürüttüğü görüşmelere dayanır. Örneğin Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin onadığı bir dosyada işçi arabulucuyla hiç görüşmemişti. Üstelik başka bir şehirde hazırlanan ihtiyari arabuluculuk tutanakları işyerinde işçinin imzasına sunulmuştu. İlk derece mahkemesi anlaşma belgesinin ve tutanakların iptaline karar verdi; ardından bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti ve Yargıtay kararı onadı (Yargıtay 9. HD, E. 2025/6534, K. 2025/8136, T. 21.10.2025).

Arabuluculuk başvurusu sonrası çekilme

Taraflardan biri çekildiğini bildirirse süreç sona erer ve arabulucu tutanak düzenler (6325 m. 17). Ancak dava şartı arabuluculukta başvurudan çekilmenin dava şartı bakımından etkisini kanun açıkça düzenlemez. Bu nedenle sonradan dava açma ihtimali olan taraf, çekilme kararından önce bu durumu dikkatle değerlendirmelidir.

Gizlilik: Arabuluculukta Söylenenler Davada Kullanılır mı?

Hayır, kural olarak taraflar bunları davada kullanamaz. Arabuluculuk davetini, taraflardan birinin görüş ve tekliflerini, önerileri, vakıa kabullerini ve yalnızca arabuluculuk için hazırlanan belgeleri taraflar sonraki davada delil olarak ileri süremez. Ayrıca bu konularda tanıklık yasağı vardır; delil sunulsa bile mahkeme bunları hükme esas alamaz.

Gizlilik yükümlülüğü, taraflar aksini kararlaştırmadıkça arabulucuyu, tarafları ve görüşmeye katılan diğer kişileri bağlar (6325 m. 4). Beyan ve belge kullanma yasağının istisnaları ise kanunun emrettiği hâller ile anlaşmanın icrası için gerekli ölçüdür (m. 5). Gizliliği ihlal eden kişi, hukuken korunan bir menfaatin zarar görmesi şartıyla altı aya kadar hapis cezasıyla karşılaşır; kovuşturma şikâyete bağlıdır (m. 33).

İhtiyari Arabuluculuk Başvurusu Nasıl Olur?

İhtiyari arabuluculukta adliyedeki büroya başvuru şartı yoktur. Taraflardan biri karşı tarafa arabuluculuk teklif eder; karşı taraf kabul ederse taraflar arabulucuyu birlikte seçer. Süreç, ilk toplantıya davet ve sürecin devamı konusundaki anlaşmanın tutanakla belgelendirilmesiyle başlar. Ayrıca taraflar başvurma, sürdürme ve vazgeçme konusunda serbesttir.

Kanun, arabulucunun seçimini kural olarak taraflara bırakır (6325 m. 14). Teklifi yazılı ve ispatlanabilir biçimde yapan taraf, otuz günlük cevap süresini daha kolay takip eder. Dava sürerken de taraflar arabuluculuğa başvurma hakkına sahiptir. Bu durumda tarafların birlikte başvuru beyanı üzerine mahkeme yargılamayı üç ay erteler; tarafların birlikte başvurusu üzerine ise bu süreyi üç aya kadar uzatma imkânına sahiptir (m. 15).

Ayrıca ihtiyari arabuluculuk, somut bir uyuşmazlık bulunmasını gerektirir. Dava şartı kapsamındaki uyuşmazlıklarda ise kanunun öngördüğü yol, adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurudur (6325 m. 18/A-4). İhtiyari sürecin ayrıntılarını ihtiyari arabuluculuk yazımızda anlattık.

Arabuluculuk Başvurusu Yaparken Sık Yapılan Hatalar

Arabuluculuk başvurusunda en sık hatalar; yanlış büroya başvurmak, karşı tarafın unvanını ve adresini eksik vermek, talepleri genel ifadelerle yazmak, işe iadede bir aylık süreyi kaçırmak ve son tutanağı dava dilekçesine eklememektir. Bu hataların çoğunu, başvurudan önce yapılan kısa bir kontrol önler.

• Yetkili büro kuralının iş uyuşmazlıklarında farklı olduğunu gözden kaçırmak.
• Karşı tarafın tam unvanını ve güncel adresini yazmamak.
• Talep kalemlerini tek tek yazmak yerine genel bir ifade kullanmak.
• Vekâletnamede arabuluculuğa ilişkin özel yetki bulunmaması.
• İşe iadede fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süreyi kaçırmak.
• Kira davasında başvuru zamanını dava açma süresiyle birlikte planlamamak.
• Daveti görmezden gelmek ya da yetki itirazını ilk toplantıdan sonraya bırakmak.
• Arabulucuyla görüşmeden hazırlanmış bir tutanağı imzalamak.
• Son tutanağı dava dilekçesine eklemeyi unutmak.
• e-Devlet’teki toplu iş uyuşmazlığına ilişkin hizmeti bireysel başvuru sanmak.

Kurgusal Örnek: Kira Uyuşmazlığında Arabuluculuk Başvurusu

Aşağıdaki olay kurgusaldır ve gerçek kişilerle ilgisi yoktur. Örnek, bir kira alacağı uyuşmazlığında başvuru yerinin, sürelerin ve sonucun nasıl işlediğini gösterir. Olayda kiraya veren, kiracının ödemediği üç aylık kira bedelini talep etmek istemektedir.

Kiraya veren önce uyuşmazlığın dava şartı kapsamında olduğunu tespit ediyor; çünkü talep kira ilişkisinden doğan bir alacaktır ve kiraya veren ilamsız icra yoluyla tahliye istemiyor. Ardından davaya bakmaya yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna başvuruyor. Başvuruda kiracının adını, adresini, telefonunu ve talep ettiği kira bedellerini ay ay yazıyor.

Büro bir arabulucu görevlendiriyor. Sonra arabulucu iki tarafı da arayarak ilk toplantıya davet ediyor. Kiracı toplantıya avukatıyla katılıyor; arabulucu kiracıyı da ayrıca bilgilendirdiği için kiracı süreci baştan biliyor. Görüşmelerde taraflar iki taksitli bir ödeme planında anlaşıyor. Anlaşma kira ilişkisinden doğduğu için belge, icraya konmadan önce sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi gerektiriyor. Taraflar anlaşamasaydı ise arabulucu son tutanağı düzenleyecek, kiraya veren de bu tutanağı dava dilekçesine ekleyecekti.

Arabuluculuk Başvurusu ile İlgili Yargı Kararları

Aşağıdaki tablo, bu yazıda tam metni incelenen kararları özetler. Kararlar özellikle başvuru zamanı, talep kalemlerinin yazılması, başvurmadan dava açılması ve tutanağın usulüne uygun düzenlenmesi konularında uygulamanın yönünü gösterir. Ancak her karar kendi somut olayına dayanır.

Arabuluculuğa ilişkin diğer yazılarımıza arabuluculuk makaleleri sayfasından ulaşabilirsiniz. Ayrıca 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026, sayı 33326) arabuluculuk başvurusuna ilişkin hükümlerde değişiklik yapmadı.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

Mevzuat

• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 1, 4, 5, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17, 17/B, 18, 18/A, 18/B, 33. mevzuat.gov.tr
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3. mevzuat.gov.tr
• 4857 sayılı İş Kanunu, m. 20. mevzuat.gov.tr
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 5/A.
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 73/A.
• 5488 sayılı Tarım Kanunu, m. 13/2-e.
• 7531 sayılı Kanun (6325 m. 18/A-11 ve 7036 m. 3/12 değişikliği; yürürlük 14.11.2024).
• 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026, sayı 33326).
• 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (RG 26.12.2025, sayı 33119; yürürlük 01.01.2026).
• Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı, Dava Şartı Olarak Arabuluculukta Sıkça Sorulan Sorular. adb.adalet.gov.tr

Yargı kararları

• Anayasa Mahkemesi, E. 2024/157, K. 2025/121, T. 03.06.2025 (RG 17.10.2025, sayı 33050).
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2026/2725, K. 2026/3805, T. 15.06.2026.
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/14373, K. 2026/3494, T. 01.04.2026.
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2026/3687, K. 2026/2851, T. 31.03.2026.
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/6534, K. 2025/8136, T. 21.10.2025.
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/4, K. 2022/1034, T. 25.01.2022.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özellikleri, yürürlükteki mevzuat ve güncel yargı kararları değerlendirmeyi değiştirebilir. Metin tek başına hukuki danışmanlık veya somut olaya özgü hukuki görüş yerine geçmez.